I OZ 142/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Miasta [...] na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Po 133/25 o wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego w sprawie ze skargi Miasta [...] na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 18 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.

Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Po 133/25 wezwano skarżącego Miasto [...] do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 18 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie 33.017 zł, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2021, poz. 535). Zażalenie na to zarządzenie wniósł skarżący Miasto [...], podnosząc zarzut naruszenia § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez błędne uznanie, że skarga na decyzję w części orzekającej o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość podlega opłacie stosunkowej. Mając na uwadze powyższe, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Kwestią zasadniczą dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy jest ustalenie, czy wpisem należnym od wniesionej skargi winien być wpis stosunkowy, czy też stały. W myśl art. 230 § 1 p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem tym jest m.in. skarga (§ 2). Zgodnie zaś z art. 231 p.p.s.a., wpis stosunkowy od pism wszczynających postępowanie pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, stanowiące według art. 216 p.p.s.a. wartość przedmiotu zaskarżenia. W pozostałych sprawach pobiera się wpis stały. Z akt sprawy wynika, iż Starosta [...] decyzją z dnia 29 sierpnia 2024r. nr [...] - orzekając m. in. na podstawie art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145, dalej "u.g.n."): w pkt I orzekł o wywłaszczeniu prawa własności nieruchomości położonej w [...] na os. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy [...], działki nr [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w Poznaniu, stanowiącej własność K.C. w 23/32 części, M.D. w 3/32 części, M.W. w 3/32 części oraz A.O. w 3/32 części, na rzecz Miasta [...] z przeznaczeniem pod ogólnodostępny park; w pkt II ustalił odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz: K.C.w kwocie 2 387 471,89 zł, M. D. w kwocie 311 409,37 zł, M.W. w kwocie 311 409,37 zł, A.O. w kwocie 311 409,37 zł, w łącznej kwocie 3 321 700,00 złotych; w pkt III zobowiązał Miasto [...] do wypłaty ww. odszkodowanie na rzecz K.C., M. D., M.W. oraz A. O.. Odwołanie od punktu II i III ww. decyzji Starosty [...] złożyło Miasto [...]. Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia 18 grudnia 2024 r. utrzymał w mocy pkt II i III decyzji Starosty [...] z dnia 29 sierpnia 2024 r. Powyższa decyzja Wojewody stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez Miasto [...]. Wraz ze skargą, skarżący uiścił również wpis sądowy w wysokości 200 zł. Zaskarżonym zarządzeniem wezwano zaś skarżącego do uzupełniania wpisu sądowego o kwotę 33.017 zł, przyjmując tym samym, iż w niniejszej sprawie wpisem należnym jest wpis stosunkowy ustalony na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak było podstaw do wydania takiego zarządzenia. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 14/09 "W sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania". Przedstawiony wyżej stan faktyczno-prawny przedmiotowego postępowania o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu odszkodowania znajduje wprost odzwierciedlenie w przytoczonej uchwale, na co słusznie zwrócono uwagę w zażaleniu. Podstawę prawną decyzji organu I Instancji stanowił bowiem - jak wyżej wskazano - art. 129 ust. 1 u.g.n., w myśl którego odszkodowanie za wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości (...). Jedynie skarga w sprawie, w której organ administracji orzekł w oddzielnej decyzji o ustaleniu i przyznaniu określonej kwoty odszkodowania, objęta jest wpisem stosunkowym, gdyż wówczas przedmiotem zaskarżenia w rozumieniu przepisów art. 215 § 1, art. 216 i art. 231 p.p.s.a., jest należność pieniężna (zob. uchwała NSA z dnia 3.10.2016 r., sygn. akt I OPS 1/16). W niniejszej sprawie wpisem należnym od skargi jest zatem wpis stały ustalony w oparciu o § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. (który, jak wynika z akt sprawy, został już przez skarżącego uiszczony). Nie ulega bowiem wątpliwości, że zaskarżona w części decyzja organu I instancji była jednocześnie decyzją wywłaszczeniową. Z powyższych względów zaskarżone zarządzenie należało uchylić, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, bowiem nie przewiduje tego art. 209 w zw. z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń.