I OZ 215/26

Dnia 9 czerwca 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 lutego 2026 r., sygn. akt II SA/Lu 487/25 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 7 lipca 2025 r. nr SKO.41/1999/OS/2025 w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, postanowieniem z dnia 25 lutego 2026 r. (sygn. akt II SA/Lu 487/25), odmówił T.W. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, w sprawie ze skargi T.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 7 lipca 2025 r. nr SKO.41/1999/OS/2025 w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd i instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 2 grudnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę T.W. na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 7 lipca 2025 r. W dniu 19 lutego 2026 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony w ramach pomocy prawnej świadczonej z urzędu złożył wniosek o przywrócenie termu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu, wskazywał na zaawansowany wiek skarżącej oraz problemy zdrowotne, które uniemożliwiają jej codzienne funkcjonowanie. Zwrócono uwagę, że w postępowaniu sądowym skarżąca występowała bez profesjonalnego pełnomocnika a w terminie przewidzianym do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku wystąpiła o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, okoliczność ta świadczy o zamiarze dalszego zaskarżenia rozstrzygnięcia i skorzystania z przysługujących środków prawnych oraz fakcie, że skarżąca bez fachowej pomocy nie była w stanie dochować wszystkich wymogów proceduralnych. Dopiero ustanowienie pełnomocnika umożliwiło należyte reprezentowanie skarżącej, ochronę jej interesów oraz sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pełnomocnik wyjaśnił również, że w dniu 10 lutego 2026 r. doręczono mu zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu a następnie - po zapoznaniu się z aktami sprawy w dniu 16 lutego 2026 r. - było możliwe złożenie wniosku o przywrócenie terminu w dniu 17 lutego 2026 r. Odmawiając przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, Sąd I instancji wskazał, że pełnomocnik nie wykazał braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. Zdaniem bowiem Sądu, podnoszone we wniosku okoliczności dotyczące stanu zdrowia skarżącej w żaden sposób nie zostały uprawdopodobnione. Do wniosku nie dołączono bowiem żadnych dokumentów potwierdzających powołane fakty, w szczególności odnoszące się do okresu po doręczeniu skarżącej wyroku, co nastąpiło w dniu 10 grudnia 2025 r. Sąd wskazał ponadto, że wiadome jest mu z urzędu, iż skarżąca inicjuje wiele postępowań administracyjnych oraz sądowoadministracyjnych dotyczących spraw z zakresu szeroko rozumianej pomocy społecznej, w których samodzielnie sporządza w tych sprawach wszelkiego rodzaju wnioski i skargi, a pełnomocnik w ramach pomocy prawnej jest jej ze względów oczywistych niezbędny wyłącznie do sporządzenia skargi kasacyjnej. Nie można więc zasadnie uznać, nie dysponując ewentualnymi nowymi dowodami, że skarżąca nie mogła w terminie złożyć wniosku o uzasadnienie wyroku Sądu z dnia 2 grudnia 2025 r. Co więcej strona w terminie otwartym do złożenia przedmiotowego wniosku złożyła podanie o pomoc prawną, niewątpliwie nie była więc pozbawiona możliwość terminowego zawnioskowania o uzasadnienie wyroku. Sąd zwrócił również uwagę, że wraz z odpisem wyroku skarżącej doręczono stosowne pouczenia o zasadach i trybie zaskarżenia orzeczenia Sądu I instancji, w tym o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zażądanie sporządzenia uzasadnienia wyroku przez skarżącą nie wymagało zaś działania profesjonalnego pełnomocnika. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, podnosząc zarzut naruszenia art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że skarżąca nienależycie uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, w sytuacji gdy w sposób wyczerpujący wykazano, iż skarżąca składając wniosek o przyznanie prawa pomocy zamanifestowała wolę dalszego kwestionowania rozstrzygnięcia Sądu I instancji, jednakże - z uwagi na brak wiedzy prawniczej oraz ograniczenia zdrowotne - nie była w stanie prawidłowo skoordynować wszystkich wymaganych czynności procesowych. Działanie to należy ocenić jako przejaw należytej staranności w dążeniu do ochrony swoich praw. W związku z powyższym zarzutem, skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2025 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 487/25 oraz przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów pomocy prawnej. W uzasadnieniu zażalenia zakwestionowano stanowisko Sądu I instancji o braku podstaw do uwzględnia żądania strony o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadniania wyroku, powtarzając argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Przesłanka braku winy w uchybieniu terminu powinna być oceniana z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i doktrynie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Zły stan zdrowia nie przesądza o braku winy w uchybieniu terminu – choroba musi mieć charakter niespodziewany lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Również podeszły wiek nie stanowi sam w sonie okoliczności wyłączającej winę w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, iż strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do dokonania czynności nastąpiło bez jej winy. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził więc, że przyczyny uchybienia terminu powołane przez skarżącą nie stanowiły wystarczającej podstawy do uwzględnienia wniosku. Przede wszystkim twierdzenia strony odnoszące się do jej złego stanu zdrowia, przy jednoczesnym braku przedłożenia do akt sprawy dokumentacji potwierdzającej podnoszone okoliczności, nie mogły być brane pod uwagę jako przesłanki wyłączające winę strony w uchybieniu terminu. Skarżąca nie przedstawiła jakiegokolwiek dokumentu wskazującego na nagłe pogorszenie jej stanu zdrowia w okresie, który odpowiadał terminowi otwartemu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W tym terminie wystąpiła natomiast o przyznanie prawa pomocy, co w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, potwierdza, iż stan zdrowia skarżącej nie był na tyle zły, że uniemożliwiał jej dokonanie innej czynności procesowej w postaci złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że skarżąca wraz z odpisem sentencji wyroku została pouczona o sposobie i terminie wystąpienia z takim wnioskiem, zaś zredagowanie takiego pisma procesowego nie jest skomplikowane i nie wymaga wiedzy prawniczej. Skarżąca zaś, jak trafnie zwracał uwagę Sąd Wojewódzki, inicjując równolegle inne postępowania sądowoadministracyjne, samodzielnie sporządza w tych sprawach skargi i inne pisma procesowe, co również wskazuje, że akcentowane w zażaleniu ograniczenia zdrowotne skarżącej nie stanowią przeszkody w podejmowaniu świadomych i terminowych czynności procesowych. Nie można zatem zgodzić się z autorem zażalenia, że brak profesjonalnego pełnomocnika miał znaczenie dla oceny dochowania terminu wystąpienia z wnioskiem o uzasadnienie. O braku winy skarżącej w uchybieniu terminu nie może również świadczyć to, że korespondencja sądowa zawierająca odpis sentencji wyroku wraz z pouczeniem o terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku została odebrana przez męża skarżącej i jak wskazano w zażaleniu, z tego powodu skarżąca (cyt.): " nie miała bezpośredniej styczności z korespondencją sądową w dacie jej doręczenia". Należy bowiem zauważyć, że doręczenie ww. przesyłki nastąpiło w sposób prawidłowy na mocy art. 72 § 1 p.p.s.a. w trybie tzw. doręczania zastępczego, co oznacza, że skutek doręczenia w postaci otwarcia biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpił w dniu odbioru przesyłki przez męża skarżącej, tj. w dniu 10 grudnia 2025 r. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika orzeka wojewódzki sąd administracyjny (art. 254 p.p.s.a.).