I OZ 187/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 października 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 1305/23 o odmowie przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 8 września 2023 r. nr SKO-4111/1247/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej: "Sąd I instancji") oddalił skargę A. W. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 8 września 2023 r. nr SKO-4111/1247/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Na skutek wniosku Skarżącej – Sąd I instancji przy piśmie z 28 maja 2024 r. doręczył Skarżącej odpis wyroku wraz z uzasadnieniem wraz z pouczeniem o przysługującej jej skardze kasacyjnej, terminie na jej wniesienie oraz o przymusie adwokacko-radcowskim. Powyższą przesyłkę Skarżąca odebrała osobiście 4 czerwca 2024 r. Postanowieniem z 18 lipca 2024 r. Sąd I instancji stwierdził prawomocność ww. wyrobku od 5 lipca 2024 r. W dniu 7 sierpnia 2024 r. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że Skarżąca nie zrozumiała przesłanego przez Sąd pouczenia o terminie na złożenie skargi kasacyjnej. Dodał, że Skarżąca jest osobą starszą, zmagającą się z licznymi schorzeniami, które znacząco wpływają na jej codzienne funkcjonowanie oraz zdolność do prowadzenia spraw prawnych. Pełnomocnik zwrócił też uwagę, że Skarżąca składała wniosek o przyznanie jej pełnomocnika z urzędu, jednakże wniosek ten oddalono. Jak wyjaśnił pełnomocnik strony, przyczyna uchybienia terminu – niewiedza Skarżącej, ustała 1 sierpnia 2024 r. - tj. w dniu zgłoszenia się do pełnomocnika z prośbą o poradę prawną. Wraz ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, pełnomocnik Skarżącej wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Postanowieniem z dnia 1 października 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 1305/23 – Sąd I instancji, na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd I instancji podał, że z akt sądowych wynika jednoznacznie, że Skarżąca została prawidłowo pouczona o sposobie i trybie zaskarżenia orzeczenia kończącego sprawę, to jest o prawie do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku z 23 kwietnia 2024 r. oraz o terminie na jej wniesienie. Zdaniem Sądu I instancji, to, że Skarżąca błędnie odczytała treść pouczenia lub że jej nie zrozumiała, nie może świadczyć, że do uchybienia tego terminu doszło bez jej winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu I instancji, wbrew wywodom autora wniosku, nie jest to zatem okoliczność, która mimo dołożenia przez Skarżącą odpowiednich starań w prowadzeniu własnych spraw, udaremniła złożenie skargi kasacyjnej w terminie. Na uwzględnienie, w ocenie Sądu I instancji, nie zasługują też twierdzenia pełnomocnika, jakoby za brakiem winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przemawiał podeszły wiek strony i jej ogólnie zły stan zdrowia. Reasumując Sąd I instancji wskazał, że skoro Skarżąca została prawidłowo pouczona, a jej wiek i wiedza prawna nie mogą, zgodnie z orzecznictwem, stanowić okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu czynności procesowej, należało uznać, że nie zachodziły okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. mające wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło z winy Skarżącej oraz, że nie uprawdopodobniła ona braku winy, podczas gdy stan zdrowotny i rodzinny uniemożliwił Skarżącej właściwe rozpoznanie sytuacji, a przyczyny uchybienia terminowi wskazują na brak winy i stanowią o spełnieniu przesłanki umożliwiającej przywrócenie terminu. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Z przepisem tym koresponduje przepis art. 87 § 2 p.p.s.a., z którego wynika, iż w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie ocenił, że strona Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Argumentacja Skarżącej sprowadza się bowiem do stwierdzenia, że błędnie odczytała treść pouczenia lub że jej nie zrozumiała. Dodatkowo pełnomocnik Skarżącej argumentował, że powyższe spowodowane było podeszłym wiekiem Skarżącej oraz jej stanem zdrowotnym. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że skoro Skarżąca została prawidłowo pouczona, a jej wiek i wiedza prawna nie mogą, zgodnie z orzecznictwem, stanowić okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu czynności procesowej, należało uznać, że nie zachodziły okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Dodać przy tym należy, że Skarżąca o przysługującej jej skardze kasacyjnej, o terminie na jej wniesienie oraz o przymusie adwokacko-radcowskim została pouczona dwukrotnie. Pierwszy raz podczas rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku w niniejszej sprawie, gdzie stawiła się osobiście. Drugi raz została pouczona natomiast przy piśmie Sądu I instancji doręczającym jej odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. W tym kontekście dodać należy, że całkowite niezrozumienie treści pouczenia nie przesądza o braku winy w uchybieniu terminowi dokonania czynności procesowej. Z protokołu rozprawy nie wynika, by Skarżąca zgłaszała jakiekolwiek trudności w zrozumieniu treści udzielonego jej przez Przewodniczącego pouczenia. Końcowo dodać należy, że twierdzenia, jakoby Skarżąca jest osobą w podeszłym wieku (w tym roku skończy 61 lat) i schorowaną należy uznać za całkowicie chybione. W tym aspekcie przypomnieć należy, że przedmiotem sprawy rozpatrywanej przez Sąd I instancji było świadczenie pielęgnacyjne, o jakie Skarżąca starała się w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., zażalenie oddalił.