I OZ 189/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1875/22 o odmowie przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi H.P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 kwietnia 2023 r. oddalił skargę H.P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odpis sentencji tego wyroku został doręczony w dniu 21 kwietnia 2023 r. pełnomocnikowi z urzędu skarżącej, który nie wnioskował o sporządzenie uzasadnienia. W dniu 25 maja 2023 r. złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Pismem z 14 czerwca 2023 r., sprecyzowanym pismem z 3 lipca 2023 r., skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia zapadłego w sprawie wyroku, jednocześnie składając wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku. Wskazała, że jej pełnomocnik z urzędu nie złożył w sprawie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, choć zaniechanie to nie było uzgodnione ze skarżącą. Z tego względu skarżąca złożyła skargę do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie. Skarżąca podała, że pełnomocnik z urzędu brakiem jego profesjonalizmu zamknął jej drogę do wywiedzenia skargi kasacyjnej. Zaznaczyła, że informowała pełnomocnika, iż żąda sporządzenia wniosku o pisemne uzasadnienie wyroku i złożenia go w Sądzie. Skarżąca była przekonana, że taki wniosek został złożony i dopiero z Sądu dowiedziała się, że tak się nie stało. Jednocześnie skarżąca podkreśliła, że nie wie, na jakiej podstawie pełnomocnik niedysponujący pisemnym uzasadnieniem wyroku uznała, że brak jest podstaw do wywiedzenia skargi kasacyjnej. Z uwagi na zaistniałe przyczyny skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wskazała, iż jest osobą schorowaną, niepotrafiącą samodzielnie działać przed Sądami i organami administracji, a pomoc "fachowa" skutkowała zamknięciem jej drogi do dalszego dochodzenia praw. Postanowieniem z 9 sierpnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że działania i zaniechania profesjonalnego pełnomocnika obciążają stronę korzystająca z pomocy takiego pełnomocnika. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca reprezentowana przez nowego pełnomocnika wywiodła zażalenie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji bądź przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie w myśl art. 87 § 2 ppsa we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Mając na uwadze treść przywołanych powyżej przepisów, należy wskazać, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest instytucją wyjątkową, w związku z czym przesłanki przywrócenia terminu uchybionej czynności procesowej nie podlegają wykładni rozszerzającej. Zasadnicza przesłanka przywrócenia terminu, jaką jest brak winy w jego uchybieniu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 921/14). W rozpoznawanej sprawie skarżąca upatruje braku swojej winy w niedochowaniu terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku brakiem działania ze strony pełnomocnika z urzędu wbrew woli mocodawcy. Mając powyższe na uwadze, wyjaśnić należy, że w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji skarżąca była reprezentowana przez pełnomocnika procesowego. W ślad za wywodami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyjaśnić należy, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem sądów administracyjnych skarżąca, powierzając prowadzenie swoich spraw pełnomocnikowi, tak w ramach prawa pomocy, jak i ustanowionego w sprawie z wyboru, powinna liczyć się z tym, że działania i zaniechania pełnomocnika w podejmowaniu czynności procesowych, będą odnosić skutek prawny wobec mocodawcy (zob. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I OZ 1810/15, czy z 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OZ 339/22). Brak zatem działania pełnomocnika skarżącej w zakresie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie może być uznany za okoliczność wskazującą na brak winy w niedochowaniu terminu. W świetle powyższych rozważań, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uchylenia prawidłowego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.