I OZ 232/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1229/22 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi Z.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 29 czerwca 2022 r., nr SKO.4106.612.2022 w przedmiocie odmowy przeniesienia do innego domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1229/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Z.C. (dalej "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 29 czerwca 2022 r., z dnia 29 czerwca 2022 r., nr SKO.4106.612.2022 w przedmiocie odmowy przeniesienia do innego domu pomocy społecznej. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sądowych wynika, że sentencja wyroku została doręczona skarżącemu w dniu 8 grudnia 2022 r. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2023 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia dla skarżącego adwokata z urzędu. Pismem z dnia 18 stycznia 2023 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Katowicach poinformowała o wyznaczeniu pełnomocnikiem skarżącego adw. K.K. W piśmie procesowym z dnia 6 marca 2023 r. pełnomocnik skarżącego wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o jego sporządzenie i doręczenie. Wskazała, że pismo informujące o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem w niniejszej sprawie otrzymała w dniu 17 lutego 2023 r. Niezwłocznie skontaktowała się z wydziałem informacji WSA i umówiła na przeglądnie akt w dniu 24 lutego 2023 r., jednakże z powodu choroby nie stawiła się w tym dniu w siedzibie Sądu. Z aktami zapoznała się w dniu 1 marca 2023 r. Zatem dzień 1 marca 2023 r. był pierwszym dniem, w którym mogła się dowiedzieć o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1229/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej "P.p.s.a.") odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kwestia przywrócenia terminu w przypadku choroby zawodowego pełnomocnika była przedmiotem rozważań NSA. Sąd podniósł, że w orzecznictwie można wyróżnić dwa nurty. Zgodnie z pierwszym choroba pełnomocnika może być okolicznością świadczącą o braku winy tylko w szczególnie ciężkich przypadkach, gdy paraliżuje ona możliwość działania samodzielnego lub nawet skorzystania z pomocy osoby trzeciej. Od profesjonalnego pełnomocnika zobowiązanego do szczególnej staranności w podejmowaniu czynności procesowych w imieniu swojego mandanta można wymagać, aby zabezpieczył interesy swoich klientów również na wypadek swojej choroby, urlopu czy innej okoliczności powodującej nieobecność w kancelarii. Chodzi tu zwłaszcza o czuwanie nad terminowym dokonywaniem czynności procesowych (zob. np. postanowienie NSA z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt I FZ 360/12, postanowienie NSA z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt II OZ 412/14). Sąd I instancji rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia podzielił pierwsze stanowisko. Nadto podniósł, iż decydującą okolicznością, która skutkowała nieprzywróceniem terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia jest fakt, iż pełnomocnik skarżącego w żaden sposób nie udokumentował faktu swojej choroby. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu. Zaskarżając postanowienie w całości zarzucono naruszenie art. 86 § 1, art. 87 § 1 i § 2, art. 88 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło z uchybieniem siedmiodniowego terminu do dokonania tej czynności, podczas gdy pełnomocnik skarżącego czynności tej dokonał 6-tego dnia od momentu ustania przyczyny uchybienia terminu, tj. dnia kiedy pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W oparciu o powyższe przepisy wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu przytoczono argumentację zbieżną z argumentacją podniesioną we wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 141 § 1 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. Natomiast w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku (art. 141 § 2 P.p.s.a.). Złożenie w terminie przedmiotowego wniosku jest warunkiem możliwości wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wniosek złożony po upływie terminu jest bezskuteczny. Stosownie natomiast do art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Przewidziany w art. 87 § 1 P.p.s.a. siedmiodniowy termin do wniesienia pisma jest ustawowym terminem procesowym, który podlega przywróceniu na zasadach ogólnych. Jeżeli jednak sąd pozostaje w przekonaniu o złożeniu wniosku po terminie 7 dni, a strona nie składa wniosku o jego przywrócenie, to merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. Wniosek podlega wówczas odrzuceniu na podstawie art. 88 P.p.s.a. W niniejszej sprawie należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobniła wystąpienia przesłanek pozwalających przyjąć brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Argumentacja Sądu I instancji w tym względzie jest również zasadna. Przypomnieć należy, że w niniejszej sprawie skarżący reprezentowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata. Natomiast istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Wobec tego, przy ocenie przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu należy ocenić, czy profesjonalny pełnomocnik zachował należytą staranność przy dokonywaniu czynności procesowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie uznać należy, że zachowanie pełnomocnika nie jest przejawem dołożenia należytej staranności i największego w danych okolicznościach wysiłku w prowadzeniu spraw swojego mocodawcy, które to okoliczności uzasadniałyby przywrócenie terminu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że pełnomocnik skarżącego w żaden sposób nie udokumentowała faktu swojej choroby. Nie zostało to również uprawdopodobnione w złożonym zażaleniu. Samo powołanie się pełnomocnika na chorobę nie może stanowić o fakcie jej zaistnienia a w konsekwencji możliwości przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nie są również zasadne argumenty zażalenia odnoszące się do prawidłowego liczenia biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Należy zwrócić uwagę, że Sąd I instancji oddalił skargę skarżącego w dniu 2 grudnia 2022 r. Odpis sentencji został doręczony skarżącemu w dniu 8 grudnia 2022 r., a zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upłynął w dniu 15 grudnia 2022 r. Natomiast wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy został nadany w Urzędzie Pocztowy w dniu 22 grudnia 2022 r.(k. 6 akt II SPP/Gl 330/22). W konsekwencji uznać należy, że skoro skarżący nie złożył wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie otwartym do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, tym samym polemika pełnomocnika odnosząca się do prawidłowości obliczenia terminu do złożenia przez niego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku zapadłego w dniu 2 grudnia 2022 r. nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.