I OZ 192/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 90/22 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia [...] grudnia 2021 r., nr SKO.II.41/1345/ŚR/2021 w przedmiocie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 16 lutego 2022 r., II SA/Lu 90/22, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.B. (dalej jako: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie (dalej jako: SKO) z dnia [...] grudnia 2021 r., nr SKO.II.41/1345/ŚR/2021 w przedmiocie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że skarżąca poza sformułowaniem w petitum skargi żądania w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w żaden sposób nie uzasadniła złożonego wniosku, ani nie poparła go jakimikolwiek dokumentami, które świadczyłyby o zaistnieniu przesłanki wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Nie można za takie przesłanki uznać zaś ogólnych zarzutów stawianych wprost skarżącej rozstrzygnięciu, gdyż mogą one zostać rozstrzygnięte dopiero w orzeczeniu kończącym postępowanie sądowe. Skoro brak było jakichkolwiek wyjaśnień uzasadniających wstrzymanie wykonania zakwestionowanej decyzji, to należało tym samym uznać, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania ochrony tymczasowej. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca złożyła zażalenie, podnosząc, że Sąd w sytuacji nie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wywoła trudne do odwrócenia okoliczności finansowe dla skarżącej oraz jej dzieci. Skarżąca wskazała, że jej sytuacja finansowa jest bardzo ciężka, a jej podstawowym dochodem jest wynagrodzenie otrzymywane z PCPR-u w wysokości 1946 zł miesięcznie. Skarżąca podnosi, że oprócz kosztów utrzymania domu, ponosi wysokie koszty utrzymania dzieci, przekraczające otrzymywaną kwotę 1500 zł na każde dziecko. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej "p.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 powołanego przepisu, jednak wyłącznie wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić przy tym należy, że postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi więc wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Sąd musi dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy jeszcze raz podkreślić – jest wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a. Użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Zaznaczyć należy, że rozstrzygając wniosek o wstrzymanie, Sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu, bowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu. Bada jedynie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może prowadzić w okolicznościach danej sprawy, wskazanych przede wszystkim przez skarżącą we wniosku, do zagrożenia w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi o taką szkodę – majątkową, a także niemajątkową – która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Podkreślić także należy, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe, niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Każdy bowiem akt prawny wywołuje określone skutki prawne, nie wszystkie jednak podlegają ochronie tymczasowej. Do oceny zasadności wniosku w takim aspekcie, bez wątpienia, konieczne jest odniesienie wysokości nałożonego zaskarżoną decyzją zobowiązania do sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej. Skarżąca nie przedstawiła jednak żadnych konkretnych dowodów w tym zakresie, które umożliwiłyby zbadanie relacji występujących pomiędzy stanem finansowym, majątkowym strony, a wysokością nałożonego na nią zobowiązania. Aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja kwoty wskazanej w decyzji SKO może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do sytuacji majątkowej skarżącej. Bez porównania tych dwu wartości nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia skarżącej, że w jej przypadku zapłaty wspomnianej kwoty wyrządzi jej szkodę, którą można by ocenić jako znaczną. Bez przedłożenia przez skarżącej stosownych dokumentów źródłowych nie jest w istocie możliwe zweryfikowanie zarówno wysokości uzyskiwanego przez niej dochodu, regularności tegoż dochodu, wartości środków majątkowych należących do skarżącej. Brak wiedzy Sądu w tym zakresie nie pozwalał zaś na ocenę spełnienia w tej sprawie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd nie ma obowiązku uwzględnienia innych okoliczności uzasadniających spełnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji niż te, które zostały wskazane (uprawdopodobnione) przez skarżącą we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (tak I. Makaruk, Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zagadnienia wybrane, ZNSA 2016/3, s. 77–88). Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. To w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, a twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej strony. Aby wniosek mógł być uwzględniony, strona obowiązana jest wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Należy podkreślić, że zapłata należności pieniężnej jest odwracalna. W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega zwrotowi (postanowienie NSA z dnia 13 sierpnia 2020 r., II GZ 192/20). Skarżące we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinna zatem wskazać okoliczności uzasadniające twierdzenie, że pomimo odwracalności egzekucji należności pieniężnych skutki egzekucji w jej przypadku będą trudne do odwrócenia. Powoływanie się na uciążliwość egzekucji nie jest wystarczające. Sąd I instancji prawidłowo przyjął zatem, że skarżąca nie uzasadniła złożonego wniosku i tym samym uchybiła obowiązkowi wykazania możliwości wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., ponosząc skutki niewykazania konieczności udzielenia jej w niniejszej sprawie ochrony tymczasowej. Oceny tej nie zmienia argumentacja zawarta w zażaleniu. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.