I OZ 1579/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1355/15 w zakresie obejmującym odmowę przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi H. D. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o przyznanie renty specjalnej postanawia: uchylić pkt 2 zaskarżonego postanowienia i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

H. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2015 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o przyznanie renty specjalnej. W sprawie tej skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1355/15, na podstawie art. 249a oraz art. 247 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.), umorzył postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący, stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, zatem postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, jako zbędne, należało umorzyć. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zachodzi oczywista bezzasadność skargi, a wtedy – zgodnie z art. 247 p.p.s.a. – prawo pomocy nie przysługuje. Sąd podkreślił, że zastosowanie art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na uwzględnienie skargi, co w ocenie Sądu ma miejsce w niniejszej sprawie. Sąd I instancji wskazał, że skarżący wniósł skargę na postanowienie odmawiające kolejny raz wszczęcia postępowania o przyznanie skarżącemu renty specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 z późn. zm.). Odmowa wszczęcia postępowania uzasadniona została faktem wydania rozstrzygnięcia w sprawie, ponieważ decyzją ostateczną z dnia 8 lutego 2006 r. Prezes Rady Ministrów utrzymał w mocy decyzję z dnia 13 stycznia 2006 r. odmawiającą przyznania świadczenia specjalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 512/06 oddalił skargę na ww. decyzję ostateczną. Sąd podkreślił, że pomiędzy sprawą zakończoną decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia 8 lutego 2006 r. a niniejszą sprawą zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa, a sprawa oparta jest na tej samej podstawie prawnej i faktycznej oraz na tożsamych żądaniach skarżącego, który prawo do renty specjalnej wywodzi z tych samych co w 2006 r. przesłanek. Wobec tego Sąd stwierdził, że zachodzi sytuacja oczywistej bezzasadności skargi, stąd też prawo pomocy nie może być skarżącemu przyznane. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie wnosząc o przyznanie pomocy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 247 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Jak przyjęto w doktrynie i judykaturze, zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie, gdy bez głębszej analizy prawnej, "na pierwszy rzut oka", nie ulega wątpliwości, że skarga nie może być uwzględniona np. z przyczyn procesowych kwalifikuje się do odrzucenia. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2006, str. 508, wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2003 r. sygn. akt 745/02, niepubl.). Powyższa instytucja może być stosowna jedynie wyjątkowo, w przypadkach całkowicie jednoznacznych. Jednak w sytuacji, gdy ewentualne uznanie bezzasadności skargi – tak jak w sprawie niniejszej – poprzedzone musi być oceną sprawy pod względem merytorycznym, nie może mieć zastosowania art. 247 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie analizy i rozważenia wymaga w świetle jej okoliczności faktycznych, czy istotnie, tak jak stwierdzono w zaskarżonym postanowieniu, złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie renty specjalnej jest tożsamym wnioskiem ze złożonym i rozstrzygniętym już prawomocnie wnioskiem z 2006 r. Zastosowanie w takiej sytuacji art. 247 p.p.s.a. uznać należało za niedopuszczalne, takie działanie mogłoby być ocenione jako pozbawienie skarżącego konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu. Wobec powyższego, skoro w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka do zastosowania art. 247 p.p.s.a., oznacza to, że Sąd I instancji powinien rozpoznać wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy pod kątem zaistnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.