I OZ 153/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1569/20 o odrzuceniu skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 8 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1569/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja, zawierająca prawidłowe pouczenie o trybie i terminie jej zaskarżenia, została wysłana na adres opiekuna prawnego skarżącej – M. C. Ze względu na niemożność osobistego doręczenia przesyłki ww. adresatowi, przesyłka została złożona w placówce pocztowej w R. w dniu 5 października 2020 r. na okres 14 dni. Powtórnego awiza dokonano w dniu 13 października 2020 r. We wskazanym terminie przesyłka nie została odebrana, a zatem urząd pocztowy w dniu 21 października 2020 r. zwrócił ją do organu z adnotacją: "zwrot nie podjęto w terminie". W dniu 21 listopada 2020 r. M. C. wniosła w imieniu D. C. skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucając skargę ocenił, że doręczenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach dokonane w trybie art. 44 K.p.a. było zgodne z prawem. Przesyłka została dwukrotnie awizowana w dniach 5 i 13 października 2020 r., jednak opiekun prawny skarżącej nie podjął jej w terminie. Wobec tego decyzję należało uznać za doręczoną w dniu 19 października 2020 r. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 18 listopada 2020 r. Skarga została natomiast wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w dniu 21 listopada 2020 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), tym samym wniesiono ją z uchybieniem terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła D. C., zarzucając naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. polegające na odrzuceniu skargi, jako wniesionej po terminie, podczas gdy pierwsze doręczenie decyzji dokonane było w sposób wadliwy i nie umożliwiało uznania go za dokonane w trybie art. 44 K.p.a. W uzasadnieniu wnosząca zażalenie wskazała, że brak jest podstaw do odrzucenia skargi z uwagi na zapis na urzędowym potwierdzeniu odbioru korespondencji. Sprawa powinna zostać wyjaśniona w trybie reklamacyjnym, gdyż umknęło organowi, że jedynym powodem zwrotu niepodjętej rzekomo korespondencji jest adnotacja "adresat zmarł". Zauważono, że skarżąca na każdym etapie postępowania brała czynny udział w sprawie administracyjnej, składała wyjaśnienia, odbierała niezwłocznie korespondencję, której nie trzeba było awizować. W ocenie wnoszącej zażalenie wątpliwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach powinna wzbudzić adnotacja na kopercie zwróconej przez operatora pocztowego: "nie doręczyłem pisma z powodu śmierci adresata". Prawidłowym postępowaniem tak organu, jak i Sądu powinno być przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego i wyjaśnienie, dlaczego wadliwie przeprowadzono proces doręczenia przesyłki urzędowej, mając w tle informację, że matka skarżącej kategorycznie zaprzecza, by była podejmowana pierwotna próba doręczenia zaskarżonej decyzji. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowego orzeczenia i przekazanie sprawy do merytorycznego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Z kolei, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Ustawodawca połączył określone skutki prawne (możliwość wniesienia skargi -rozpoczęcie biegu terminu określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a.) ze skutecznym doręczeniem stronie rozstrzygnięcia w sprawie (decyzji). Zasady doręczania pism przez organ administracji publicznej regulują przepisy rozdziału 8 "Doręczanie" Działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r., poz. 1041 ze zm.), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. W myśl art. 42 § 1 K.p.a. osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 42 § 2 K.p.a.). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego - operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - doręczenie zastępcze w trybie art. 44 K.p.a. W takiej sytuacji zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 K.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 K.p.a.). Doręczenie takie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy - art. 44 § 4 K.p.a. Przepis art. 44 K.p.a. umożliwia zatem osiągnięcie w toku postępowania skutku doręczenia, warunkującego sprawność i prawną skuteczność podejmowanych przez organ czynności. Stwarza możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia przez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach skierowana do opiekuna prawnego skarżącej na adres: [...] i została doręczona w trybie art. 44 § 1-4 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny oceniając skuteczność doręczenia ww. decyzji dokonanego w trybie wynikającym z art. 44 § 1-4 K.p.a. stwierdza, że było ono prawidłowe. Z adnotacji operatora pocztowego umieszczonych na kopercie, w której przedmiotowa decyzja została przesłana M. C. oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłka była dwukrotnie awizowana - pierwszy raz w dniu 5 października 2020 r. i drugi raz w dniu 13 października 2020 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje natomiast adnotacja o pozostawieniu przesyłki w dniu 5 października 2020 r. w Urzędzie Pocztowym w R. przy ul. [...]. W konsekwencji właściwie Sąd I instancji stwierdził, że ostatnim dniem do wniesienia skargi był 18 listopada 2020 r., z uwagi na to, że upływ ostatniego dnia terminu, o którym mowa w art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a., nastąpił w dniu 19 października 2020 r. Wobec tego, że skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniesiono w dniu 21 listopada 2020 r. to należało przyjąć, że uchybiono terminowi określonemu w art. 53 § 1 P.p.s.a. Odnosząc się do argumentów powołanych w zażaleniu wskazać należy, że nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonane na kopercie oraz zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję adnotacje doręczyciela, które są nie tylko prawidłowe, ale także wystarczająco czytelne, a ich treść jest zrozumiała. Istotnie, w pkt 6 formularza zwrotnego potwierdzenia odbioru została zaznaczona informacja o niedoręczeniu pisma z powodu śmierci adresata, jednakże została ona dwukrotnie przekreślona, a wobec pozostałych informacji wynikających z ww. dokumentu, koperty zawierającej przedmiotową przesyłkę a także danych z systemu śledzenia przesyłek operatora pocztowego Poczta Polska S.A. (emonitoring.poczta-polska.pl) dotyczących przesyłki poleconej nr [...] nie ma podstaw do skutecznego kwestionowania prawidłowości doręczenia. Podkreślenia wymaga, że wnosząca zażalenie nie podała przekonujących argumentów na okoliczność faktycznego niewywiązania się przez doręczyciela z obowiązku pozostawienia awizo o przesyłce. Nie wykazała bowiem, że nie dotarło do niej ani pierwsze, ani też drugie awizo, a zatem nie obaliła fikcji doręczenia zastępczego dokonanego na postawie art. 44 § 4 K.p.a. Domniemanie faktyczne doręczenia może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej reklamacja, zgodnie z art. 92 ust. 2 ustawy Prawo pocztowe oraz przepisami § 1-6 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. z 2019 r., poz. 474), w zakresie przesyłki rejestrowanej i przekazu pocztowego, została zgłoszona w formie pisemnej, ustnej do protokołu lub innej, która ujawnia wolę reklamującego w sposób dostateczny, w tym również w formie elektronicznej. Reklamację można zgłosić w każdej placówce pocztowej operatora pocztowego, który zawarł umowę o świadczenie usługi pocztowej z nadawcą. Twierdzenia dotyczące braku zawiadomienia o przesyłce zawierającej zaskarżoną decyzję nie mogły zatem prowadzić do zakwestionowania prawidłowości doręczenia. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.