I OZ 1653/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2015 r., sygn. akt II SAB/Wa 209/12 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w sprawie ze skargi M. K. na bezczynność Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie

Skarżący zwrócił się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnioskiem z dnia 23 czerwca 2012 r. (k-20) o przyznanie mu w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata lub radcę prawnego). Wobec nieuzupełnienia wniosku (nieprzedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową), referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 5 września 2012 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (k-62). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 lutego 2013 r. oddalił wniesioną skargę (k-101). Wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku został pozostawiony bez rozpoznania zarządzeniem z dnia 26 listopada 2013 r. (k 135). W związku z wniesieniem przez skarżącego zażalenia od tego zarządzenia, strona została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego. Wobec powyższego skarżący złożył wniosek z dnia 23 stycznia 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (k-161). Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2014 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy, podnosząc że sytuacja majątkowa skarżącego i jego matki, na której utrzymaniu pozostaje, nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (k-255). Od postanowienia tego skarżący wniósł sprzeciw. Na skutek wniesionego sprzeciwu, postanowieniem z dnia 27 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu prawa pomocy uznając, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki do przyznania mu tego prawa (k-286). Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OZ 658/14, oddalił zażalenie skarżącego kwestionujące odmowę przyznania prawa pomocy (k-302). Wobec powyższego, wnioskodawca pismem z dnia 8 września 2014 r. został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 7 stycznia 2014 r., wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wobec faktu, że skarżący nie uiścił wpisu od wniesionego zażalenia od zarządzenia z dnia 26 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 listopada 2014 r. odrzucił przedmiotowe zażalenie (k-390). Na powyższe orzeczenie skarżący wniósł zażalenie, a następnie złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy - z dnia 9 grudnia 2014 r. - w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, podnosząc argumenty podobne, jak we wcześniej złożonych wnioskach w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Powyższe postanowienie, wraz z pouczeniem o przysługującym zażaleniu, zostało doręczone skarżącemu w dniu 2 marca 2015r., który osobiście je odebrał (k. 445). Pismem z dnia 9 marca 2015r. (przesłanym do Sądu w dniu 9 marca 2015r. drogą elektroniczną) skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2015r. (sygn. akt II SAB/Wa 209/12). Niezależnie od tego skarżący przesłał, w dniu 10 marca 2015r. (data nadania) za pośrednictwem poczty, pismo o innej treści niż to z dnia 9 marca 2015r., które wysłał pocztą elektroniczną. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2015r. (k. 485) skarżący został wezwany do uzupełnienia, w terminie 7 dni, braku formalnego zażalenia z dnia 9 marca 2015r. (wysłanego w dniu 9 marca 2015r. drogą elektroniczną), poprzez jego własnoręczne podpisanie- pod rygorem odrzucenia zażalenia. Powyższe zarządzenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 24 marca 2015r. W odpowiedzi na zarządzenie z dnia 17 marca 2015r., skarżący przedłożył (data nadania- 27 marca 2015r.) Sądowi pismo, wraz z własnoręcznym podpisem o innej treści niż zażalenie z dnia 9 marca 2015r., do uzupełnienia braku, którego był wezwany, zatem nie wykonał prawidłowo zarządzenia z dnia 17 marca 2015r. w związku z czym postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2015 r. WSA odrzucił zażalenie skarżącego. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 7 maja 2015r., wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2015r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2015r. odmawiającego przyznania prawa pomocy. Powyższe wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego zostało doręczone skarżącemu w dniu 18 maja 2015r. Zażaleniem z dnia 25 maja 2015r. (przesłanym w tym samym dniu drogą elektroniczną, bez podpisu) skarżący zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzenie Przewodniczącej Wydziału II z dnia 7 maja 2015r. Kolejno, pismem z dnia 26 maja 2015r. (data nadania) skarżący również zaskarżył powyższe zarządzenie Przewodniczącej Wydziału II z dnia 7 maja 2015r. wzywające do uiszczenia wpisu. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie M. K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2015r., wzywające do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2015r. Powyższe postanowienie z dnia 30 czerwca 2015r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 13 lipca 2015r. Zażaleniem z dnia 20 lipca 2015r. (przesłanym w tym samym dniu drogą elektroniczną, bez podpisu) skarżący zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2015r. Kolejno, pismem z dnia 21 lipca 2015r. (data nadania) skarżący również zaskarżył powyższe postanowienie z dnia 30 czerwca 2015r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2015 r., skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie w przedmiocie odrzucenia zażalenia. Na powyższe zarządzenie Skarżący wniósł zażalenie, które stanowi przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie okazało się zasadne. W niniejszej sprawie skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy(por. postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2014r. wydane w niniejszej sprawie – k.302 akt). M. K. złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów i przyznania adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2015r. WSA odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na postanowienie skarżący złożył zażalenie, które odrzucono wobec nieuzupełnienia braków formalnych. Od złożonego zażalenia na ostatnio wymienione postanowienie zażądano wpisu. Nie zgadzając się z wezwaniem M.K. złożył nań zażalenie, które zostało odrzucone postanowieniem z dnia 30.06.2015r wobec jego wniesienia po terminie. Na postanowienie to wniesiono zażalenie, które wobec uchybienia terminu do jego złożenia także odrzucono (postanowienie z dnia 16 września 2015r.). M. K. zaskarżył także zarządzenie z dnia 12.10.2015r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z dnia 16.09.2015r, które jest obecnie przedmiotem badania przez Naczelny Sąd Administracyjny. W niniejszej sprawie odpowiedzieć należało na pytanie, czy zażalenie na postanowienie z dnia 16.09.2015r. podlega opłacie. Zgodnie z art. 261 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi od sprzeciwu i zażaleń, o których mowa w art. 259 i 260 p.p.s.a. nie pobiera się opłat sądowych. Na mocy tego przepisu wolne od opłat sądowych są środki zaskarżenia od zarządzeń i postanowień wydawanych w toku incydentalnego postępowania dotyczącego przyznania prawa pomocy, które pozostaje bezpłatne od momentu jego wszczęcia aż do chwili prawomocnego zakończenia tego postępowania( por. Komentarz – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod. Redakcją prof. Romana Hausera Wydawnictwo CH 2013 BECK 2013r., tezy 1-5 do art. 261, postanowienie NSA z dnia 15.10.2014r wydane w sprawie I FZ 278/14). Omówiona w niniejszym postanowieniu sekwencja czynności zapoczątkowana została postanowieniem wydanym w sprawie prawa pomocy w dniu 23 lutego 2015r, które aż do tej chwili nie uzyskało przymiotu prawomocności. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że rozstrzygnięcie w przedmiocie kwestionowanego zarządzenia będzie miało wpływ na doprowadzenie do zakończenia postępowania incydentalnego w sprawie przyznania prawa pomocy. Z tego też względu zażalenie na postanowienie z dnia 16.09.2015r należało uznać za wolne od opłat. Zostało bowiem wydane w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, które pozostaje bezpłatne od wszczęcia do prawomocnego zakończenia. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do wezwania o uiszczenie wpisu od zażalenia na powyższe postanowienie. Zaskarżone zarządzenie jako niezasadne podlegało zatem uchyleniu na mocy art. 185§1 w związku z art. 197§2 p.p.s.a .