I OZ 1944/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia radcy prawnego P. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 390/17 w przedmiocie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi A. P. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia grudnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1478/16 postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego P. C. kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych), podwyższoną o stawkę 23% podatku od towarów i usług, tj. 41,40 zł (czterdzieści jeden złotych czterdzieści groszy), łącznie kwotę 221,40 zł (dwieście dwadzieścia jeden złotych czterdzieści groszy), tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 390/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał ze środków budżetowych WSA w Warszawie na rzecz radcy prawnego P. C. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 147,60 złotych, w tym tytułem opłaty kwotę 120 złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 27,60 złotych. W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji podał, że postanowieniem z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 390/17 odrzucił skargę A. P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1478/16. W dniu 17 lipca 2017 r. do WSA w Warszawie wpłynęła, sporządzona przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika skarżącej, opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. W piśmie z dnia 17 lipca 2017 r. pełnomocnik wniósł jednocześnie o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości, ani w części. Sąd I instancji stwierdził, że w odniesieniu do złożonej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej zastosowanie miał art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."), oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715 – dalej: "rozporządzenie"). Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia opłaty za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynoszą 50% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam radca prawny - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Opłata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego, wynosi natomiast 240 zł (§ 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia. Mając na uwadze treść powołanych wyżej przepisów Sąd I instancji przyznał wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi wynagrodzenie za dokonaną czynność w wysokości 120 zł (według stawki określonej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia, podwyższone o stosowną stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania. Na powyższe postanowienie radca prawny P. C. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawej w stawce wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia, tj. w kwocie 180 zł netto (221,40 brutto). Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia poprzez przyjęcie, że zastosowanie znajduje stawka w wysokości 50% opłaty, tj. 120 zł netto, w sytuacji gdy z uwagi na fakt, że radca prawny nie prowadził sprawy w pierwszej instancji zastosowanie znajdowała stawka w wysokości 75% opłaty, tj. 180 zł netto. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 250 § 1 P.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W rozpatrywanym postępowaniu przepisy te zawarto w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715). W myśl § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b tego rozporządzenia, opłata za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam radca prawny - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Opłata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego, wynosi 240 zł (§ 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia). Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2010 r. w sprawie sygn. akt II GPS 2/10 "prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub ustanowienia adwokata przyznane stronie w sprawie ze skargi, na podstawie art. 244 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obejmuje postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w tej sprawie". Postanowieniem z dnia 13 marca 2017 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1478/16 straszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał A. P. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Na tej podstawie, na pełnomocnika skarżącej został wyznaczony radca prawny – P. C. Jakkolwiek pełnomocnik ten był umocowany również do reprezentowania skarżącej w postępowaniu zainicjowanym skargą A. P. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1478/16, to jednak nie można pominąć, iż zarówno Sąd I instancji, jak i mocodawczyni nie poinformowali wyznaczonego pełnomocnika o toczącym się postępowaniu wznowieniowym, co uniemożliwiło mu dokonanie jakichkolwiek czynności procesowych w tej sprawie na etapie pierwszej instancji. W tych warunkach nie można więc przyjąć, że r. pr. P. C. prowadził przedmiotową sprawę w rozumieniu § 21 ust. 1 pkt 2 b) rozporządzenia. W sytuacji gdy Sąd I instancji nie stosował przewidzianej w art. 250 § 2 P.p.s.a instytucji obniżenia wynagrodzenia kwalifikowanego pełnomocnika, ustalenie wynagrodzenia r. pr. P. C. na poziomie 120 zł należało więc uznać za niezgodne z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia. Stosownie do wskazanych przepisów opłata dla pełnomocnika z urzędu w tej sprawie winna wynosić 75% z 240 zł, czyli 180 zł. Jednocześnie kwotę tę należało podwyższyć, stosownie do treści § 4 ust. 3 rozporządzenia, o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188, art. 250 § 1 oraz art. 197 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.