I OZ 1434/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 10 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 553/15 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 553/15 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 6 lipca 2017r. odmówił J. S. - uczestnikowi postępowania - przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 6 września 2016r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że wskazanym wyrokiem uchylona została zaskarżona przez [...] S.A. decyzja Prezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z [...] lutego 2015 r. Przesyłka zawierająca odpis wyroku wraz z uzasadnieniem została nadana na wskazany przez uczestnika postępowania J. S. adres do doręczeń w Polsce, tj. [...] S.A. ul. [...] W. - J. S. Adres ten został wskazany przez J. S. w piśmie zaadresowanym do Wiceprezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z [...] grudnia 2013 r., które znajduje się w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy. Przesyłka skierowana pod wskazany adres została dwukrotnie awizowana (pierwsze awizo – 28 września 2016 r., drugie awizo – 6 października 2016 r.) i zwrócona do Sądu w dniu 14 października 2016 r. z adnotacją doręczającego "zwrot nie podjęto w terminie", a następnie uznana za doręczoną w dniu 12 października 2016 r. Uwzględniając treść art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Sąd przyjął, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej od przedmiotowego wyroku uczestnikowi postępowania upłynął z dniem 14 listopada 2016 r. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został zawarty w piśmie z 25 kwietnia 2017 r. W uzasadnieniu tego wniosku podniesiono, że Sąd I instancji błędnie doręczał kierowaną do niego korespondencję. Wyjaśnił, że informację o tym, iż w dniu 6 września 2016 r. zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt II SA/Wa 553/15, J. S. uzyskał od [...] S.A. (pismo z dnia [...] kwietnia 2017 r. załączone do wniosku o przywrócenie terminu) - w dniu [...] kwietnia 2017 r. Uczestnik postępowania podniósł, że do czasu ustanowienia r.pr. A.K. pełnomocnikiem w rozpoznawanej sprawie, tj. do dnia 19 kwietnia 2017 r., nie ustanawiał pełnomocnika w sprawie przed Sądem I Instancji, ani też nie upoważniał jakiejkolwiek osoby fizycznej od odbioru pism w postępowaniu sądowym w jego imieniu. W toku postępowania sądowego i dokonywania doręczenia wyroku J. S. nie był akcjonariuszem [...] ani jej pracownikiem, dlatego też Sąd I instancji zobowiązany był stosować przepisy właściwe dla doręczeń osobom fizycznym. Wyjaśnił, że jest obywatelem polskim mającym jednak miejsce zamieszkania za granicą (w [...]). W konsekwencji wszelkie pisma sądowe wysyłane przez Sąd I instancji do J. S. powinny być kierowane na jego adres zamieszkania, tj. J. S. [...], W. Powyższy adres zamieszkania był Sądowi I Instancji znany, gdyż znajdował się w aktach administracyjnych sprawy. Adres zamieszkania J. S. wskazany został w piśmie organu z dnia [...] listopada 2013 r. skierowanym do J. S., w którym organ zwracał się o wyrażenie zgody przez J. S. na udostępnienie [...] kopii Ugody. Pismo to znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. J. S. miał zatem uzasadnione podstawy by przypuszczać, że w przypadku, gdyby zostało zainicjowane postępowanie sądowoadministacyjne, Sąd skieruje do niego korespondencję na powyższy adres. Podniósł, że w piśmie procesowym do Wiceprezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2013 r. wyznaczył dla celów postępowania przed organem następujący adres do doręczeń: J.S., [...] S.A. ul. [...] W. Wskazał jednocześnie, że doręczenia mają być dokonywane do niego bezpośrednio ("do jego rąk"). Nie ustanawiał pełnomocników do doręczeń, wymagając, aby korespondencja była kierowana bezpośrednio do niego. Podał, że ww. adres wyznaczony został jedynie do postępowania przed organem, co wynika bezpośrednio z treści ww. pisma. A postępowanie sądowe jest postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego. Zatem Sąd, doręczając J. S. pisma w trakcie postępowania sądowego, nie powinien korzystać z powyższego adresu do doręczeń. Winien za to wysyłać korespondencję na adres zamieszkania J. S., tj. na adres w [...] - znany Sądowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd stwierdził, że w stosunku do J. S. doręczenia przesyłek sądowych były dokonywane na wskazany przez niego adres do doręczeń w Polsce, tj. J. S. [...] S.A. ul. [...] W. W trakcie trwania postępowania uczestnik nie zmodyfikował oznaczenia przedmiotowego adresu. W związku z powyższym doręczenia pism procesowych przez Sąd – w tym odpisu nieprawomocnego wyroku z uzasadnieniem – również były dokonywane na ten adres – zgodnie z wolą samego uczestnika. Ww. adres J. S. wskazał w piśmie zaadresowanym do Wiceprezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z [...] grudnia 2013 r., które to pismo znajduje się w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy. Sąd podkreślił, że zarówno doktryna, jak i judykatura dopuszczają możliwość wskazania jako adresu dla doręczeń adresu osoby prawnej, a w każdym razie nie wykluczają takiej możliwości. Sama strona przyznaje też przecież, iż taki właśnie adres dla doręczeń ustanowiła. Odnosząc się do twierdzeń zawartych w rozpoznawanym wniosku, iż korespondencja kierowana na adres firmy [...] S.A., winna być doręczana do rąk własnych J. S., Sąd podkreślił, że taki wymóg nie mógł zostać spełniony. Korespondencja kierowana do osoby prawnej, aby mogła być uznana za skutecznie doręczoną, winna być przyjęta przez osobę upoważnioną do działania w imieniu tej osoby prawnej lub osobę upoważnioną do takiego działania. Skutek prawny doręczenia pisma osobie prawnej, zgodnie z treścią art. 67 § 2 p.p.s.a., następuje w chwili doręczenia przesyłki w siedzibie osoby prawnej, do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism. Doręczenie następuje w dacie potwierdzenia przez tę osobę odbioru pisma. W realiach faktycznych sprawy, omawiany zapis o doręczaniu korespondencji do rąk własnych J. S. może więc być rozumiany tylko w taki sposób, że firma [...] S.A. zobowiązała się wobec J. S. do doręczania mu do rąk własnych kierowanej do niego na adres firmy korespondencji. Oczywistym przecież jest, że J. S. nie mógł osobiście ingerować w sposób odbioru korespondencji przez spółkę prawa handlowego. Sąd uznał zatem, że wszelkie doręczenia dokonane na adres J. S. [...] S.A. ul. [...] W., były skuteczne, a tym samym brak jest przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu. Zważywszy zaś na to, że pierwsza przesyłka skierowana przez Sąd na ww. adres została odebrana przez adresata, późniejsze adnotacje doręczycieli na kopertach zwrotnych mogły stać się podstawą do zastosowania fikcji prawnej doręczenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. S., reprezentowany przez radcę prawnego, podniósł następujące zarzuty: 1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń stanu faktycznego w zakresie określenia sposobu doręczania wskazanego w piśmie J. S. do Wice-Prezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z [...] grudnia 2013 r., co doprowadziło do błędnego przyjęcia przez Sąd, że korespondencja w postępowaniu sądowym mogła być doręczana na adres osoby prawnej, tj. spółki akcyjnej [...] S.A., ale nie musiała być doręczana do rąk własnych J. S.; 2. naruszenie art. 67 § 1 w zw. z art. 299 i art. 69 p.p.s.a. przez błędne uznanie, że w sprawie miało miejsce umocowanie przez J. S. osoby prawnej, tj. Spółki [...], do odbioru pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym adresowanych do osoby fizycznej i że nie może być dorozumiane w zaistniałym stanie faktycznym, co doprowadziło do błędnego uznania, że przesyłka zawierająca wyrok została według Sądu doręczona w sposób prawidłowy; 3. naruszenie art. 67 § 5 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że J. S. upoważnił osobę prawną. tj. Spółkę [...] do odbioru korespondencji kierowanej do niego, co skutkowało błędnym uznaniem, że korespondencja w postępowaniu sądowoadministracyjnym została uczestnikowi skutecznie doręczona; 4. naruszenie art. 60 w zw. z art. 65 k.c. w ten sposób, że błędnie i wbrew dosłownemu brzmieniu Sąd zinterpretował oświadczenie woli J. S. zawarte w piśmie z [...] grudnia 2013 r. przez co Sąd uznał, że przesyłki zawierające korespondencję w postępowaniu sądowoadministracyjnym, których adresatem był J. S. nie musiały być mu doręczane osobiście; 5. naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 166 oraz art. 86 p.p.s.a. poprzez niewskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jej wyjaśnienia oraz niewskazanie przesłanek, którymi kierował się Sąd podejmując zaskarżone postanowienie, co doprowadziło do tego, że strona nie może poznać motywów, którymi kierował się Sąd podejmując skarżone rozstrzygnięcie; 6. naruszenie art. 86 i art. 87 p.p.s.a. poprzez uznanie, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie pomimo spełnienia przez wnioskodawcę wymogów określonych w powyższych przepisach, tj. złożenia wniosku o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, jednoczesnego dopełnienia czynności co do której został przekroczony termin oraz uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy wnioskodawcy, co doprowadziło do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej; 7. naruszenie art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez nieprzywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku, przez co J. S. został pozbawiony prawa do sądu i obrony swych praw. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W nadesłanym w dniu 25 września 2017 r. piśmie pełnomocnik J.S. przedstawił kopię pisma procesowego złożonego w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 234/17, jako dowód samodzielnego i aktywnego uczestnictwa w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Okoliczność ta, w ocenie pełnomocnika, stanowi dodatkowy argument przemawiający za potrzebą uwzględnienia zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Kwestią sporną w niniejszej sprawie stała się ocena przyjęcia prawidłowości doręczenia zastępczego nieprawomocnego wyroku Sądu I instancji, z którą to okolicznością uczestnik postępowania - J. S. wiąże usprawiedliwienie dla uchybienia terminu do złożenia skargi kasacyjnej w tej sprawie. Należy zatem mieć na uwadze, że zaistnienie skutków procesowych doręczenia pisma należy wiązać ze stworzeniem adresatowi możliwości zapoznania się z pismem procesowym, co odbywa się przez prawnie skuteczne doręczenie mu pisma. Adresatem pisma jest podmiot, do którego dane pismo jest kierowane. Jak stanowi art. 67 § 1 p.p.s.a. jeżeli stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej osobiście, a gdy nie ma ona zdolności procesowej - jej przedstawicielowi ustawowemu. J. S. wywodzi, że brak osobistego doręczenia przesyłki, co mogło jedynie mieć miejsce na jego adres w [...], stanowi wystarczającą przesłankę do przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Brak jest bowiem skuteczności doręczenia na adres wskazany w piśmie z [...] grudnia 2013 r., co jest wynikiem tego, że nie ustanawiał pełnomocników do tej czynności. Powyższa argumentacja nie zdołała podważyć oceny dokonanej przez Sąd I instancji. Wskazać trzeba, że pismo nadesłane przez J. S. w toku prowadzonego postępowania administracyjnego stanowiło wyraźne oświadczenie o wskazaniu adresu do doręczeń na adres: [...] S.A., ul. [...] w W., z dopiskiem: "do rąk: J. S.". Brak dokonanych w nim zastrzeżeń co do czasowej aktualności wskazanego adresu, usprawiedliwiał skierowanie przez Sąd na ten adres przesyłki zawierającej nieprawomocny wyrok. Poświadczenie dwukrotnego awizowania przesyłki przez doręczyciela oraz jej niepodjęcie w terminie 14 dni jest właściwym dowodem, z którym wiązać należy domniemanie doręczenia przesyłki przez pocztę. Pocztowy dowód powiadomienia o przesyłce sądowej pozostawionej do odbioru w placówce pocztowej stanowi bowiem dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. J. S. nie przedstawił dowodu pozbawiającego skuteczności doręczenia na adres wskazany w piśmie złożonym w toku postępowania administracyjnego. Oświadczenie, że nie ustanawiał pełnomocników do doręczeń, nie może pozbawić wiarygodności powyższego dowodu, a co za tym idzie - przyjęcia domniemania doręczenia przesyłki. Tym samym powyższe nie może stanowić wystarczającego argumentu, dla którego za niezawinione należałoby uznać uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Brak przedstawienia wiarygodnego dowodu, z którego wynikałoby, że dokonał powiadomienia o aktualnym adresie do doręczeń, skutkować musiało uznaniem prawidłowości doręczenia na adres wskazany w piśmie z [...] grudnia 2013 r. Jednocześnie podnieść należy, że okoliczności przemawiającej za zasadnością zażalenia nie mogła stanowić kopia pisma procesowego złożonego w innym postępowaniu. Sąd dokonuje oceny zaistnienia przesłanek procesowych każdorazowo uwzględniając konkretne okoliczności sprawy, te zaś w analizowanym przypadku nie mogły prowadzić do uznania za nieuzasadnioną konkluzję Sądu I instancji o braku podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.