I OZ 241/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt II SPP/Lu 66/24 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy [...] w przedmiocie wydania uwierzytelnionych odpisów akt sprawy postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 13 marca 2024 r. sygn. akt II SPP/Lu 66/24 (dalej postanowienie z 13 marca 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił Z.W. (dalej skarżący) przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 15/24. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga spełnia kryteria skargi oczywiście bezzasadnej w rozumieniu art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, zm. [poz. 1705], dalej ppsa), co wykluczało możliwość uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie mu w postępowaniu zainicjowanym tą skargą prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, jednocześnie uzasadniając rozpoznanie wniosku przez Sąd. Skarżący wniósł skargę 15 grudnia 2023 r., zatem po wydaniu przez Wójta Gminy [...] postanowienia z [...] listopada 2023 r. - po zakończeniu przez organ postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie uwierzytelnionych odpisów akt sprawy. Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna (art. 58 § 1 pkt 6 ppsa). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę postanowieniem z 21 lutego 2024 r. II SA/Lu 15/24. W konsekwencji, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony (k. 5-7 akt II SPP/Lu 66/24; k. 2-2v, 8-10 akt II SAB/Lu 15/24). Zażalenie na postanowienie z 13 marca 2024 r. złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie lub zmianę. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że faktycznie przewlekłość trwa (k. 13 II SPP/Lu 66/24). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 247 ppsa, prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Przyznanie prawa pomocy, nawet jeśli zachodzą ku temu przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony, jest niedopuszczalne w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się - na co trafnie zwrócił również Sąd I instancji - że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, "na pierwszy rzut oka" nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona. Art. 247 ppsa znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, w których skarga kwalifikuje się do odrzucenia (B. Dauter, A. Kabat., M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 1082-1083; postanowienia NSA z: 18.5.2023 r. I OZ 153/23; 26.1.2016 r. I OZ 14/16; 2.10.2014 r. I OZ 818/14, cbosa). W niniejszej sprawie kluczowa jest data rozpoznania przez Wójta Gminy [...] wniosku skarżącego z [...] września 2023 r. oraz data wniesienia skargi na bezczynność organu lub przewlekłość postępowania wywołanego tym wnioskiem. Mianowicie, Wójt [...] listopada 2023 r. wydał postanowienie nr [...] odmawiającą wydania wnioskodawcy uwierzytelnionych odpisów akt sprawy z uwagi na niewykazanie ważnego interesu strony, przy czym postanowienie to doręczono skarżącemu 10 listopada 2023 r. (k. 6-7 akt administracyjnych), natomiast skargę skarżący wniósł do sądu administracyjnego dnia 15 grudnia 2023 r. za pośrednictwem organu (k. 2 akt II SAB/Lu 66/24). Postanowienie Wójta z [...] listopada 2023 r. stało się ostateczne wskutek utrzymania jej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie postanowieniem z [...] grudnia 2023 r. nr [...] (k. 8v-9 akt administracyjnych). O ile skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b ppsa), o tyle jej wniesienie po wydaniu decyzji (odpowiednio postanowienia) przez organ, któremu zarzucono przewlekłe prowadzenie postępowania, nawet wówczas, gdy decyzja ta nie jest jeszcze ostateczna, w świetle aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych, należy ocenić jako niedopuszczalne (postanowienie NSA z 24.1.2023 r. II OSK 1575/22; postanowienie WSA w Olsztynie z 23.3.2023 r. I SAB/Ol 4/23; postanowienia WSA w Lublinie z: 4.5.2023 r. II SAB/Lu 45/23; 10.5.2023 r. II SAB/Lu 70/23; postanowienie WSA w Łodzi z 10.5.2023 r. III SAB/Łd 13/23; postanowienie WSA we Wrocławiu z 29.5.2023 r. III SAB/Wr 215/23; postanowienia WSA w Gdańsku z: 6.6.2023 r. II SAB/Gd 66/23; 7.7.2023 r. II SAB/Gd 89/23, cbosa). Przytoczone orzecznictwo należy odnieść przez analogię również do skargi na bezczynność organu wniesionej po wydaniu przez ten organ decyzji (odpowiednio postanowienia), załatwiającej sprawę administracyjną. Jeżeli bowiem w dniu wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego w postaci bezczynności lub przewlekłości miał charakter historyczny, a więc nieaktualny, gdyż ewentualny stan bezczynności lub przewlekłości kończy się wraz z załatwieniem sprawy przez organ, to uznać trzeba, że skarga nie może dotyczyć przedmiotu, który nie istnieje w chwili jej wniesienia. Sąd I instancji w niniejszej sprawie prawidłowo stwierdził, że skarga wywiedziona przez skarżącego 15 grudnia 2023 r., a więc po wydaniu postanowienia przez Wójta w sprawie [...], jest oczywiście bezzasadna, co - zgodnie z art. 247 ppsa - pociągało za sobą skutek w postaci odmowy uwzględnienia wniosku o przyznanie stronie prawa pomocy. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 21 lutego 2024 r. II SAB/Lu 15/24 o odrzuceniu skargi (k. 8-10 akt II SAB/Lu 15/24) stanowi jedynie potwierdzenie zasadności odmowy przyznania prawa pomocy mocą zaskarżonego postanowienia. Wniosek skarżącego z [...] lutego 2024 r. o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego (k. 14-17 akt II SPP/Lu 66/24) nie podlega ocenie przez Naczelny Sąd Administracyjny w toku niniejszego postępowania zażaleniowego, ponieważ wniosku tego nie dotyczyło zaskarżone postanowienie. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji, słusznie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność jego skargi (art. 247 ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.