I OZ 262/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Przybysz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.R. i G.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 1305/22 o oddaleniu wniosku o wyłączenie Sędziego WSA Bogusława Cieśli i Sędziego WSA Artura Kusia w sprawie ze skargi Z.R. i G.R. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 23 lutego 2022 r. nr 41/2022 w przedmiocie zatwierdzenia projektu gleboznawczej klasyfikacji gruntów postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 16 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek Z. R. o wyłączenie Sędziego WSA Bogusław Cieśli i Sędziego WSA Artura Kota w sprawie ze skargi na opisaną w sentencji decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie zatwierdzenia projektu gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Skarżący zarzucił, że sędziowie orzekali w innych sprawach skarżącego, w których oddalono skargi. Sąd I instancji uznał, że skarżący nie wykazał w żaden sposób, by w sprawie mogły zachodzić jakiekolwiek wątpliwości co do bezstronności wymienionych sędziów. Podnoszone przez niego argumenty nie uprawdopodobniają istnienia takich okoliczności. W szczególności nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności, że sędziowie, których wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie wnosi skarżący orzekali także w innych sprawach i oddalili skargi. W ocenie Sądu, powyższe okoliczność nie mogą stanowić podstawy wyłączenia wskazanej w art. 19 p.p.s.a., gdyż skarżący nie udowodnił, że występują wątpliwości co do bezstronności sędziów. Nie jest bowiem wystarczające samo wskazanie, że dany sędzia orzekał w innej sprawie, gdyż jak wskazuje się w orzecznictwie przesłanki wyłączenia sędziego nie może stanowić okoliczność, że sędzia brał udział w rozpoznawaniu innych spraw skarżącego, wyrażając przy tym określone poglądy prawne. Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych – które z mocy regulacji konstytucyjnych (art. 184 Konstytucji RP) i ustawowych (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w przypadku sędziów sądów administracyjnych polegają na kontroli zgodności z prawem działalności administracji – zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tychże działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych sprawach – nawet między tymi samymi stronami postępowania – byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne, co – w razie przyjęcia poglądów prezentowanych w przedmiotowym wniosku o wyłączenie sędziego – uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziego, który ją podjął od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (zob. wyrok NSA z 11 sierpnia 2022 r., sygn. akt: I GSK 3125/18).. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 p.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Wskazane przez skarżących argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Podjęcie przez wskazanego sędziego, w odczuciu skarżących, niekorzystnych działań i nietrafnych czynności procesowych, nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego od orzekania. Sąd I instancji słusznie stwierdził, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem skarżących, sposobu orzekania przez sędziego mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego. Prawidłowość stosowania przepisów prawa podlega weryfikacji w ramach postępowania instancyjnego poprzez korzystanie przez stronę ze środków zaskarżenia. Dodatkowo zauważyć należy, że sędziowie których dotyczył wniosek o wyłączenie, złożyli wymagane oświadczenia, wskazując, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające wyłącznie ich od rozpoznania sprawy. Prawdziwość tych oświadczeń nie budzi zaś w rozpoznawanym przypadku wątpliwości. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.