I OZ 223/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Ke 848/21 o odrzuceniu skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie.

W dniu [...] grudnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: Kolegium) wydało decyzję znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W pouczeniu zawarto informację o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, w terminie 30 dni od daty otrzymania ww. rozstrzygnięcia – za pośrednictwem Kolegium. Powyższa decyzja została doręczona A. S. (dalej: skarżąca) w dniu 11 grudnia 2020 r. Zarządzeniem z 30 września 2021 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach przekazał Kolegium skargę skarżącej na ww. decyzję – złożoną bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z 30 grudnia 2021 r., II SA/Ke 848/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego poświadczenia odbioru zaskarżonej decyzji, rozstrzygnięcie to zostało doręczone skarżącej w dniu 11 grudnia 2020 r. (k.20). W związku z powyższym – mając na uwadze dyspozycję art. 53 § 1 p.p.s.a. – termin do wniesienia skargi w niniejszej sprawie upłynął stronie w dniu 11 stycznia 2021 r. (poniedziałek). Tymczasem skarga została wniesiona z ponad 8-miesięcznym uchybieniem ustawowego terminu, o jakim mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wyznaczonego z urzędu, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 252 p.p.s.a w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy przez nierozpoznanie wniosku skarżącej z 28 września 2021 r. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata przed rozpoznaniem skargi; - art. 58 § 1 pkt 2 i art. 83 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem strona nie miała możliwości wypowiedzenia się w zakresie przyczyn uchybienia terminowi oraz uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że w złożonej w dniu 28 września 2021 r. przez skarżącą skardze zatytułowanej "odwołanie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego" zawarła ona wniosek o przyznanie pomocy prawnej. Wniosek ten nie został rozpoznany. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę skarżącej w dniu 30 grudnia 2021 r., zaś nie rozpoznał wniosku z 28 września 2021 r. o pomoc prawną. Dopiero po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi Sąd przyznał skarżącej pełnomocnika z urzędu, na skutek złożenia kolejnego wniosku z 20 stycznia 2022 r. o przyznanie pomocy prawnej z urzędu. Tym samym, w ocenie pełnomocnika skarżącej, w okolicznościach niniejszej sprawy pozostawienie bez rozpoznania przez Sąd przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, pierwszego wniosku skarżącej z 28 września 2021 r. o przyznanie pomocy prawnej pozbawiło stronę prawa do sądu. Przede wszystkim uniemożliwiło złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi na zaskarżoną decyzję Kolegium wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu i być może rozpoznania skargi. Z uwagi zatem na nierozpoznanie wniosku o przyznanie pomocy prawnej skarżąca nie rozumiejąc pouczeń, na co się powoływała także w piśmie z 20 stycznia 2022 r., nie miała możliwości dopełnienia formalności związanych ze złożeniem skargi z wnioskiem o przywrócenie terminu w sposób prawidłowy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. W myśl art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji zasadnie przyjął, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., czego następstwem było jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jak wynika bowiem z akt sprawy zaskarżona decyzja (zawierająca prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia skargi) została doręczona skarżącej w dniu 11 grudnia 2020 r. – na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzji widnieje własnoręczny podpis skarżącej (k.20 akt adm.). W związku z powyższym termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 11 stycznia 2021 r. z uwagi na to, że ostatni dzień terminu, tj. 10 stycznia 2021 r., przypadał na niedzielę – art. 83 § 2 p.p.s.a. Tym samym złożenie skargi (bezpośrednio do Sądu) w dniu 28 września 2021 r. nastąpiło po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia. Analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje również, że nie złożono wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Brak jest takiego żądania zarówno w samej skardze, jaki i w osobnym piśmie związanym ze skargą – stanowiącym wniosek o przyznanie prawa pomocy. Podniesiona natomiast w zażaleniu okoliczność, jakoby Sąd I instancji odrzucił skargę nie rozpoznając wniosku skarżącej z 28 września 2021 r. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie adwokata i tym samym pozbawił stronę prawa do sądu, nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Jak wynika bowiem z dołączonych do akt niniejszej sprawy akt postępowania o sygn. II SPP/Ke 159/21 w dniu 9 listopada 2021 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 4 listopada 2021 r., przesłano skarżącej urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 12 listopada 2021 r. (zpo k.3 akt sąd. II SPP/Ke 159/21). Wyznaczony siedmiodniowy termin upłynął w dniu 19 listopada 2021 r. W związku zaś z tym, że skarżąca nie złożyła wypełnionego urzędowego formularza PPF, starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zarządzeniem z 26 listopada 2021 r., II SPP/Ke 159/21, pozostawił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Odpis powyższego zarządzenia wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia sprzeciwu został doręczony skarżącej w dniu 2 grudnia 2021 r. (k.8 akt sąd II SPP/Ke 159/21). Końcowo, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że zaskarżenie rozstrzygnięcia organu administracji po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe wyłącznie w przypadku, gdy przywrócono termin do dokonania tej czynności procesowej. Jednakże, aby Sąd I instancji mógł przywrócić termin do wniesienia skargi oraz nadać skardze dalszy bieg, niezbędne jest wystąpienie przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika ze stosownym wnioskiem, co w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.