I OZ 1597/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 205/17 o odrzuceniu skargi E. P. i P. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 marca 2017 r. odrzucił skargę E. P. i P. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącym 14 grudnia 2016 r. Organ wyjaśnił, że skarga na ww. decyzję wpłynęła do Ministerstwa Sprawiedliwości za pośrednictwem faksu, na dwa numery Ministerstwa. W obu przypadkach wpływ skargi został odnotowany 16 stycznia 2017 r. Organ wskazał, że termin do wniesienia skargi upłynął 13 stycznia 2017 r. (piątek) oraz wyjaśnił, że urządzenia stosowane w Ministerstwie nie umożliwiają potwierdzenia daty nadania faksu, z uwagi na sposób, w jaki zostało zaprogramowane urządzenie nadawcze (urządzenie skarżących). Pismami z 13 lutego 2017 r. Sąd I instancji wezwał skarżących do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania te zostały doręczone skarżącym 20 lutego 2017 r. W dniu 7 marca 2017 r. wpłynęło do Sądu pismo Ministra Sprawiedliwości z 1 marca 2017 r., do którego dołączona została skarga E. P. oraz P. P. z podpisem "P.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona 16 stycznia 2017 r., tj. w dniu, w którym odnotowano jej wpływ do Ministerstwa Sprawiedliwości i potwierdzono ten fakt pieczęcią urzędu. W związku z tym należy stwierdził, że skarga wniesiona została po upływie terminu określonego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.). Ponadto wskazał, że pod skargą wniesioną w niniejszej sprawie widniał tylko jeden podpis "P." bez wskazania, do którego ze skarżących on należy. W związku z tym, że skarga została wniesiona za pośrednictwem faksu podpis ten nie stanowił podpisu strony w rozumieniu art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienie wskazanego braku formalnego skarżący przesłali podpisaną skargę w identyczny sposób, jak opisany wyżej, tj. jeden podpis "P." bez wskazania, do którego ze skarżących on należy, na adres Ministra Sprawiedliwości. Skarga ta wpłynęła od organu 27 lutego 2017 r. i została przekazana do Sądu 2 marca 2017 r. Za datę udzielenia odpowiedzi na wezwanie Sąd uznał datę przekazania podpisanej skargi przez organ do Sądu, tj. 2 marca 2017 r. W tej sytuacji stwierdził, że w wyznaczonym terminie skarżący nie uzupełnili braków formalnych skargi, albowiem termin ten upłynął z dniem 27 lutego 2017 r. Ponadto skarga została podpisana tylko przez jednego ze skarżących. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i 3 i § 3 P.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucili Sądowi I instancji naruszenie art. 83 § 3 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że dniem wniesienia skargi za pośrednictwem organu, jest dzień potwierdzenia czynności wniesienia przez pracownika organu, a nie dzień faktycznego dokonania czynności, i poprzez faktyczne zaniechanie wobec ewentualnych wątpliwości postępowania celem ustalenia daty transmisji faksowej dokonanej dnia 13 stycznia 2017 r. za pomocą sieci telefonicznej; naruszenie art. 54 § 1 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że wniesienie pisma będącego skargą w postaci uzupełniającej brak formalny skargi nie może nastąpić za pośrednictwem organu, w trybie określonym tym przepisem; art. 46 § 1 pkt 4, art. 51 oraz art. 54 § 2 i art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że odrzucenie skargi z powodu ewentualnego jej braku formalnego w postaci niewskazania osoby ją podpisującej lub niedołączenia do skargi pełnomocnictwa, może nastąpić bez wyznaczenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, a także poprzez błędne przyjęcie, że wada czynności prawnej skarżącego może stanowić podstawę odrzucenia skargi innego skarżącego. Postanowieniem z dnia 1 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie E. P. z uwagi na nieuzupełnienie jego braków formalnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie P. P. nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy bezspornie wynika, że decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2016 r. E. P. i P. P. odebrali w dniu 14 grudnia 2016 r., zaś skarga na tę decyzję została nadana za pośrednictwem faxu, który wpłynął do organu w dniu 16 stycznia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji, że w wypadku nadania pisma za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej, przyjmuje się, że pismo zostało wniesione w dacie prezentaty, czyli adnotacji o wpływie pisma uczynionej przez upoważnionego pracownika (por. także postanowienia NSA z 29 października 2015 r., I OZ 1392/15; z 23 czerwca 2015 r., I GZ 355/15; z 10 lutego 2011 r., II OZ 62/11; oraz M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, komentarz do art. 83 p.p.s.a. [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.): Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. C.H.BECK, Warszawa 2015, s. 455). Chodzi tu bowiem o posłużenie się przez stronę urządzeniem elektronicznym do przesyłania informacji. Niezależnie od rodzaju użytych urządzeń nie będą decydowały czynności podejmowane za ich pomocą przez stronę postępowania, lecz decydujące jest opieczętowanie wpływu pisma przez upoważnionego pracownika organu. Skoro zatem skarga E. P. i P. P. została opatrzona prezentatą z datą 16 stycznia 2016 r., to tym samym, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że została ona złożona z uchybieniem trzydziestodniowego terminu określonego w art. 53 § 2 P.p.s.a. Niezależnie od powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo przyjął, że w niniejszej sprawie zaistniała również inna podstawa do odrzucenia skargi, a mianowicie nieuzupełnienie braku formalnego w postaci braku podpisu. Skarżący pomimo prawidłowego wezwania, w wyznaczonym terminie (do dnia 27 lutego 2017 r.) nie uzupełnili wskazanego braku formalnego. Sąd I instancji zasadnie przyjął za datę udzielenia odpowiedzi na ww. wezwanie dzień 2 marca 2017 r., tj. datę przekazania przez organ do Sądu pisma strony skarżącej wraz z załączonym egzemplarzem skargi opatrzonym podpisem "P.". W toku postępowania sądowoadministracyjnego zasadą jest bowiem prowadzenie korespondencji bezpośrednio z sądem, przed którym toczy się postępowanie. Przeciwny wniosek nie znajduje racjonalnego usprawiedliwienia, jest sprzeczny z zasadami logiki i ekonomii prowadzenia postępowania sądowego. Ponadto w żaden sposób nie może być wywiedziony z przepisów P.p.s.a. Z całokształtu unormowań powołanej ustawy wynika, że tryb pośredni wnoszenia pism stanowi, ściśle określony w ustawie, wyjątek, który wiąże się z koniecznością dokonania dodatkowych czynności bądź realizacji określonych uprawnień przez organ pośredniczący w przekazaniu pisma. Właśnie takim przepisem jest przepis art. 54 § 1 p.p.s.a., w którym ustawodawca przewidział pośredni tryb wnoszenia do sądu administracyjnego skargi. Organ jest wówczas zobligowany do przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, może również już na danym etapie skorzystać z uprawnień autokontrolnych (art. 54 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Należy podkreślić, iż tryb pośredni stanowi odstępstwo od zasady bezpośredniego kierowania pism do sądu i nie może tym samym znajdować zastosowania w sytuacjach nieprzewidzianych przez ustawodawcę. Brak również jakichkolwiek innych powodów, które uzasadniałyby pośrednictwo organu w przekazywaniu pism stanowiących uzupełnienie braków formalnych skargi. Przeciwnie, rozwiązanie takie należałoby uznać za zupełnie niecelowe z punktu widzenia ekonomii postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż prowadziłoby do niczym nieuzasadnionego i zbędnego wydłużania czynności podejmowanych przez stronę i ich dodatkowego skomplikowania. Sąd I instancji trafnie również zauważył, że egzemplarz skargi nadesłany w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych, nie został podpisany w sposób, który pozwalałby na identyfikację złożonego podpisu z imieniem któregoś ze skarżących. Widniejący pod skargą podpis "P." uniemożliwiał odczytanie, który ze skarżących go złożył. W świetle przedstawionych uwag przyjąć należy, że Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a. Z tych względów, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.