I OZ 154/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1501/16 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie kopii akt sprawy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1501/16, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), odrzucił skargę P. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie kopii akt sprawy. Sąd stwierdził, że nie istnieje sprawa nr [...], o udostępnienie akt której wnosi skarżący, co oznacza, że wniosek taki nie nadaje się do załatwienia poprzez władcze rozstrzygnięcie organu. Następnie, postanowieniem z dnia 5 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 247 p.p.s.a., oddalił wniosek P. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu postanowienia WSA wskazał, że zgodnie z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Sąd I instancji wyjaśnił, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W analizowanym przypadku nie istniała sprawa administracyjna, która wymagałaby od organu władczego stanowiska w formie przewidzianej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (organ nie był obowiązany do wydania decyzji, postanowienia oraz innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej) i tym samym skarżącemu nie przysługiwała skarga na bezczynność w przedmiocie udostępnienia akt takiej sprawy. W ocenie Sądu I instancji, oznacza to, że skarga jest oczywiście bezzasadna, a wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł P. S. domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Skarżący podniósł, że w istocie, WSA w Warszawie nie rozpatrzył jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza to, że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573). W orzecznictwie i piśmiennictwie wskazuje się jednak, że po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi ze względu na jej niedopuszczalność (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.) sąd nie może, na podstawie art. 247 p.p.s.a., odmówić stronie przyznania jej prawa pomocy z powołaniem się na oczywistą bezzasadność skargi będącą skutkiem jej niedopuszczalności (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2013, s. 906). Na bezzasadność skargi Sąd administracyjny może powoływać się, rozstrzygając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji. Trudno bowiem przyjąć za właściwą proceduralnie sytuację, aby w ramach kontroli instancyjnej postanowienia w przedmiocie prawa pomocy Naczelny Sąd Administracyjny badał kwestię niedopuszczalności skargi, gdy jednocześnie z tej samej przyczyny nastąpiło odrzucenie skargi. Ponadto wskazać należy, że takie działanie Sądu pierwszej instancji mogłoby prowadzić do pozbawienia strony możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę, stosownie do treści art. 173 p.p.s.a. i naruszało wyłączną kompetencję Naczelnego Sądu Administracyjnego do oceny jej zasadności (por. postanowienie NSA z dnia 13 września 2013 r. sygn. akt I OZ 778/13, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). W kontrolowanej sprawie Sąd I instancji, w oparciu o art. 247 p.p.s.a., odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy już po odrzuceniu skargi. Jak już wyżej wskazano, tego rodzaju rozstrzygnięcie mogło zostać skutecznie podjęte jedynie przed wydaniem postanowienia z dnia 29 listopada 2016 r. o odrzuceniu skargi. Po tej dacie odmowa przyznania stronie prawa pomocy mogła nastąpić wyłącznie z powodu niespełnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.