I OZ 224/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 331/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi A.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium odwoławczego w Ostrołęce z dnia 7 grudnia 2023 r., znak SKO/4116/54/2023 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 331/24 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego przez A.P. (dalej: skarżący) postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z 7 grudnia 2023 r., znak SKO/4116/54/2023 oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Wójta Gminy M. z 6 listopada 2023 r., znak GNM.6830.4.2022 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wyjaśnił, że warunkiem uwzględniania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest wskazanie przesłanek, do których ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zalicza niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponieważ skarżący nie wykazał, aby wykonanie zaskarżonego postanowienia mogło spowodować skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd nie miał podstaw do uznania, że w stosunku do skarżącego może zajść niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wskazała, że jakkolwiek to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku, Sąd powinien w sytuacji braku powołania jakichkolwiek okoliczności wskazujących na możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, wezwać stronę do uzupełnienia wniosku. Brak związania okolicznościami wniosku wskazuje natomiast, że Sąd bierze pod uwagę nie tylko okoliczności w nim wskazane, ale wszelkie okoliczności i dokumenty znane Sądowi z urzędu. Skarżący oraz jego małżonka są osobami starszymi, oboje chorują przewlekle, a aktualna kondycja finansowa skarżącego nie jest dobra. Na leki i koszty utrzymania skarżący wydaje prawie wszystkie środki, zatem kwota kosztów postępowania rozgraniczeniowego w znacznym stopniu wpłynie na jego bieżącą sytuację finansową. Składanie wniosków o zwolnienie z kosztów oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu potwierdza jego trudną sytuację. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Stąd też uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń i okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej. Sąd ocenia możliwość wstrzymania wykonania (co stanowi odstępstwo od wykonalności ostatecznych decyzji) zaskarżonej decyzji, na podstawie okoliczności wskazanych we wniosku. Samo zażądanie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wymogów takich nie spełnia. Konieczna jest argumentacja, poparta faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Nieodzowne jest w jej ramach wykazanie zaistnienia jednej z przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (por. postanowienie NSA z 29 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 148/09). Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska wyrażonego w orzeczeniach powołanych przez pełnomocnika skarżącego w zażaleniu. Aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie polega uzupełnieniu na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. Zasada orzekania przez sąd na podstawie akt sprawy także nie wskazuje na możliwość orzekania o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w przypadku braku wykazania przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Bez okoliczności uzasadniających wystąpienie przesłanki znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz bez przedstawienia stosownych dokumentów, potwierdzających ich istnienie, nie jest możliwa ocena wniosku pod kątem spełnienia warunków uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Okoliczności sprawy same w sobie nie wskazują na konieczność zastosowania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Instytucja ta stanowi bowiem odstępstwo od zasady wykonalności decyzji ostatecznych i może być stosowana wyjątkowo. W realiach tej sprawy, skarżąc domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nie wskazał jakichkolwiek okoliczności, które miałyby wskazywać na konieczność zastosowania ochrony tymczasowej. Na konieczność taką nie wskazują także akta sprawy. Faktem jest, że skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jednakże prawomocnym postanowieniem z 30 kwietnia 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 47/24 przyznano skarżącemu prawo pomocy wyłącznie w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Możliwość poniesienia kosztów postępowania sądowego nie przesądza o braku podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej, tak jak i samo złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie wskazuje na istnienie podstaw do jej udzielenia. We wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji skarżący nie wyjaśnił, z jakich względów domaga się wstrzymania wykonania decyzji. Z treści skargi wynika natomiast, że skarżący nie zgadza się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego i uznaje, że koszty te powinien ponieść właściciel nieruchomości, który zgłosił żądanie rozgraniczenia. O konieczności wstrzymania wykonania decyzji nie przesądza także podeszły wiek skarżącego, nawet w zestawieniu z powoływanymi w zażaleniu okolicznościami ponoszenia wydatków związanych z leczeniem i utrzymaniem. Między powołaną w zażaleniu kwotą uzyskiwanego przez skarżącego świadczenia emerytalnego, a dochodami wskazanymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wydatkami koniecznymi zachodzi znaczna różnica. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał na otrzymywane świadczenie w wysokości 2450 zł, natomiast w zażaleniu pełnomocnik skarżącego wskazała kwotę 4 000 zł. Należy także zauważyć, że przesłanki materialne, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., odwołują się do nadzwyczajnych okoliczności faktycznych związanych z wykonaniem treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, które świadczą o realnym niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody majątkowej albo niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, albo które realnie mogą spowodować powstanie nieodwracalnych lub trudnych do odwrócenia skutków, rozumianych jako takie zmiany w rzeczywistości, które uniemożliwiają przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy albo których zniesienie w celu restytucji stanu poprzedniego byłoby możliwe tylko po podjęciu nadzwyczajnych działań lub dokonaniu niewspółmiernych nakładów sił i środków. Poniesienie kosztów rozgraniczenia, w przypadku uwzględnienia skargi, jako świadczenie o charakterze pieniężnym, jest odwracalne. W tej sytuacji, wobec braku zaistnienia przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, należało uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.