I OZ 154/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. B. i B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 1068/20 o odrzuceniu skargi R. B. i B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 1068/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę R. B. i B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 grudnia 2020 r. skarżący zostali wezwani do podania swoich numerów PESEL oraz do podpisania skargi przez B. B. lub nadesłania odpisu własnoręcznie podpisanej skargi, z pouczeniem, że niewywiązanie się ze wskazanych obowiązków, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisów zarządzeń, spowoduje odrzucenie skargi. Zgodnie z adnotacją umieszczoną na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, przesyłki skierowane do skarżących pozostawiono w placówce pocztowej w dniu 4 stycznia 2021 r., umieszczając w skrzynce listowej awizo. Powtórnego awizowania przesyłki dokonano w dniu 12 stycznia 2021 r. W związku z tym, że we wskazanym wyżej terminie przesyłka nie została podjęta, urząd pocztowy odesłał ją w dniu 20 stycznia 2021 r. z adnotacją: "Zwrot. Nie podjęto w terminie". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucając skargę wskazał, że brak podpisu i wskazania numeru PESEL należy uznać za braki formalne skargi. Skarga nie została podpisana przez skarżącą B. B., nie wskazano także numeru PESEL skarżących. W związku z powyższym skarżący ww. zarządzeniem zostali wezwani przez sąd do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi. Podkreślono przy tym, że skoro próba doręczenia przesyłki skarżącym w dniu 4 stycznia 2021 r. nie powiodła się, to wobec prawidłowego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej i powtórnego awiza należało przyjąć, zgodnie z art. 73 § 4 P.p.s.a., że doręczenie wobec skarżących nastąpiło z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, tj. z dniem 18 stycznia 2021 r., co z kolei oznacza, że termin do wykonania ww. zobowiązań sądu upłynął z dniem 25 stycznia 2021 r. We wskazanym terminie skarżący nie uzupełnili braków formalnych skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli R. B. i B. B., zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że doszło do prawidłowego zawiadomienia skarżących o złożeniu pisma w placówce pocztowej i powtórnego awiza co skutkowało przyjęciem tzw. fikcji doręczenia podczas gdy nie próbowano doręczyć korespondencji osobiście adresatom przez listonosza oraz nie pozostawiono w skrzynce tzw. awizo pierwotnego ani powtórnego. W uzasadnieniu wnoszący zażalenie wskazali, że w okręgu pocztowym w którym zamieszkują doszło do zmiany listonosza, a ponadto, że z wewnętrznych zapisów pocztowych określono status przesyłki jako "adresat nie znajduje pod wskazanym adresem". Implikuje to twierdzenie, że listonosz w ogóle nie odnalazł nieruchomości bądź pomylił adres nieruchomości i nie zastał tam skarżących tylko inne osoby co skutkowało tego rodzaju wpisem. Wskazano, że niepodobnym żeby awiza dwóch przesyłek poleconych kierowanych osobno do każdego z skarżących nie zostały przez nich odnalezione w skrzynce pocztowej gdyby faktycznie zostały tam złożone. Ponadto skarżąca w związku z wypadkiem przebywała w okresie styczniowym stale w domu. Zarządzeniem z dnia 11 marca 2021 r. wezwano skarżących do przedłożenia pism z Poczty Polskiej S.A., stanowiących odpowiedź na reklamacje złożone w dniu 4 marca 2021 r. W odpowiedzi na powyższe skarżący przesłali odpowiedź Poczty Polskiej S.A. i zawiadomienie złożone przez skarżącego do Prokuratury Rejonowej w Szczecinku. Z reklamacji wynika, że przesyłka nr [...] została wydana do doręczenia w dniu 4 stycznia 2021 r. listonoszowi i tego samego dnia przesyłka ta została rozliczona jako awizowana. Dnia 12 stycznia 2021 r. przesyłkę ponownie awizowano. W dniu 20 stycznia 2021 r. przesyłkę zwrócono do nadawcy jako nieodebraną z placówki pocztowej. Dodatkowo listonoszka oświadczyła, że znany jest jej adres skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", wynika, że skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z takich wymogów jest podpis strony lub jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Pismo strony powinno także zawierać w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku (art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a.). W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 P.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarga wniesiona przez R. B. i B. B. zawierała braki formalne, a zatem właściwie Zastępca Przewodniczącego Wydziału wezwał skarżących do podania swoich numerów PESEL, a B. B. dodatkowo do podpisania skargi lub nadesłania odpisu własnoręcznie podpisanej skargi, z pouczeniem, że niewywiązanie się ze wskazanych obowiązków, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisów zarządzeń, spowoduje odrzucenie skargi. W terminie wyznaczonym w zarządzeniu z dnia 18 grudnia 2020 r. nie uzupełniono ww. braków formalnych, a zatem zaistniała obligatoryjna przesłanka do odrzucenia skargi wskazana w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Odnosząc się do argumentów powoływanych w zażaleniu wskazać należy, że przesyłki zawierające wezwania do uiszczenia braków formalnych skargi zostały doręczone w trybie doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 73 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 P.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z art. 73 § 1 i § 4 P.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo. Od daty na zawiadomieniu należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma. Fikcja ta polega na przyjęciu za udowodniony fakt, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe. Jak wynika z akt sprawy przesyłki skierowane do skarżących zostały awizowane po raz pierwszy w dniu 4 stycznia 2021 r. i powtórnie 12 stycznia 2021 r. Ze zwrotnych potwierdzeń odbioru wynika natomiast, że pozostawiono je w Urzędzie Pocztowym 1 w S. przy ul. [...], o czym umieszczono zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej. W dniu 20 stycznia 2021 r. stwierdzono, że przesyłki nie zostały podjęte i nastąpił ich zwrot do nadawcy. Podkreślić należy, że wprawdzie w zażaleniu skarżący podnieśli, że ich zdaniem doręczenie spornej korespondencji nie zostało dokonane we właściwy sposób, jednakże okoliczność ta nie została uprawdopodobniona. Naczelny Sąd Administracyjny podziela utrwalone w orzecznictwie i doktrynie stanowisko, zgodnie z którym dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. W konsekwencji domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie powołanego wyżej przepisu może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Podejmując próbę obalenia tego domniemania, należy mieć jednak na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące (por. B. Dauter, Komentarz do art. 73 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, pkt 12, a także postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I FSK 1861/11, z dnia 28 sierpnia 2013 r. sygn. akt II FSK 2228/13, z dnia 14 maja 2014 r. sygn. akt I FZ 25/14 oraz z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt I OZ 967/19; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżący wystąpili co prawda z reklamacją przesyłek zawierających wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, kwestionując prawidłowość ich doręczenia, a w szczególności fakt nieuzasadnionego jej zwrotu, jednakże odpowiedź udzielona przez Pocztę Polską S.A. nie potwierdza nieprawidłowości w tym zakresie. Z ww. pisma wynika, że przesyłka nr [...] została wydana do doręczenia w dniu 4 stycznia 2021 r. listonoszowi i tego samego dnia została rozliczona jako awizowana. Dnia 12 stycznia 2021 r. przesyłkę ponownie awizowano. W dniu 20 stycznia 2021 r. przesyłkę zwrócono do nadawcy jako nieodebraną z placówki pocztowej. Dodatkowo operator pocztowy wyjaśnił, że każdorazowo podejmowana jest próba doręczenia przesyłek, sytuacji nieobecności adresata lub osoby uprawnionej do odbioru, pozostawiane jest zawiadomienie z informacją o miejscu i terminie odbioru przesyłki. Czynności związane z podjęciem próby doręczenia przesyłek przez operatora oraz ich awizowanie nie wymagają natomiast uwierzytelnienia ich wykonania. Wobec powyższego nie sposób uznać, że autor zażalenia zdołał obalić domniemanie doręczenia przesyłek z wezwaniami do uzupełnienia braków formalnych skargi. W szczególności nie udało mu się go podważyć twierdzeniami, że doręczyciel nie pozostawił w skrzynce pocztowej adresata żadnego awiza - ani pierwszego, ani powtórnego. Również złożenie zawiadomienia do Prokuratury Rejonowej w Szczecinku o wszczęcie czynności sprawdzających pod kątem możliwości zaistnienia popełnienia przestępstwa, o którym mowa w art. 271 K.k. nie dają podstaw do podważenia prawidłowości stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Okoliczności związane z ewentualnym brakiem winy strony w niedokonaniu czynności w terminie będą natomiast przedmiotem oceny w odrębnym postępowaniu incydentalnym, wobec złożenia przez skarżących w dniu 8 marca 2021 r. wniosku o przywrócenie terminu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.