Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OZ 234/13

Postanowienie NSA z 18 kwietnia 2013 r., I OZ 234/13

Wynik

Uchylono zaskarżone postanowienie w części i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
18 kwietnia 2013
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Dnia 18 kwietnia 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (del.) po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 1401/12 o odrzuceniu skargi oraz odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. M. na działalność Burmistrza Miasta Pasłęk w przedmiocie zwrotu dokonanych wpłat postanawia: 1. uchylić punkt 2 zaskarżonego postanowienia, 2. w uchylonym zakresie przekazać sprawę wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 1401/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w sprawie ze skargi S.M. na działalność Burmistrza P. w przedmiocie zwrotu dokonanych wpłat odrzucił skargę oraz jednocześnie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Z uzasadnienia wydanego orzeczenia wynika, że S. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na działalność Burmistrza P. w sprawie zwrotu wpłaconych w przeszłości kwot na rzecz spółki Wodno-Ściekowej w P. Ponadto skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów postępowania sądowego oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta P. wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że podnoszone przez skarżącego zarzuty odnoszące się do niezaspokojenia wysuwanych względem Gminy P. roszczeń z tytułu wpłat, dokonanych w przeszłości na rzecz Spółki Wodno-Ściekowej w P., nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 18 stycznia 2013 r. odrzucił skargę oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Sąd podkreślił, że kontrola sądowa obejmuje orzekanie w sprawach skarg w zakresie enumeratywnie wyliczonym w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270). Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie nie była czynność z zakresu administracji publicznej, tym samym nie podlegała ona kontroli sądowoadministracyjnej. Sprawa o zapłatę ma charakter cywilnoprawny, co oznacza, że do rozpoznawania sporów wynikłych z żądania skarżącego właściwy jest sąd powszechny (art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Tym samym może ona zostać rozpoznana wyłącznie na drodze postępowania cywilnoprawnego, a nie sądowoadministracyjnego. Sąd mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę S. M. odrzucił jako nienależącą do właściwości sądu administracyjnego. Natomiast odnosząc się do sprawy z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Taka bezzasadność zachodzi wówczas, gdy obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie, bez konieczności dokonywania głębszej analizy prawnej wyklucza możliwość uznania żądania skarżącego. W ocenie Sądu tego rodzaju sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Wniesiona skarga nie należała bowiem do właściwości sądów administracyjnych i z tego względu podlegała odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę odrzucił oraz z mocy art. 247 tej ustawy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S. M. Skarżący zarzucił Sądowi I instancji błędy formalne, merytoryczne i prawne i wniósł o wznowienie postępowania sądowego w jego sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy ustawodawca uzależnił od spełnienia dwóch przesłanek. Pierwszą z nich reguluje art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.), który uzależnia przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Druga z przesłanek została określona treścią art. 247 powołanej ustawy i ma charakter negatywny. Oznacza to, że jej wystąpienie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy chociażby spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy z przywołanego art. 246 § 1. Stosownie do art. 247 prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 574, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 201/06, ONSAiWSA 2006, nr 4 poz. 102). Powyższa konstatacja nie oznacza jednak zasadności podjętego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. W ocenie Sądu I instancji bezzasadność skargi wniesionej przez S. M. wyraża się w tym, że sprawa o zapłatę ma charakter cywilnoprawny, co oznacza, że do rozpoznawania sporów wynikłych z żądania skarżącego właściwy jest sąd powszechny (art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Tym samym, może ona zostać rozpoznana wyłącznie na drodze postępowania cywilnoprawnego, a nie sądowoadministracyjnego. Ta okoliczność stanowiła przesłankę uznania skargi za niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i jej odrzucenia postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 stycznia 2013 r. Należy stwierdzić, że powoływanie się przez Sąd I instancji na bezzasadność skargi, rozumianą jako jej niedopuszczalność, przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy i jednoczesne wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi oznacza faktycznie badanie przez Sąd I instancji zasadności tego postanowienia. Takie działanie Sądu I instancji jest niedopuszczalne, bowiem mogłoby prowadzić do pozbawienia strony możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę (art. 173) i naruszało wyłączną kompetencję Naczelnego Sądu Administracyjnego do oceny jej zasadności. Sąd I instancji nie jest władny do oceny zasadności środka odwoławczego, jak i oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy z powołaniem się na oczywistą bezzasadność środka odwoławczego bądź też oczywistą bezzasadność skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 201/06). Na bezzasadność skargi Sąd I instancji może powoływać się, rozstrzygając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w toku postępowania przed Sądem I instancji. Natomiast przy jednoczesnym wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi z uwagi na jej niedopuszczalność (art. 58 § 1) Sąd I instancji nie może na podstawie art. 247 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówić przyznania prawa pomocy z powołaniem się na oczywistą bezzasadność skargi rozumianą jako niedopuszczalność skargi. W rozpoznawanej sprawie oddalenie wniosku S. M. o przyznanie prawa pomocy nastąpiło z tej samej przyczyny co odrzucenie skargi. W tej sytuacji należy uznać, że Sąd I instancji winien ponownie ocenić wniosek strony w świetle przesłanek, o jakich mowa w art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem oddalenie wniosku może w tym stanie rzeczy nastąpić tylko przy braku przesłanek określonych w tym przepisie. Dodatkowo jedynie zwrócić należy uwagę, że zgodnie z treścią art. 173 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi od postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, a takim jest postanowienie o odrzuceniu skargi, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący skorzystał z tego środka prawnego. W rozpatrywanej sprawie skarżący złożył jedynie zażalenie, które jest środkiem odwoławczym od postanowień niekończących postępowania w sprawie, czyli w niniejszej sprawie od postanowienia o odmowie przyznania wnioskowanego prawa pomocy. W tej sytuacji przypomnieć jedynie należy, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, to może ona ubiegać się o przywrócenie przez Sąd terminu do dokonania tej czynności (wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi) na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeśli oczywiście spełnia przesłanki zawarte w tym przepisie, czyli nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) orzekł jak w sentencji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
25 marca 2013
Symbol z opisem
645 Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Sędziowie
Iwona Kosińska /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny