I OZ 226/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maria Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 688/15 o umorzeniu postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie ze skargi K. J. na niewykonanie przez Komendanta Głównego Policji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 1978/13 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 1978/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej wypłaty równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2012 r. oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Następnie skarżący K. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a.") skargę na niewykonanie opisanego wyżej prawomocnego wyroku z dnia 12 sierpnia 2014 r. i wymierzenie organowi grzywny. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, zarzucając, że wykonał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2014 r., bowiem w dniu [...] marca 2015 r. wydał postanowienie nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku K. J. z dnia [...] kwietnia 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 688/15, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. umorzył postępowanie w sprawie ze skargi K. J. na niewykonanie wyroku z dnia 12 sierpnia 2014 r. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 154 § 1 P.p.s.a., obowiązującym w dacie złożenia skargi, tj. 10 marca 2015 r., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Na skutek nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658, zwanej dalej: "ustawą nowelizującą"), przepis ten od dnia 15 sierpnia 2015 r. otrzymał nowe brzmienie, zgodnie z którym wniesienie skargi na niewykonanie wyroku w trybie art. 154 P.p.s.a. może dotyczyć tylko uprzednio wydanego wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z regulacji tej wyłączono obecnie przypadki bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strony. Przepis ten w nowym brzmieniu stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem wejścia nowelizacji w życie - art. 2 i 3 ustawy nowelizującej. W ocenie Sądu pierwszej instancji, przedmiotowa skarga była dopuszczalna w dniu jej wniesienia, natomiast po dniu 15 sierpnia 2015 r. stała się niedopuszczalna, powodując, że postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Powyższy stan prawny skutkuje umorzeniem postępowania sądowego. Skarżący K. J. zaskarżył powyższe postanowienie zażaleniem do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się jego uchylenia oraz rozpoznania skargi. Zarzucił m. in. naruszenie art. 134 § 1, art. 149, art. 154 oraz art. 161 P.p.s.a., podnosząc, że skarga powinna zostać rozpoznana, czy organ pozostawał w bezczynności oraz czy przekształcenie się bezczynności organu w nieuzasadnioną przewlekłość postępowania miało charakter rażącego naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Powołana ustawa nowelizująca, która weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r., zmieniła treść art. 154 § 1 P.p.s.a. w ten sposób, że w obecnym stanie prawnym wniesienie skargi na podstawie tego przepisu jest możliwe jedynie w przypadku niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zmiana tego przepisu podyktowana była równoczesną zmianą art. 149 P.p.s.a., obejmującego obecnie kompleksowe uregulowanie kwestii dotyczących rozstrzygania o skargach na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 a P.p.s.a. W uzasadnieniu projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (druk nr 1633) wyraźnie wskazano, że wykreślenie w art. 154 P.p.s.a. wyrazów "oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności" miało związek z całościowym uregulowaniem w art. 149 tej ustawy sprawy sposobu załatwienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 a ustawy. Taki zabieg legislacyjny skutkuje tym, że w aktualnym stanie prawnym wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz o wymierzenie grzywny po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności przysługuje stronie na podstawie art. 149 P.p.s.a., a nie art. 154 powołanej ustawy. Nieprawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 grudnia 2015 r. umorzył postępowanie w sprawie, uznając że skarga, z uwagi na zmianę treści przepisu stanowiącego podstawę jej wniesienia w związku z dokonaną nowelizacją ustawy, stała się niedopuszczalna po dniu 15 sierpnia 2015 r., co w konsekwencji skutkowało bezprzedmiotowością postępowania. Skarżący w dniu 10 marca 2015 r. (data wpływu do Sądu), wniósł skargę na niewykonanie wyroku Sądu uchylającego zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą na podstawie obwiązującego wówczas art. 154 § 1 P.p.s.a., a więc postępowanie to zostało wszczęte prawidłowo. W zaistniałej zatem sytuacji, po zmianie stanu prawnego we wskazanym zakresie, Sąd pierwszej instancji powinien przyjąć, że skarga ta stanowi obecnie skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania i dokonać zmiany kwalifikacji podstawy prawnej tej skargi z art. 154 § 1 P.p.s.a. na art. 149 P.p.s.a. Przyjęcie natomiast – tak jat to uczynił Sąd pierwszej instancji - stanowiska odmiennego, zgodnie z którym w powyższej sytuacji procesowej skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu nie przysługuje w ogóle, stanowi naruszenie prawa strony do sądu zagwarantowanego w art. 45 Konstytucji RP. Sąd pierwszej instancji wadliwie zastosował jedynie językową wykładnię art. 154 § 1 P.p.s.a. sprzed i po nowelizacji, odstępując od systemowej wykładni przepisów powołanej ustawy, a także celu nowelizacji art. 154 § 1 w zw. z art. 149 tej ustawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 395/16, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy więc uznać, że art. 154 § 1 P.p.s.a. nie został kategorycznie usunięty z P.p.s.a., a jedynie został przeniesiony do innej jednostki redakcyjnej tekstu (art. 149 P.p.s.a.), co daje sądom wystarczającą kompetencję do jego użycia w przypadku skarg, które wpłynęły do sądów przed dniem 15 sierpnia 2015 r. i nie zostały jeszcze rozpatrzone. Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.