I OZ 198/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. D. i R. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 499/20 o odrzuceniu skargi J. D. i R. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z 19 lutego 2020 r. J. D. i R. D. (dalej: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 marca 2020 r. wezwano skarżących do usunięcia braku formalnego skargi przez podanie numeru PESEL oraz do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwania skarżący odebrali w dniu 26 marca 2020 r. W dniu 31 marca 2020 r. skarżący uiścili wpis od skargi. Postanowieniem z 29 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 499/20, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Sąd I instancji odrzucił powyższą skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w związku z tym, że pismo zawierające wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi przez podanie numeru PESEL doręczone zostało skarżącym 26 marca 2020 r., termin do jego usunięcia upływałby w dniu 2 kwietnia 2020 r., jednakże w rozpoznawanej sprawie zachodzi szczególna sytuacja spowodowana wprowadzeniem w Polsce od 14 marca 2020 r. stanu zagrożenia epidemicznego, a później od 20 marca 2020 r. stanu epidemii (rozporządzenia Ministra Zdrowia odpowiednio z 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego – Dz.U. z 2020 r. poz. 433 ze zm. i z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii – Dz.U. z 2020 r. poz. 491 ze zm.). Zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Przepis ten został wprowadzony do ustawy w dniu 31 marca 2020 r., niemniej jednak, skoro ustawodawca wskazał w nim wprost, że normuje on bieg terminów nie tylko w stanie epidemii lecz także w stanie zagrożenia epidemicznego, uznać należy, że jego skutki obejmują również terminy, których bieg obejmuje okres od 13 marca 2020 r. do 31 marca 2020 r. Cytowany wyżej art. 15zzs został uchylony ustawą z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875; dalej: ustawa zmieniająca), ogłoszoną w Dz. U. w dniu 16 maja 2020 r. Stosownie do art. 68 ust. 7 ww. ustawy, terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ustawy zmienianej w art. 46, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzs tej ustawy, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Wobec powyższego termin 7-dniowy przewidziany na uzupełnienie braków formalnych skargi, wobec ogłoszenia w dniu 14 marca 2020 r. stanu zagrożenia epidemicznego i epidemii, nie rozpoczął się, a stosownie do art. 68 ust. 7 ww. ustawy nowelizującej z 14 maja 2020 r., rozpoczął swój bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 24 maja 2020 r. Przyjąć zatem należy, że ostatni dzień na uzupełnienie braków skargi upływał z dniem 1 czerwca 2020 r. (poniedziałek). Mimo upływu zakreślonego terminu nie uzupełniono jednak braków formalnych skargi przez wskazanie numerów PESEL skarżących. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi, Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący, wnosząc o jego uchylenie oraz o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi przez wskazanie numerów PESEL. W uzasadnieniu zażalenia podkreślili, że ich dotychczasowym działaniom towarzyszyło zachowanie szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw. Skarżący podnieśli, że działania związane z wykonaniem wezwania Sądu zbiegły się w czasie z wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii. Jako osoby w podeszłym wieku, objęte stałą opieką lekarską (tzw. choroby współtowarzyszące), znaleźli się w grupie szczególnego ryzyka zakażenia COVID-19. Pomimo formalnego przywrócenia biegu terminów, w obawie przed zakażeniem, nie zdołali jednak w wyznaczonym terminie uzupełnić pozostałego jeszcze braku formalnego skargi przez podanie numeru PESEL, co uczynili dopiero w przedmiotowym zażaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wynika z akt niniejszej sprawy, na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o odrzuceniu skargi zostało wniesione zażalenie. Wobec tego, w wyniku wniesionego zażalenia, postanowienie o odrzuceniu skargi nie stało się prawomocne. Z akt wynika także, że wraz z zażaleniem złożono wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Należy wskazać, że z praktyki orzeczniczej wynika, iż nierzadkie są przypadki łącznego składania zażalenia na odrzucenie pisma procesowego (skargi) oraz wniosku o przywrócenie terminu przewidzianego na wykonanie danej czynności procesowej. W przypadku jednoczesnego złożenia zażalenia na orzeczenie o odrzuceniu pisma procesowego (skargi) oraz wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej – w pierwszej kolejności winien być nadany bieg zażaleniu, a dopiero po stwierdzeniu bezskuteczności czynności procesowej wskutek upływu terminu rozpoznaniu podlegałby wniosek o jego przywrócenie. Wobec tego uznać wypada, że w niniejszej sprawie jednoczesne złożenie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi i wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi skutkuje tym, że wniosek o przywrócenie terminu podlega rozpoznaniu po uprawomocnieniu się orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej. Przechodząc zatem do rozpoznania niniejszego zażalenia, należy stwierdzić, że nie ma ono usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że na podstawie art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2020 r., poz. 568), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Zgodnie zaś z art. 46 pkt 20 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875; dalej: ustawa zmieniająca) z dniem 16 maja 2020 r. uchylony został powyższy art. 15 zzs z jednoczesnym wprowadzeniem mocą art. 68 ust. 6 i 7 ustawy zmieniającej siedmiodniowego terminu, po którym terminy wstrzymane rozpoczynają swój bieg, zaś zawieszone – biegną dalej. Mając zatem na uwadze to, że ustawa zmieniająca weszła w życie dnia 16 maja 2020 r. (art. 76 tej ustawy), ustanie przyczyny powodującej wstrzymanie rozpoczęcia, jak i zawieszenia biegu terminów procesowych nastąpiło dnia 23 maja 2020 r. Oznacza to, że od dnia 24 maja 2020 r. rozpoczęły bieg terminy, które nie rozpoczęły swojego biegu przed dniem ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Natomiast terminy, które rozpoczęły swój bieg i uległy zawieszeniu, biegną dalej, a do zachowania terminu wlicza się także te dni, które nastąpiły przed dniem zawieszenia. Stosownie natomiast do art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 p.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że bezsporne jest, że skarga dotknięta była brakami formalnym, tj. nie zawierała numerów PESEL skarżących oraz wpisu sądowego od skargi. W tej sytuacji prawidłowo Przewodnicząca Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwała skarżących ich uzupełnienia, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Z akt sprawy wynika, że skarżący otrzymali wezwania w dniu 26 marca 2020 r. i w dniu 31 marca 2020 r. uiścili jedynie wpis od skargi. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że termin na usunięcie braku formalnego polegającego na podaniu numerów PESEL upływałby w dniu 2 kwietnia 2020 r. Mając jednak na uwadze brzmienie cytowanych powyżej regulacji przepisów ustawy zmieniającej przyjąć należało, że termin do uzupełnienia braku upłynął w dniu 1 czerwca 2020 r., bowiem ustawowy termin do dokonania tej czynności rozpoczął bieg 24 maja 2020 r. i upływał 1 czerwca 2020 r. W terminie tym skarżący nie uzupełnili jednak braku formalnego skargi przez wskazanie numerów PESEL (uczynili to dopiero w zażaleniu na postanowienie 29 czerwca 2020 r.) i tym samym zaistniała obligatoryjna przesłanka do odrzucenia skargi wskazana w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że postępowanie sądowe jest postępowaniem sformalizowanym. Czynności podejmowane przez jego uczestników muszą być dokonywane w określonych w ustawie terminach, w stosownej formie i o odpowiedniej treści. Elementy składowe wszelkich pism, w tym również skarg składanych do sądu zostały określone przez ustawodawcę, a niestosowanie się do tych wymogów naraża uczestników postępowania na konsekwencje procesowe. Obowiązkiem strony jest stosowanie się do wszystkich wezwań sądu. Natomiast zawarty w zażaleniu wniosek skarżących o przywrócenie terminu do uzupełnienia przedmiotowego braku formalnego skargi będzie podlegał ocenie w postępowaniu przed Sądem I instancji. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.