I OZ 229/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II SO/Sz 45/08 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z wniosku P. J. o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Rejonowemu w Świnoujściu postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II SO/Sz 45/08 odmówił P. J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z wniosku P. J. o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Rejonowemu w Świnoujściu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że istotą prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest umożliwienie osobom, które nie posiadają własnych środków, dochodzenia przed sądem swych praw. W niniejszej sprawie z treści wniosku P. J. o przyznanie prawa pomocy wynika, że sytuacja materialna skarżącego, będącego rencistą, co do zasady powinna uzasadniać pozytywne rozpatrzenie wniosku. Zdaniem Sądu zasada rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sposób zindywidualizowany, to znaczy odrębnie w każdej sprawie, nie może mieć jednak zastosowania automatycznie, w sytuacji, gdy osoba żądająca ochrony sądowej wnosi skargi do Sądu celowo i wyłącznie dla własnej satysfakcji wynikającej z samego wdania się w spór. Z repertorium Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wynika zaś, że w okresie od 1 października 2008 r. do 5 lutego 2009 r. P. J. wniósł 225 skarg na bezczynność organu i w tym samym okresie wpłynęło 40 wniosków P. J. o wymierzenie grzywny. Należy przy tym, zdaniem Sądu, zwrócić uwagę na formę składanych wniosków o udzielenie informacji publicznej, jak również skarg wnoszonych w tych sprawach do sądu, a zwłaszcza sporządzanie ich na wąskich paskach papieru, formułowanie treści w sposób chaotyczny, często niezrozumiały lub nieczytelny, rodzaj żądanych informacji, posługiwanie się metodą powielaczową i zwielokrotnianie wniosków. We wskazanych sprawach P. J., wnosząc skargi do Sądu, nie działa w imię ochrony swych słusznych praw, lecz korzysta z nich w sposób nadmierny i bez żadnej, logicznie uzasadnionej potrzeby. Domaganie się przez skarżącego przyznania prawa pomocy, a zatem przerzucenia kosztów postępowania w jego sprawach na Skarb Państwa, którego budżet wypracowany jest przez ogół obywateli, stanowi nadużywanie tego prawa i kłóci się z ratio legis instytucji prawa pomocy. Na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 lutego 2009 r. P. J. złożył zażalenie, z którego wynika, że nie zgadza się z powyższym rozstrzygnięciem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej powoływana jako P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawiania wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, której analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwie taką istotną okolicznością, mającą wpływ na ocenę, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., jest fakt prowadzenia przez P. J. szeroko pojmowanej działalności skargowej, na co słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji. W toku rozpoznawania przedmiotowego wniosku należy również uwzględnić treść art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie co do zasady ponoszą same strony, a instytucja przyznania prawa pomocy stanowi jedynie odstępstwo od tej reguły. Zatem strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, iż mimo podjęcia starań, rzeczywiście nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. W związku z powyższym, należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, iż w świetle kosztów wynikających z prowadzenia z własnej inicjatywy licznych postępowań administracyjnych i sądowych, ocena wykazanego przez skarżącego dochodu przez pryzmat przedstawionych przez niego miesięcznych wydatków prowadzi do wniosku, że nie przedstawił on wszystkich źródeł swoich dochodów. Jednocześnie podkreślić trzeba, iż skarżący wszczynając tak dużą liczbę postępowań musi liczyć się z tym, że prowadzona przez niego działalność będzie wymagała ponoszenia związanych z tym wydatków. Zasadą jest bowiem ponoszenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego przez stronę, a przerzucenie tych kosztów na społeczeństwo jest możliwe tylko w szczególnie uzasadnionych okolicznościach. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.