I OZ 210/26

Dnia 21 maja 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 kwietnia 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 177/26 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 stycznia 2026 r. nr 367988204 w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia dobry start postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, postanowieniem z dnia 8 kwietna 2026 r. (sygn. akt IV SA/Wr 177/26), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 stycznia 2026 r. nr 367988204 w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia dobry start. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 18 lutego 2026 r. M.D. złożyła skargę na ww. decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W skardze wniosła również o wydanie - na podstawie art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej "p.p.s.a.") - postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji ze względu na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej dla jej rodziny, w szczególności małoletnich dzieci i ryzyko popadnięcia w niedostatek. Dokonując oceny zasadności ww. wniosku, Sąd I instancji wskazał, że przedstawione przez skarżącą argumenty nie uzasadniały wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż nie wskazywały na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków po stronie wnioskodawczyni. Sąd podkreślił, że dokonanie wydatkowania środków finansowych celem wykonania decyzji administracyjnej zasadniczo nie ma nieodwracalnego charakteru. Skarb Państwa ponosi bowiem odpowiedzialność odszkodowawczą za szkody wyrządzone decyzją niezgodną z prawem. W art. 61 § 3 p.p.s.a. chodzi natomiast o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie do stanu pierwotnego. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanym wniosku nie wykazano niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody tego rodzaju, ograniczając się do powołania przedstawionych wyżej okoliczności. Żadna z przesłanek mogących uzasadnić wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie została więc przez skarżącą uwiarygodniona. Wobec tego wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca przedstawiła argumentację przemawiającą, w jej ocenie, za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazywała również na okoliczności, które, jej zdaniem, świadczyły o zasadności skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem zastosowania w stosunku do wnioskodawcy ochrony tymczasowej wynikającej z powołanego przepisu jest wykazanie przez stronę, że w związku z wykonaniem aktu administracji publicznej zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody bądź jego wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie wnioskującej o ochronę tymczasową w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Uzasadnienie wniosku powinno się więc odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Ponadto twierdzenia te powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej wnioskującego. Natomiast nieodpowiednie uzasadnienie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (vide J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2010, s. 206). W niniejszej sprawie zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie spełniał powyższych wymogów. Nie został on bowiem w sposób prawidłowy uzasadniony, co uniemożliwiło dokonanie jego merytorycznej oceny wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca bowiem jedynie zdawkowo wskazała na potencjalne skutki wykonania zaskarżonej decyzji w postaci szkody majątkowej i ryzyka popadnięcia rodziny w niedostatek. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie wielokrotnie już podkreślał, iż podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracał uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać Sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia (zob. np. postanowienie NSA z dnia 17 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 7370/21). Nie ulega zatem wątpliwości, że wniosek taki powinien zostać poparty stosownymi dokumentami źródłowymi pozwalającymi wywieść, iż wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Sąd nie jest natomiast uprawniony do wyręczanie wnioskodawcy i poszukiwania za niego okoliczności, które przemawiałyby za zasadnością zastosowania ochrony tymczasowej. Skoro więc skarżąca wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji nie uzasadniła, to nie może oczekiwać, że sąd udzieli jej ochrony tymczasowej. Przytoczone natomiast dopiero w zażaleniu argumenty przemawiające, w ocenie skarżącej, za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, nie mogą uzasadniać uwzględnienia takiego zażalenia, nawet przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., w przypadku, gdy Sądowi I instancji nie można zarzucić naruszenia prawa. Zażalenie nie jest bowiem środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zażalenie jest jednym z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie prawidłowości działania Sądu I instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia, (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sądu Wojewódzkiego. Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby stanowić uzasadniony zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania sądowadministracyjnego oraz doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (por. np. postanowienia NSA z dnia: 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OZ 375/09, LEX nr 533096; 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1240/11, LEX nr 1070518). Podanie zatem przez skarżącą dopiero na etapie zażalenia okoliczności i dokumentów na poparcie swojego stanowiska, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie mogły mieć również argumenty skarżącej, przemawiające - w jej ocenie – za zasadnością samej skargi. Ewentualna niezgodność decyzji z prawem, która co do zasady będzie przedmiotem oceny Sądu w dalszym toku postępowania, jest kwestią niezależną od ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a., na co zwracał uwagę Sąd I instancji. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.