I OZ 155/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Po 845/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. A., P. K., D. R. i P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 3 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa zabudowy ustanowionego na nieruchomości gruntowej w prawo użytkowania wieczystego postanawia: odrzucić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Po 845/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu wniosku A. A., P. K., D. R. i P. R., odmówił wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 3 października 2023 r. w przedmiocie przekształcenia prawa zabudowy ustanowionego na nieruchomości gruntowej w prawo użytkowania wieczystego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że A. A., P. K., D. R. i P. R. we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazali, że zgodnie z treścią decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy przez organ II instancji, skarżącym wymierzono następujące opłaty: 1) dla udziału D. . pierwszą opłatę w wysokości 79.271,20 zł; 2) dla udziału P. R. pierwszą opłatę w wysokości 79.271,20 zł; 3) dla udziału A. A. i P. K. (jako wspólność łączną spółki cywilnej) pierwszą opłatę w wysokości 158.542,39 zł; 4) dla udziału D. R., związanego z odrębną własnością lokalu nr [...] przy ul. [...] ustalono stawkę 3% (opłata roczna) nieruchomości, tj. 9.512,54 zł (suma opłat za lata 2019 - 2023 wynosi 38.050,16 zł); 5) dla udziału P. R., związanego z odrębną własnością lokalu nr [...] przy ul. [...] ustalono stawkę 3% (opłata roczna) nieruchomości, tj. 9.512,54 zł (suma opłat za lata 2019 - 2023 wynosi 38.050,16 zł); 6) dla udziału A. A. i P. K. (jako wspólność łączną spółki cywilnej), związanego z odrębną własnością lokalu nr [...] przy ul. [...] ustalono stawkę 3% nieruchomości, tj. 19.025,09 zł (suma opłat za lata 2019 - 2023 wynosi 76.100,36 zł). Ponadto stwierdzili, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego aktualizować się będzie obowiązek uiszczenia kolejnych opłat rocznych. Mając powyższe na uwadze, zdaniem skarżących, wykonanie ostatecznej decyzji pociągałoby niebezpieczeństwo wyrządzenia im znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarżący nie wykazali, aby w sprawie ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że skarżący nie uzasadnili wniosku i nie przedstawili żadnych konkretnych okoliczności. Do wniosku nie załączono również jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałoby jaka jest aktualna sytuacja majątkowa i finansowa skarżących. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. S., zarzucając naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 106 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 233 K.p.c. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego przejawiającą się w uznaniu, że w przedmiotowej sprawie wykonanie zaskarżonej decyzji względem wnoszącego zażalenie nie spowoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub też nie spowoduje trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy w toku sprawy uczestnik wyjaśnił przedstawiając jednocześnie stosowną dokumentację, że jego sytuacja finansowa i majątkowa nie pozwala na zapłatę opłat z tytułu użytkowania wieczystego określonych w decyzji organu I instancji, co prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji postąpił błędnie nie wstrzymując wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. W oparciu o powyższy zarzut R. S. wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji albo ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: w pierwszej kolejności należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając wniesione zażalenie zobowiązany jest z urzędu badać, czy zostało ono wniesione przez strony do tego upoważnione. Powyższe stanowi jedną z przesłanek dopuszczalności zażalenia. Stosownie bowiem do treści art. 180 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwraca ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Przepis ten z mocy art. 197 § 2 P.p.s.a. znajduje odpowiednie zastosowanie do postępowania toczącego się na skutek zażalenia. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie zażalenie wniesione przez R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 3 października 2023 r. podlegało odrzuceniu, albowiem wnoszący zażalenie nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia wydanego w postępowaniu wpadkowym w przedmiocie przyznania A. A., P. K., D. R. i P. R. tymczasowej ochrony sądowej. Stanu takiego nie zmienia pouczenie przez Sąd I instancji o takim uprawnieniu. Podkreślić trzeba, że instytucja udzielenia stronie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (tzw. względna suspensywność środka prawnego). Jest to instytucja typowo procesowa, która nie wszczyna postępowania odrębnego w rozumieniu art. 63 P.p.s.a. Z tego też względu przesłanki jakimi kieruje się Sąd przy rozpoznaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności zostały w sposób wyczerpujący określone w § 3 art. 61 P.p.s.a. i pozostawione przez ustawodawcę wyłącznemu oraz dyskrecjonalnemu uznaniu sądu administracyjnego, co z omawianej instytucji czyni instytucję sądowego stosowania prawa procesowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2021 r. sygn. akt I FSK 1457/20). Powołany przepis stanowi, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Takie ukształtowanie instytucji tymczasowej ochrony sądowej, której udzielenie skutkuje wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu nie powoduje zatem, że rozstrzygnięcie to obejmuje pozostałych uczestników (strony) postępowania sądowoadministracyjnego, ani uczestników postępowania administracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2021 r. sygn. akt I FZ 152/21 oraz I FZ 153/21). Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że zindywidualizowanie podstawy faktycznej i prawnej w przedmiocie przyznania tymczasowej ochrony sądowej powoduje, że pozostali uczestnicy postępowania głównego na prawach strony nie mają interesu prawnego lecz mogą mieć co najwyżej interes faktyczny w zaskarżeniu rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Zaskarżone postanowienie rozstrzygało wyłącznie o wniosku A. A., P. K., D. R. i P. R., tj. o możliwości procesowego wstrzymania wykonania wobec tych skarżących decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 3 października 2023 r. w przedmiocie przekształcenia prawa zabudowy ustanowionego na nieruchomości gruntowej w prawo użytkowania wieczystego. Ponieważ ww. postanowienie nie dotyczyło R. S. i w żaden sposób nie wpływało i nie odnosiło się do jego praw i obowiązków, należało przyjąć, że nie miał on interesu prawnego w zaskarżeniu powołanego orzeczenia. W takiej sytuacji zażalenie jako niedopuszczalne podlegało odrzuceniu. W przedmiocie błędnego doręczenia R. S. pouczenia przez Sąd I instancji o przysługującym prawie wniesienia rzeczonego środka zaskarżenia podkreślenia wymaga, że błędne pouczenie strony o przysługujących środkach odwoławczych ani nie powoduje, że stronie przysługuje środek zaskarżenia, ani też nie powoduje, że stronie przysługuje środek prawny innego rodzaju, niż wynika to z przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2015 r. sygn. akt II FZ 460/15, z dnia 8 lipca 2015 r. sygn. akt I FZ 233/15 i I FZ 239/15, z dnia 1 marca 2018 r. sygn. akt II FZ 71/18, z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt I FZ 344/18, z dnia 29 marca 2019 r. sygn. akt II FZ 43/19, z dnia 6 grudnia 2019 r. sygn. akt I OZ 1224/19, z dnia 10 września 2020 r. sygn. akt I GSK 994/20, z dnia 6 października 2020 r. sygn. akt II OZ 706/20 i II OZ 707/20, z dnia 7 października 2020 sygn. akt I OZ 646/20, z dnia 16 grudnia 2020 r. sygn. akt I FZ 277/20 oraz z dnia 19 listopada 2021 r. sygn. akt I FZ 152/21 i I FZ 153/21). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 i art. 180 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.