I OZ 172/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń: Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich i Miasta Stołecznego Warszawy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1448/18 w sprawie ze skarg: [...] spółki akcyjnej z siedzibą w Warszawie, Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy i Miasta Stołecznego Warszawy, M.K., X.Y. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie i X.Y.Z. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie w likwidacji na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 28 maja 2018 r. nr KR III R 16a/17 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia umorzyć postępowanie zażaleniowe

Postanowieniem z 7 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1448/18 (dalej postanowienie z 7 kwietnia 2020 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zmienił punkt 2 (drugi) postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 września 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1448/18 (dalej postanowienie z 26 września 2018 r.) i wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w zakresie punktu 4 (czwartego). W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że argumentacja zawarta we wniosku [M.K. o zmianę postanowienia z 26 września 2018 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji] i dołączone dokumenty dają podstawy do odmiennej niż dotychczas oceny zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu i pozwalają na zmianę rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2 postanowienia z 26 września 2018 r. Zdaniem Sądu, wniosek M.K. o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania zakażonej decyzji jest zasadny, gdyż skarżąca wykazała, że wykonanie decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wystąpienia nie tylko trudnych, ale niemożliwych do odwrócenia skutków. Treść dołączonego do wniosku zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Mokotów z 4 lutego 2020 r. nr 1433-SEE2.711.31.2020.LŚ o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości w powiązaniu z argumentacją skarżącej niewątpliwie pozwalały na ocenę, czy w sprawie istnieją podstawy do zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z dołączonego zawiadomienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa-Mokotów, na podstawie art. "100o" [winno być "110o"] § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.), przystępuje do opisu i oszacowania wartości nieruchomości - prawa użytkowania wieczystego i prawa własności budynku stanowiącego odrębną nieruchomość (3421/10000 udziałów) - położonej w Warszawie przy ul. [...], nr KW [...] i gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste (6570/10000 udziałów) położonego w Warszawie przy ul. [...] nr KW [...]. Sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji może spowodować trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej ppsa). Skarżąca we wniosku z 9 marca 2020 r., przedstawiając zawiadomienie z 4 lutego 2020 r., ujawniła nowe okoliczności w sprawie i uprawdopodobniła, że organ podjął realne działania mające na celu przeprowadzenie egzekucji z należących do niej nieruchomości, które w konsekwencji mogą skutkować ich sprzedażą. Doprowadzenie w ramach egzekucji do sprzedaży nieruchomości należącej do skarżącej będzie czynnością nieodwracalną. Istnieje niebezpieczeństwo wystąpienia nie tylko trudnych, ale niemożliwych do odwrócenia skutków w zakresie prawa własności, powodujące brak możliwości odzyskania nieruchomości przez skarżącą. Przy sprzedaży nieruchomości w drodze licytacji może zostać wyrządzona znaczna szkoda, bo nieruchomość sprzedawana w drodze licytacji może osiągnąć dużo niższą cenę niż gdyby była sprzedawana przez skarżącą jako właściciela, który byłby zainteresowany uzyskaniem jak najwyższej ceny sprzedaży. Sąd I instancji uznał, że podjęcie przez organ egzekucyjny czynności mających na celu doprowadzenie do zbycia nieruchomości, których właścicielem jest skarżąca, stanowi o wystąpieniu okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania punktu 4 zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji Sąd, na mocy art. 61 § 4 i 5 ppsa, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w przedmiotowym zakresie uznał za zasadne (k. 76-84, 581-597, 600-608 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 7 kwietnia 2020 r. złożyli: Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich i Miasto Stołeczne Warszawa. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich zaskarżyła postanowienie z 7 kwietnia 2020 r. w całości, zarzucając postanowieniu naruszenie art. 61 § 3 i 4 ppsa i wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez odmowę zmiany postanowienia z 26 września 2018 r., ewentualnie o uchylenie postanowienia z 7 kwietnia 2020 r. i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania (k. 626-631v akt sądowych). Miasto Stołeczne Warszawa zaskarżyło postanowienie z 7 kwietnia 2020 r. w całości, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 ppsa i wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie o odmowie wstrzymania wykonalności pkt 4 zaskarżonej decyzji (k. 632-639 akt sądowych). W odpowiedzi na zażalenia Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich i Miasta Stołecznego Warszawy M.K. wniosła o ich oddalenie (k. 752-755v, 758-762 akt sądowych). Wyrokiem z 17 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1448/18 (dalej wyrok z 17 marca 2021 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: uchylił zaskarżoną decyzję [z 28 maja 2018 r. nr KR III R 16a/17] (pkt 1), oddalił skargę [...] S.A. z siedzibą w Warszawie (pkt 2) i orzekł o kosztach postępowania sądowego (pkt 3-6) (k. 890-890v, 893-922v akt sądowych). Na skutek skarg kasacyjnych: Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, [...] S.A. z siedzibą w Warszawie i M.K. sprawa jest obecnie na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym; została zarejestrowana pod sygn. akt I OSK 1006/23 (k. 1007-1026, 1033-1037v, 1040-1050, 1077-1079, 1134-1135v, 1286 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ppsa, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania [...] 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Przepis ten, odnoszący się - co do zasady - do postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wobec braku przepisów szczególnych (art. 193 ppsa). Do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej (art. 197 § 2 ppsa). Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków [...] (art. 61 § 3 zdanie pierwsze in principio ppsa). W niniejszej sprawie, przed rozpoznaniem zażaleń na postanowienie z 7 kwietnia 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 marca 2021 r. uwzględnił skargi - poza skargą [...] S.A. w Warszawie - i uchylił zaskarżoną decyzję (k. 890-890v, 921v akt sądowych). W razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej (art. 152 § 1 ppsa). Wstrzymanie wykonania aktu [...] traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę (art. 61 § 6 pkt 1 ppsa). Po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z 17 marca 2001 r., bezprzedmiotowe stało się rozpoznanie zażaleń na postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu lub czynności (postanowienie NSA z 11.5. 2011 r. II OZ 400/11, Legalis 639433, aprobowane przez M. Sieradzką w: red. A. Skoczylas i P. Szustakiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. C.H.Beck 2023, s. 174, nb 5 do art. 61). W orzecznictwie wskazuje się, że postępowanie wszczęte na skutek zażalenia wniesionego na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o wstrzymaniu lub oddalające wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji staje się bezprzedmiotowe, jeżeli przed rozpoznaniem tego zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zostanie wydane przez Sąd I instancji orzeczenie kończące postępowanie (postanowienia NSA z: 1.2.2012 r. II OZ 31/12; 18.1.2012 r. II FZ 845/11; 13.6.2008 r. II OZ 591/08; 20.1.2015 r. I FZ 505/14, cbosa; 8.6.2017 r. II OZ 600/17, Legalis 1627224; 19.12.2018 r. I FZ 349/18, Legalis 1858353; 9.11.2021 r. I OZ 432/21, cbosa; 13.6.2022 r. I FZ 55/22, Legalis 2770706; 24.2.2022 r. III FZ 801/21, cbosa; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wyd. C.H.Beck 2023, s. 481-482, nb 9, 14 do art. 61). Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, umorzył postępowanie zażaleniowe.