I OZ 255/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 1016/21 w sprawie ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2021 r., nr SKO Gd/1096/21 w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: odrzucić zażalenie.

Pismem z 8 listopada 2021 r. A.M. (dalej: "skarżący"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 30 czerwca 2021 r., nr SKO Gd/1096/21. Przy piśmie z 17 czerwca 2022 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie asesora WSA Justyny Dudek-Sienkiewicz od rozpoznania sprawy. Postanowieniem z 5 lipca 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 1016/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek. Pismem z 22 lipca 2022 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z 23 września 2023 r. Sąd Wojewódzki odrzucił zażalenie z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego, poprzez niepodpisanie zażalenia w wyznaczonym terminie. Pismem z 20 października 2022 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie z 23 września 2022 r. Przy piśmie z 8 listopada A.M. wniósł dodatkowo o wyłączenie sędziego WSA Jacka Hyli od rozpoznania sprawy. Postanowieniem z 16 listopada 2022 r. Sąd I instancji oddalił wniosek o wyłączenie sędziego. 14 grudnia 2022 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie z 16 listopada 2022 r. Postanowieniem z 1 lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie na postanowienie z 16 listopada 2022 r., wobec nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braku formalnego, w postaci braku podpisu. Przy piśmie z 28 lutego 2023 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z 1 lutego 2023 r. Postanowieniem z 14 kwietnia 2023 r. Sąd Wojewódzki odrzucił zażalenie, wobec nieuzupełnienia w terminie braku zażalenia, w postaci braku podpisu. Pismem z 29 maja 2023 r. (data wpływu) A.M. zaskarżył zażaleniem postanowienie z 14 kwietnia 2023 r. Akta sprawy wraz z zażaleniem na postanowienie z 14 kwietnia 2023 r. przekazano do Naczelnego Sądu Administracyjnego przy piśmie z 30 maja 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie z 29 maja 2023 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 14 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 1016/21 podlega odrzuceniu. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, z art. 194 § 3 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 ppsa jasno wynika, że zażalenie powinno zostać podpisane przez stronę je wnoszącą. W przypadku braku sygnowania środka zaskarżenia podpisem, strona winna zostać wezwana do uzupełnienia tego braku, w terminie siedmiu dni od doręczenia jej stosownej korespondencji sądowej. W sytuacji zaś niewykonania zobowiązania sądu, zażalenie podlega odrzuceniu, o czym stanowi art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ppsa. W ocenianej sprawie, jak i w kilku innych sprawach prowadzonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, co wiadomo Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu, skarżący konsekwentnie wnosi środki zaskarżenia pozbawione podpisu, które w wyniku nieusunięcia przez niego tego braku formalnego podlegają odrzuceniu. Sytuacja taka zaistniała np. w sprawach sygn. akt: III SA/Gd 304/18, III SA/Gd 305/19, II SA/Gd 315//22 czy II SA/Gd 314/22 i ma miejsce również w ocenianej sprawie. Wnoszący środki odwoławcze jest przez Sąd I instancji każdorazowo prawidłowo wzywany do ich podpisania, pisma zawierające zobowiązania są skarżącemu skutecznie doręczane (na prawidłowy adres) – jednak pozostają bez odpowiedzi. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że praktyka skarżącego wydaje się być zamierzonym działaniem, ukierunkowanym na przedłużanie postępowań sądowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, tego typu zachowanie strony uznać należy za nadużycie prawa do sądu, które nie może podlegać ochronie prawnej. Nadużycie prawa jest kategorią stosowania prawa. To konkretna sytuacja, w której określony podmiot działa w sprecyzowany sposób (por.: K. Osajda, Nadużycie prawa w procesie cywilnym, PS 2005/3/47). Ma ono miejsce w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jego sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (por.: M. Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo, 2007/11/49; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, PS 2005/5/81). Tak właśnie ocenić należy działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań administracyjnych lub sądowych w celu innym, niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływając na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochrony prawnej (H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005, Warszawa 2005, s. 136). Naczelny Sąd Administracyjny za słuszne uznał przedstawienie Sądowi odwoławczemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku kolejnego zażalenia strony obarczonego tym samym brakiem formalnym, celem jak najszybszego zakończenia postępowań wpadkowych inicjowanych przez skarżącego w sprawie. Sąd kasacyjny ocenił, że kwestionowanie przez skarżącego postanowień Sądu I instancji kolejnymi zażaleniami, które nie zawierają wymaganego ustawą podpisu, przy jednoczesnym prawidłowym wystosowywaniu przez WSA kolejnych wezwań w tym samym zakresie (z określeniem terminu na ich wykonanie i wskazaniem prawidłowego rygoru, opatrzonych stosownymi pouczeniami) traktować należy jako nadużycie prawa do sądu. Nie sposób bowiem uznać, że strona, wielokrotnie pouczana o konieczności sygnowania środka odwoławczego podpisem, nie ma świadomości konsekwencji swojego działania, a szczególnie w sytuacji wnoszenia kolejnego zażalenia w tej samej sprawie. Instytucja zażalenia, stanowi jedną z form realizacji wpisanego w Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.) prawa strony do sądu, jednak nie może być skutecznie realizowana w sytuacji wyżej opisanego działania skarżącego, który wydaje się dążyć jedynie do przedłużenia postępowania sądowego, czyniąc ze swojego prawa nienależyty użytek. Norma art. 180 w zw. z art. 197 § 2 ppsa przewiduje możliwość odrzucenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia, jeżeli ulegało ono odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, a taka sytuacja ma miejsce w ocenianej sprawie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji.