I OZ 163/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 31 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 618/23 w sprawie ze skargi M.D. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 17 lutego 2023 r. nr GK-II.7221.117.2022 w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencyjnego postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 31 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 618/23 (dalej postanowienie z 31 stycznia 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił M.D. (dalej skarżący) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu wyroku. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania należytej, szczególnej staranności przy prowadzeniu swoich spraw, w szczególności przy dokonywaniu czynności procesowych, skuteczność których uzależniona jest od zachowania terminu, przy czym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Sąd I instancji przyjął, że okoliczność podana przez skarżącego nie mogła być zaliczona do tych, które warunkują przywrócenie terminu. Nie są to okoliczności obiektywne, lecz subiektywne. Pełnomocnik skarżącego - będący ojcem skarżącego - W.D. (dalej pełnomocnik) wskazał, że otrzymał instrukcje od pracownika sekretariatu co do sposobu uiszczenia opłaty za sporządzenie uzasadnienia wyroku, jak również sposobu złożenia przedmiotowego wniosku. Takie pouczenie otrzymał również na rozprawie, po ogłoszeniu wyroku. W budynku Sądu wyraźnie oznakowano zarówno kasę sądu, która znajduje się przy głównym wejściu, a także biuro podawcze, znajdujące się na parterze budynku. Zdaniem Sądu, nie sposób było uznać, że pełnomocnik dochował należytej staranności w dokonaniu wskazanej czynności. Wyrażając zgodę na reprezentowanie innej osoby w postępowaniu sądowym, należy mieć na uwadze, przede wszystkim, ochronę jej interesów przed negatywnymi następstwami niedokonania czynności w terminie. To na pełnomocniku spoczywa obowiązek dokonania poszczególnych czynności w zakreślonym terminie. W niniejszej sprawie pełnomocnik mógł upewnić się co do prawidłowości złożonego wniosku. Wówczas pracownik sądu udzieliłby pełnomocnikowi niezbędnych pouczeń. Podane we wniosku okoliczności nie mogły świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (k. 9, 70-72, 74-75, 87-89 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 31 stycznia 2024 r. złożył skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Równie dobrze, brak należytej staranności można było przypisać pracownikom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, w tym zwłaszcza pracownikowi kasy, który nie poinformował go, w jakim celu odebrał od niego egzemplarz wniosku o uzasadnienie wyroku, a także przetrzymywał ten dokument przez dłuższy czas. Opisane oczekiwanie pełnomocnik skarżącego potraktował jako "przyjmowanie" wniosku o uzasadnienie. Nie został od razu poinformowany w kasie, że wniosek o uzasadnienie powinien być złożony w osobnym biurze podawczym. Pełnomocnik skarżącego zarzucił, że został potraktowany jak specjalista, a z pracownika kasy zdjęto całą odpowiedzialność. Pełnomocnik podniósł, że nie jest adwokatem i nie zna się na procedurach. Prosił w Sądzie o pomoc w złożeniu wniosku. Nie została mu ona udzielona zrozumiale. Gdyby nie zabranie jego wniosku przez pracownika kasy, to prosiłby o pomoc w złożeniu wniosku aż do skutku. Dlatego wprowadzające w błąd zachowanie pracownika kasy nie mogło być powodem przypisania winy pełnomocnikowi skarżącego (k. 100-100v akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, zm. 1705, dalej ppsa). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ppsa). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ppsa). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 ppsa). Zgodnie z art. 141 § 2 zdanie pierwsze ppsa, w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w dniu 9 października 2023 r., rozpoznając sprawę na rozprawie, wydał wyrok oddalający skargę; przewodniczący prawidłowo pouczył pełnomocnika, niebędącego adwokatem ani radcą prawnym, o terminie złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku i wysokości opłaty kancelaryjnej (k. 70-70v akt sądowych). Pełnomocnik po ogłoszeniu wyroku udał się do sekretariatu Sądu, gdzie otrzymał druk wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i wypełnił wniosek "zgodnie z instrukcjami pracownika sekretariatu. Poradzono mi również, żebym uiścił opłatę sądową w wysokości 100 zł oraz złożył pismo w biurze podawczym" (k. 74 akt sądowych). W aktach sprawy znajduje się pokwitowanie przyjęcia od pełnomocnika opłaty od wniosku o uzasadnienie w dniu 9 października 2023 r. - co jest zbieżne z oświadczeniem pełnomocnika, że tego dnia, po rozprawie, udał się do kasy sądu, by opłacić wniosek. Podniósł, że nie miał świadomości, że kasa nie jest jednocześnie biurem podawczym Sądu, szczególnie w sytuacji, w której pracownik kasy, przyjąwszy i pokwitowawszy opłatę, wziął od niego wniosek o uzasadnienie i po pewnym czasie zwrócił go pełnomocnikowi, co - według twierdzeń pełnomocnika - wprowadziło go w błąd co do skuteczności złożenia wniosku. Termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upływał względem skarżącego 16 października 2023 r. Sąd I instancji trafnie uznał, że pełnomocnik nie dochował należytej staranności co do terminowego złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Z otrzymanego pouczenia pełnomocnik wiedział, że czym innym jest uiszczenie opłaty sądowej w wysokości 100 zł, a czym innym ("oraz" - k. 74 akt sądowych) złożenie pisma w biurze podawczym. Skoro pełnomocnik nie odchodził od okienka kasy, dostał "z powrotem egzemplarz mojego wniosku o uzasadnienie i potwierdzenie uiszczenia opłaty", to nie sposób mówić, że pracownik kasy "przetrzymywał ten dokument przez dłuższy czas" (k. 100 akt sądowych). Mimo, że pełnomocnik nie jest profesjonalistą, podjął się bycia pełnomocnikiem syna w postępowaniu sądowadministracyjnym. Skarżący ponosi skutki wyboru pełnomocnika. Z akt sądowych wynika, że skarga do Sądu I instancji została nadana listem poleconym - prawidłowo na adres organu; także dalsza korespondencja do Sądu była nadawana listami poleconymi (k. 4-10v, 19-20; 26-28, 79-80, 100-102 akt sądowych). Zgodne jest z przeciętnym doświadczeniem życiowym, że zarówno w przypadku nadania listu poleconego, jak i złożenia pisma w Sądzie, otrzymuje się potwierdzenie nadania listu bądź pieczęć potwierdzającą datę wpływu pisma do Sądu, jeśli złożone zostało osobiście. Pełnomocnik winien był zauważyć brak pieczęci, a wobec braku pieczęci na wniosku o uzasadnienie dnia 9 października 2023 r. przed odejściem od kasy, zażądać potwierdzenia wpływu wniosku o uzasadnienie do Sądu. Już wówczas uzyskałby informację, że uiszczenie opłaty w kasie nie zastępuje złożenia wniosku w biurze podawczym. Wszystkie pisma składane w postępowaniu sądowoadministracyjnym, podpisane przez pełnomocnika, przygotowane są profesjonalnie i świadczą o dużej kulturze prawnej osoby je sporządzającej (k. 4-8v, 19, 26-27, 74-74v, 79, 100-101 akt sądowych) . Pełnomocnik winien był skonsultować, czy oryginał wniosku z 9 października 2023 r. (wówczas nieopatrzony pieczęcią Sądu) świadczy o prawidłowym i skutecznym wniesieniu do Sądu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (k. 75 akt sądowych). Trafnie Sąd I instancji uznał, że pełnomocnik nie dochował należytej staranności w dokonaniu czynności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 593, nb 4; postanowienie NSA z 12.6.2008 r. II OZ 580/08, cbosa). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W kontrolowanej sprawie niewielkie niedbalstwo, którego dopuścił się pełnomocnik, przejawiające się nieustaleniem, czy kasa sądu jest biurem podawczym sądu i niezażądanie potwierdzenia wpływu wniosku o sporządzenie uzasadnienia, Sąd I instancji trafnie ocenił jako przeszkodę do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (art. 86 § 1 ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2, art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji.