I OZ 176/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 19 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 563/21 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: 1. sprostować z urzędu postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 19 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 563/21, w ten sposób, że w jego komparycji w miejsce "na postanowienie [...] Wojewódzkiego Nadzoru Budowlanego" wpisać "na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego"; 2. oddalić zażalenie.

Pismem z 28 września 2021 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) J. M. (dalej: Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Pismem z 17 stycznia 2022 r., Skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni, od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi poprzez podanie numeru PESEL, podpisanie skargi oraz nadesłanie 6 egzemplarzy skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. Jednocześnie pismem z tej samej daty Skarżący wezwany został do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 18 listopada 2021 r. o wezwaniu go do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2021, poz. 535), w terminie 7 dni, od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwania doręczone zostały Skarżącemu 31 stycznia 2022 r. (k.17 akt sądowych). Termin do ich wykonania upływał zatem 7 lutego 2022 r. Pismem z 7 lutego 2022 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) Skarżący uzupełnił ww. braki formalne skargi, wnosząc jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 14 września 2022 r., sygn. akt II SPP/Wr 7/22 Sąd I instancji – po rozpoznaniu sprzeciwu Skarżącego – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z 29 czerwca 2022 r., sygn. akt II SPP/Wr 7/22, którym odmówiono Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie Sąd I instancji, wykonując zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 19 września 2022 r., pismem z 22 września 2022 r., wezwał Skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z 18 listopada 2021 r. poprzez uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni, od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi (k. 52 akt sądowych). Wezwanie to zostało doręczone Skarżącemu 10 października 2022 r. (dowód doręczenia k. 53 akt sądowych). Z uwagi na bezskuteczny upływ wskazanego w wezwaniu terminu - Sąd I instancji, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), skargę odrzucił. Dodatkowo Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie niweczy rygoru odrzucenia skargi zawartego w wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi. Sąd I instancji zaznaczył przy tym, że zgadza się ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, zgodnie z którym wobec prawomocnego negatywnego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zgłoszenie kolejnego takiego żądania po wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia o uiszczenie wpisu sądowego, nie wpływa na bieg ustawowego terminu do jego wykonania, tj. nie powoduje jego przerwania, ani zawieszenia (por. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 2804/17, postanowienie NSA z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt II OZ 186/18 – publ. CBOSA). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Skarżący. W uzasadnieniu podniósł, że wnosi o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zarzucił, że zaskarżone postanowienie stanowi tylko zreferowanie stanu sprawy, bez opisania właściwych podstaw odrzucenia zażalenia oraz nieudzielenia prawa pomocy, co uniemożliwia mu zapoznanie się z faktycznym uzasadnieniem i odniesienie się do zarzutów formułowanych przez Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Przepis ten definiuje jednocześnie, jakie pisma należą do katalogu pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym. Są to: skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Opłacenie skargi stanowi niezbędny warunek do podjęcia dalszych czynności z nią związanych. Nieuiszczenie należnego wpisu od skargi skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., który stanowi samodzielną podstawę do jej odrzucenia. W niniejszej sprawie wezwanie z 22 września 2022 r. do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 18 listopada 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi zostało doręczone Skarżącemu 10 października 2022 r. (k. 53). Wystosowanie do Skarżącego przez Sąd I instancji ww. wezwania było następstwem prawomocnego zakończenia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie z 14 września 2022 r., sygn. akt II SPP/Wr 7/22). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęło się, że istnieje obowiązek powtórzenia wezwania do uiszczenia wpisu po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w przypadku rozstrzygnięcia niekorzystnego dla ubiegającego się o to prawo (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 maja 2010 r., II FSK 1003/10; z dnia 24 marca 2010 r., I OSK 444/10, czy z dnia 18 czerwca 2009 r., I FZ 159/09). Uzasadnienie tego obowiązku również odnoszone jest do zapewnienia przez sąd administracyjny przejrzystości postępowania i niezaskakiwania strony skutkami procesowymi zaniechań, które mogą być dla niej nieoczywiste. W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji wywiązał się z tego obowiązku zarządzeniem z 19 września 2022 r. Pomimo tego Skarżący nie uiścił wymaganej opłaty w wysokości 100 zł od złożonej skargi. Powyższe wezwanie Skarżący otrzymał 10 października 2022 r. i w tym samym dniu złożył zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z 14 września 2022 r., II SPP/Wa 7/22, na które nie przysługuje środek zaskarżenia. Ponadto pismem z 17 października 2022 r. złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. W odniesieniu do powyższego wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wobec prawomocnego negatywnego rozpoznania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zgłoszenie kolejnego takiego żądania po wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia o uiszczenie wpisu sądowego nie ma wpływu na bieg ustawowego terminu do jego wykonania, tj. nie powoduje jego przerwania, ani zawieszenia, na co słusznie wskazał Sąd I instancji, Taka wykładnia jest uzasadniona tym, że jeżeli po prawomocnym wezwaniu do uiszczenia wpisu strona mogłaby składać wniosek o przyznanie prawa pomocy również w odniesieniu do tej opłaty, kwestia tej opłaty mogłaby nigdy nie zostać rozstrzygnięta, skoro po każdym prawomocnym rozstrzygnięciu stwierdzającym konieczność jej uiszczenia można byłoby składać kolejny wniosek w tym przedmiocie. W konsekwencji strona mogłaby skutecznie uniemożliwić merytoryczne rozpatrzenie sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odrzucenie skargi przez Sąd I instancji było słuszne, gdyż przepisy w tej materii są jednoznaczne i nie pozostawiają wątpliwości interpretacyjnych. Sąd ma obowiązek odrzucić skargę, gdy w wyznaczonym terminie nie uiszczono wpisu od skargi (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Odnosząc się do zarzutów zażalenia wskazać jedynie należy, że Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo przedstawił stan faktyczny sprawy oraz podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 156 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował zaskarżone postanowienie wobec błędnego oznaczenia organu, który wydał zaskarżone postanowienie.