I OZ 1691/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia V. B. B. i S. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2017 roku sygn. akt VII SA/Wa 1395/17 odmawiające V. B. B. i S. B. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lutego 2017 roku znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na przebudowę zjazdu indywidualnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 września 2017 roku sygn. akt VII SA/Wa 1395/17 wydanym na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił V. B. B. i S. B. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lutego 2017 roku znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na przebudowę zjazdu indywidualnego. W uzasadnieniu wskazano, że składający wniosek o przywrócenie terminu podnieśli, że ustanowiony przez nich pełnomocnik - M. M. - podczas rozmowy telefonicznej powziął od organu administracji informację o nieodebranej przez niego korespondencji. Wobec tego pismem z dnia 12 kwietnia 2017 roku zwrócił się do organu o ponowne jej przesłanie. W dniu 13 maja 2017 roku uzyskaną odpowiedź, zawierającą m. in. kwestionowaną w sprawie decyzję z dnia [...] lutego 2017 roku, przekazał skarżącym. W ocenie Sądu I instancji przywrócenie terminu w niniejszej sprawie było niedopuszczalne, ponieważ skarżący dopuścili się niedbalstwa. W szczególności okoliczności wyłączającej brak winy po stronie skarżących nie stanowi fakt nieodbierania przez ustanowionego przez nich pełnomocnika do doręczeń korespondencji kierowanej przez organ administracji. Sąd I instancji podkreślił, że zaniedbania w zakresie odbioru korespondencji poczynione przez pełnomocnika skarżących, osobiście przez nich ustanowionego, nie stanowią okoliczności warunkującej uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zażalenie na to postanowienie złożyli skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucili naruszenie art. 86 § 1 w związku z art. 177 § 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu wskazali, że korespondencja nie została odebrana przez ich pełnomocnika - M. M. - z przyczyn niezależnych. Wyjaśnili, że nieruchomość pełnomocnika nie pozostaje stale zamieszkana, pełnomocnik jeździ zatem do Urzędu Pocztowego w J. S. w odstępach nie dłuższych niż dwa tygodnie celem weryfikacji, czy na poczcie nie znajdują się adresowane do niego przesyłki. Podnieśli, że w przedmiotowej sprawie uzyskał on informację, że nie ma żadnych przesyłek. W skrzynce na korespondencję, brak było też pierwszego i drugiego awiza. Pełnomocnik, zaniepokojony brakiem postępu w sprawie, zatelefonował do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, gdzie uzyskał informację, że kierowana do niego korespondencja nie została odebrana w terminie. Wobec tego pismem z dnia 12 kwietnia 2017 roku zwrócił się do organu o ponowne jej przesłanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 tej ustawy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Przywołane powyżej regulacje formułują podstawowe warunki zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Podkreślenia jednak wymaga, że aby termin mógł zostać przywrócony najpierw musi dojść do jego uchybienia. Stan taki wymaga jednoznacznego i niewątpliwego stwierdzenia, czy i kiedy termin rozpoczął swój bieg. W rozpoznanej sprawie spór koncentruje się wokół terminu do wniesienia skargi, który - z uwagi na brzmienie art. 53 § 1 p.p.s.a. - determinowany był datą skutecznego doręczenia osobie upoważnionej przez skarżących do odbioru skierowanej do nich korespondencji - M. M. - decyzji GDDKiA z dnia [...] lutego 2017 roku. Ocena zasadności wniosku skarżących musi zatem zostać poprzedzona rozważeniem prawnych warunków niezbędnych do uznania skuteczności zastosowanego przez organ doręczenia na zasadzie fikcji prawnej. Stosownie do art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego albo składa się je na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Innymi słowy, po upływie ostatniego dnia terminu ustanawia się fikcję prawną doręczenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że pomimo dwukrotnej awizacji, przesyłki nie podjęto w terminie, zatem przesyłka słusznie została uznana za doręczoną. Powyższe wnioski Sądu I instancji znajdują potwierdzenie w treści zwrotnego potwierdzenia odbioru rzeczonej przesyłki - por. k. 8 akt adm., z którego wynika, że przesyłka została w dniu 1 marca 2017 roku pozostawiona na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym w J. S., a zawiadomienie o tym fakcie umieszczono w skrzynce pocztowej adresata. Z uwagi na to, że adresat nie odebrał awizowanej przesyłki, zwrócono ją nadawcy w dniu 16 marca 2017 roku. Ponadto na kopercie znajduje się odręczna adnotacja doręczyciela o treści "awizo 1.03.17", jak również pieczątka potwierdzająca dokonanie powtórnej awizacji w dniu 9 marca 2017 roku. Okoliczności te potwierdza też znajdujący się w aktach administracyjnych wydruk ze strony internetowej Poczty Polskiej, na której możliwe jest śledzenie przesyłek rejestrowanych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę skarżącym nie udało się podważyć skuteczności doręczenia dokonanego na zasadzie fikcji prawnej z art. 44 § 4 k.p.a. W szczególności w aktach sprawy brak jest informacji o zainicjowaniu przez skarżących procedury reklamacyjnej dotyczącej nieprawidłowo w ich ocenie wykonanej usługi doręczenia przesyłki. Nie mogą odnieść pożądanego skutku same tylko twierdzenia skarżących, w dodatku zawarte dopiero w zażaleniu, o tym, że doręczyciel nie pozostawił w skrzynce pocztowej adresata żadnego awiza - ani pierwszego, ani powtórnego (por. np. postanowienie NSA z dnia 13 września 2017 roku sygn. akt I OZ 1312/17). Rację przyznać również należy Sądowi I instancji, że skarżący ponoszą winę w uchybieniu terminowi do dokonania przedmiotowej czynności procesowej - nie można uznać bowiem, że okolicznością wyłączającą brak winy jest nieodebranie w terminie przesyłki z kwestionowaną w sprawie decyzją przez osobę upoważnioną przez nich do odbioru korespondencji. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu jest stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zatem oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu sąd powinien brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. W tak rozumianej klauzuli "należytej staranności", będącej punktem odniesienia dla oceny braku winy, o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., niewątpliwie mieści się odpowiednia organizacja odbioru korespondencji, gdyż w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powinni liczyć się z otrzymywaniem korespondencji od organu. W niniejszej sprawie nie sposób uznać, że dochowali oni wymaganej staranności. Świadczy o tym w szczególności to, że upoważnili do odbioru kierowanej do nich przez organ korespondencji osobę, która nie przebywała na stałe pod adresem wskazanym jako adres do korespondencji (por. treść zażalenia, k. 39 oraz pismo skarżących zawierające prośbę o kierowanie korespondencji na adres korespondencyjny ich pełnomocnika M. M., tj. [...] C. [...], k. 44 akt adm.). Nie miała więc możliwości odbioru przesyłek na bieżąco. Mając na uwadze powyższe, uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a zażalenie jako nieuzasadnione podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.