I OZ 181/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 990/23 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 990/23 oddalającego skargę M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2023 r., znak [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: Sąd I instancji) postanowieniem z dnia 7 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 990/23, odmówił M. G. (dalej: skarżąca) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku tego Sądu z dnia 4 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 990/23, oddalającego skargę skarżącej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2023 r., znak [...], w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu odmownego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że odpis sentencji powołanego wyroku został doręczony skarżącej 12 stycznia 2024 r., a 25 stycznia 2024 r. (data nadania w placówce pocztowej) skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, podnosząc, że w okresie od 12 do 19 stycznia 2024 r. nastąpił u niej nagły nawrót choroby covidowej, na którą chorowała pod koniec grudnia 2023 r. Wyjaśniła, że obecnie ma powikłania pocovidowe. Do wniosku dołączyła zaświadczenie lekarskie z 24 stycznia 2024 r., a także wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd I instancji ocenił, że wniosek skarżącej o przywrócenie uchybionego terminu nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ skarżąca nie uprawdopodobniła, by w terminie ustawowym do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, tj. od 12 do 19 stycznia 2024 r., nie była w stanie dokonać ww. czynności z przyczyn od siebie niezależnych. Za niewystarczające Sąd uznał powoływanie się przez skarżącą na zaświadczenie lekarskie stwierdzające, że "pacjentka zgłosiła się dn. 24.01.2024 r., od grudnia po infekcji covidowej". W zaświadczeniu tym brakuje chociażby informacji, iż stan zdrowia skarżącej np. wymaga leżenia, a więc nie pozwala na przemieszczanie się chorej, bez zagrożenia dla zdrowia. Nie wynika także z niego w jakim dniu ustał stan, w którym skarżąca odzyskała siły pozwalające na samodzielne działanie w sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się natomiast, że zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze braku winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu I instancji, wbrew stanowisku skarżącej, powołanie się na okoliczności opisane w niniejszym wniosku o przywrócenie terminu nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której skarżąca nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany w oparciu o wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Reasumując, Sąd I instancji wskazał, że zły stan zdrowia skarżącej nie został uprawdopodobniony poprzez złożenie wspomnianego zaświadczenia lekarskiego z 24 stycznia 2024 r. i w żaden sposób nie uzasadnia braku winy w uchybieniu terminu. Nie zostało uprawdopodobnione, że choroba skarżącej stanowiła nagłą przeszkodę nie do przezwyciężenia, uniemożliwiającą skarżącej zachowanie terminu procesowego oraz wyręczenia się inną osobą. W tym celu konieczne jest więc uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu tej choroby na brak dokonania czynności w terminie. Zażalenie na to postanowienie złożyła M. G., wnosząc o zmianę lub uchylenie kwestionowanego orzeczenia. Wyjaśniła, że uchybienie terminowi do dokonania czynności nastąpiło bez jej winy. Poniosła, iż pod koniec grudnia 2023 r. zachorowała na covid i do 4 stycznia 2024 r. zażywała przypisane leki. Od 5 stycznia 2024 r. przestała zażywać leki a następnie choroba nasiliła się. Z powodu złego stanu zdrowia i spowodowanego tym osłabieniem skarżąca nie była w stanie iść do lekarza. Nie miała siły, nie mogła myśleć oraz trudno jej było się skupić na przygotowaniu posiłku i nie była w stanie napisać wniosku do Sądu. Zaznaczyła, że ma blisko siedemdziesiąt lat i z powodu podeszłego wieku coraz ciężej jest się jej skupić. Podczas choroby dodatkowo szumiało skarżącej w głowie, ropa spływała do gardła oraz miała trudności z oddychaniem. Skarżąca podkreśliła, że była bardzo słaba i miała wrażenie, że walczy o przeżycie. Dnia 24 stycznia 2024 r. zgłosiła się do lekarza, który stwierdził powikłania pocovidowe i ponownie zaczęła zażywać leki oraz niezwłocznie napisała wniosek do sądu o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz.1634 z póź. zm., dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie natomiast do art. 87 § 1 powołanej ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu jest podstawową przesłanką do jego przywrócenia. Przepisy regulujące instytucję przywrócenia terminu nie wskazują wedle jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony, co uzasadnia pogląd, że ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu, oczywiście przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, jakie sąd uzna za istotne, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o własne interesy. Istotnym przy tym jest, aby strona składająca taki wniosek, uprawdopodobniła, że istniały obiektywnie niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody uniemożliwiające jej dochowanie terminu, o którego przywrócenie wnosi, w okresie kiedy termin ten biegł (por. postanowienie NSA z 19 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 240/19). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca uprawdopodobniła, że powodem uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku był nagły nawrót choroby "covidowej" i związane z nią powikłania. Z zawartych we wniosku i zażaleniu informacji wynika, że z powodu złego stanu zdrowia skarżąca nie była w stanie iść do lekarza, jak też napisać wniosku do sądu. Nie miała siły i nie mogła myśleć, dodatkowo szumiało jej w głowie i miała problemy z oddychaniem, czuła że walczy o przeżycie. Do lekarza zgłosiła się 24 stycznia, który stwierdził objawy pocovidowe oznaczone stosowanymi symbolami jednostek chorobowych, w tym m.in. przewlekłe zapalenie śluzowe nosa i gardła oraz niewydolność krążeniowo-żylną, stanowiące powszechnie znane objawy pocovidowe nasilające się u osób starszych (Skarżąca ma 70 lat). Potwierdza to znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie lekarskie z 24 stycznia 2024 r. W okolicznościach tej sprawy uznać należy, że skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto składając wniosek o przywrócenie terminu w dniu 29 stycznia 2024 r. skarżąca wykazała, iż zachowała termin siedmiodniowy liczony od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. tj. od 24 stycznia 2024 r. kiedy to była w stanie udać się do lekarza. Strona wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wypełniając tym samym przesłankę z art. 87 § 4 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 § 1 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.