I OZ 258/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 marca 2026 r. sygn. akt II SA/GI 280/26 o odmowie wstrzymania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego kosztów postępowania o rozgraniczenie nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 30 marca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sygn. akt II SA/GI 280/26 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi E.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania we wznowionym postępowaniu dotyczącym kosztów postępowania o rozgraniczenie nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała przesłanek przemawiających za uwzględnieniem wniosku. W ocenie Sądu podnoszone przez Skarżącą zarzuty nie stanowiły podstawy do udzielenia ochrony w trybie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.). Sąd wskazał również, że zaskarżone postanowienie nie mogło być przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania, gdyż ww. postanowienie o umorzeniu postępowania nie wywoływało skutków materialnoprawnych. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca zaskarżając je w całości, jednocześnie argumentując, że nie powinna ponosić żadnych kosztów w sytuacji, gdy nie była inicjatorem postępowania rozgraniczeniowego. Zaznaczyła, że utrzymuje się z pensji, a mąż aktualnie nie pracuje. Podniosła również, że powyższe przesłanki dostatecznie uzasadniają udzielenie ochrony tymczasowej w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera uzasadnionych podstaw. Stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zgodnie natomiast z § 3 tego przepisu, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać w całości lub w części wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeśli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które bezpośrednio nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Co do zasady cechy wykonalności nie mają akty odmowne (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 560; Z. Kmieciak, Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2003/5/26; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2031, s. 469-471). Wstrzymanie wykonania dotyczyć może jedynie sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2016, s. 340; por. postanowienie NSA z 15 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 805/04). Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Tym samym nie każdy akt administracyjny nadaje się do rozumianego w ten sposób wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że prawidłowo Sąd I instancji wyjaśnił oraz przyjął, że przesłanki wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków, jako uzasadniające możliwość wstrzymania zaskarżonego aktu związane są z cechą wykonalności aktu administracyjnego. Kwestia zwolnienia z poniesienia kosztów rozgraniczenia nie jest aktem, który nakłada na skarżącą obowiązek lub pozbawia uprawnienia. Jak przyjmuje się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych, cechą aktu wykonalnego jest możliwość doprowadzenia do jego dobrowolnej lub przymusowej realizacji. Akty te nie posiadają cechy wykonalności, a co za tym idzie, nie może dojść do ich wstrzymania, skoro nie sposób wykazać niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w wyniku ich wykonania. Zatem nie każdy zaskarżony akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania i nie każdy wymaga wykonania. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy bowiem aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (vide T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz." W-wa 2005, str. 206). Naczelny Sąd Administracyjny podziela dokonaną przez Sąd I instancji ocenę, zgodnie z którą wniosek strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie mógł zostać uwzględniony. Oceny tej nie zmienia argumentacja podniesiona w zażaleniu. Nie było możliwości wstrzymania wykonania postanowienia dotyczącego umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego kosztów postępowania rozgraniczeniowego, gdyż aktualnie rozpoznawane postępowanie nie dotyczy kosztów postępowania rozgraniczeniowego lecz umorzenia postępowania wznowieniowego. To dwa różne postępowania, a kwestia zasadności poniesienia przez skarżącą kosztów rozgraniczenia oraz ich wysokości nie jest przedmiotem tego postępowania. W związku z tym, że aktualnie rozpoznawane postępowanie nie posiada cech wykonalności, to i nie skutkuje także niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Postanowienie nie powodujące powstania żadnych skutków w sferze interesu prawnego strony, nie nakładające na skarżącą nowych praw lub obowiązków, które mogłyby podlegać wykonaniu zawierające negatywną ocenę zarzutu - nie ma przymiotu wykonalności. Tym samym wstrzymanie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie było możliwe (zob. postanowienia NSA: z dnia 11 czerwca 2025 r., II OZ 895/25; z dnia 25 września 2024 r., sygn. akt II OZ 501/24, z dnia 19 marca 2024 r., II OZ 140/24; z dnia 28 sierpnia 2024 r., II OZ 420/24; z dnia 13 maja 2025 r., II OZ 629/25, wszystkie dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych względów Naczelny Sad Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.