I OZ 153/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 listopada 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 300/24 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z dnia 6 sierpnia 2024 r. w sprawie ze skargi A.M. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 24 stycznia 2024 r. nr IG-II.7221.132.2023.EG w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zwany dalej "Sądem I instancji", postanowieniem z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 300/24, działając na podstawie art. 220 § 3 w związku z art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", odrzucił skargę A.M., zwanego dalej "skarżącym", na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 24 stycznia 2024 r., nr IG-II.7221.132.2023.EG, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Zarządzeniem Referendarza Sądowego z dnia 26 czerwca 2024 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych wskazanego zażalenia poprzez wyrażenie wniosku o zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia – w terminie siedmiu dni od odbioru wezwania pod rygorem odrzucenia zażalenia. Ponadto zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 27 czerwca 2024 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od powyższego zażalenia w kwocie 100 zł – w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Skarżący uiścił wpis sądowy od zażalenia w dniu 12 lipca 2024 r., jednocześnie nie uzupełniając braku formalnego zażalenia, o co był wzywany w zarządzeniu z dnia 26 czerwca 2024 r. Na skutek powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2024 r. odrzucił zażalenie na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie Zarządzeniem Referendarza Sądowego z dnia 30 września 2024 r. wezwano skarżącego do usunięcia braku formalnego złożonego zażalenia poprzez wyrażenie wniosku o zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia – w terminie siedmiu dni od odbioru wezwania pod rygorem odrzucenia zażalenia. Ponadto zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 3 października 2024 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 złotych – w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Przedmiotowe wezwania zostały skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 19 października 2024 r. W dniu 24 października 2024 r. skarżący wystosował do Sądu I instancji zapytanie z prośbą o wyjaśnienie konieczności ponownej zapłaty kwoty 100 złotych za wpis, skoro wszystko zostało już opłacone w sprawie. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2024 r. Sąd I instancji, działając na podstawie art. 220 § 3 w związku z art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a. odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 6 sierpnia 2024 r. wskazując, że znajdujące się w aktach sprawy potwierdzenie uiszczenia wpisu w kwocie 100 złotych dotyczy zażalenia na postanowienie z dnia 9 maja 2024 r., które zostało odrzucone wobec nieuzupełnienia braków formalnych. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy odnieść się do treści art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a P.p.s.a. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Równocześnie od powyższej zasady ustawodawca wprowadził wyjątek sformułowany w treści art. 220 § 4 P.p.s.a., zgodnie z którym zażalenie wniesione na zarządzenie przewodniczącego o pozostawieniu pisma bez rozpoznania lub na postanowienie sądu o odrzuceniu środków prawnych wymienionych w § 3, wolne jest od wpisu. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia 9 maja 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę z uwagi na nieuiszczenie należnej opłaty sądowej od skargi, a nie – jak wskazał Sąd I instancji w uzasadnieniu do postanowienia z dnia 21 listopada 2024 r. – wobec nieuzupełnienia braków formalnych. Tym samym skarżący niezasadnie został wezwany zarządzeniem z dnia 27 czerwca 2024 r. do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia bowiem zażalenie na postanowienie z dnia 9 maja 2024 r. należało do kategorii zażaleń wolnych od wpisu. W konsekwencji uiszczony przez skarżącego wpis w kwocie 100 złotych został pobrany niezasadnie. Okoliczności sprawy wymagały rozważenia przez Sąd I instancji możliwości zaliczenia kwoty 100 złotych nienależnie wpłaconej tytułem wpisu od zażalenia na postanowienie z dnia 9 maja 2024 r. na poczet wpisu od zażalenia na postanowienie z dnia 6 sierpnia 2024 r. Takie działanie Sądu I instancji, będące wynikiem niestarannej i niedostatecznej analizy w kontekście braków formalnych zażalenia, mogło wywołać u strony uzasadnione wątpliwości, co do konieczności uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie z dnia 6 sierpnia 2024 r. Skarżący w terminie na uzupełnienie braku fiskalnego wystosował do Sądu I instancji stosowną prośbę o wyjaśnienie wezwania do wpisu od zażalenia. Logicznym zatem jest twierdzenie, że w sytuacji zrozumienia podstawy z jakiej Sąd I instancji wywodził obowiązek skarżącego do uiszczenia wpisu, skarżący uczyniłby zadość wezwaniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego specyficzne okoliczności analizowanego przypadku, spowodowane w znacznej mierze nieprawidłowymi działaniami Sądu I instancji obligowały WSA w Krakowie do wyjaśnienia stronie powodów, które legły u podstaw tego wezwania. Strona nie może ponosić konsekwencji niezrozumiałych dla niej działań Sądu, który niezasadnie pobrał od skarżącego wpis od zażalenia na postanowienie z dnia 9 maja 2024 r., a następnie wymaga kolejnego wpisu w tej samej kwocie od zażalenia na postanowienie z dnia 6 sierpnia 2024 r. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.