I OZ 141/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 lutego 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 67/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia w sprawie ze skargi M. W. na zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia 25 października 2024 r., nr [...] w przedmiocie przeznaczenia do zbycia nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy [...] postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowieniem z dnia 12 lutego 2025 r., po rozpoznaniu wniosku M.W., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia w sprawie ze skargi M. W. na zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia 25 października 2024 r., nr [...] w przedmiocie przeznaczenia do zbycia nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy [...]. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w ww. skardze skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania objętego skargą aktu podnosząc, iż w przypadku przeprowadzenia procedury sprzedaży działki przez organ zgodnie z zaskarżonym zarządzeniem, utraci on możliwość nabycia ww. działki. Ponadto skarżący podkreślił, że nawet gdyby przystąpił do przetargu, grozi to poniesieniem szkody majątkowej, albowiem oszacowana cena w operacie przygotowanym dla trybu bezprzetargowego jest inna (niższa) niż dla trybu przetargowego. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia, Sąd Wojewódzki uznał, że skarżący nie wykazał możliwości wystąpienia przesłanek z art. art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. nie uzasadnił, że wykonanie zaskarżonego zarządzenia grozi niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie przedstawiono bowiem, zdaniem Sądu, jakichkolwiek skonkretyzowanych argumentów czy okoliczności w tym zakresie, a poprzestano jedynie na lakonicznym stwierdzeniu, że sprzedaż nieruchomości w drodze przetargu uniemożliwi skarżącemu jej nabycie, zaś przystąpienie do przetargu grozi mu poniesieniem szkody majątkowej, albowiem – jak wyjaśnił - oszacowana cena w operacie przygotowanym dla trybu bezprzetargowego jest inna (niższa) niż dla trybu przetargowego. W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody nie można wiązać z samą groźbą uniemożliwienia nabycia tej nieruchomości w ogóle przez skarżącego, jak dowodzi w skardze. Możliwość nabycia nieruchomości istnieje, tyle tylko, że w formie przetargowej. Stąd wywodzenie z samej treści zaskarżonego zarządzenia wniosku o utracie możliwości zakupu spornej nieruchomości jest zbyt daleko idące. Zdaniem Sądu, argumentacja przedstawiona w skardze nie pozwalała również na przyjęcie, że przystąpienie przez skarżącego do przetargu grozi poniesieniem przez niego znacznej szkody majątkowej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie (cyt.): "art. 61 § p.p.s.a., a w szczególności poprzez uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że: 1) W realiach niniejszej sprawy niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody nie można wiązać z samą groźbą uniemożliwienia nabycia nieruchomości poprzez wystawienie nieruchomości do przetargu, albowiem możliwość nabycia nieruchomości będzie możliwa w tym trybie; 2) Przystąpienie przez skarżącego do przetargu grozi poniesieniem przez niego znacznej szkody majątkowej; 3) Skarżący nie wykazał możliwości wystąpienia przesłanek umożliwiających wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia oraz nie uzasadnił, że jego wykonanie grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowoduje skutki trudne do odwrócenia". W związku z powyższym, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podnosił, że mając na względzie chociażby załączone do skargi operaty, uznać należało, iż przystąpienie przez niego do przetargu automatycznie powoduje powstanie po jego stronie wyższych kosztów nabycia gruntów, albowiem operat przygotowany na potrzeby przetargu zawiera wyższą cenę, niż ten sporządzony dla sprzedaży w trybie bezprzetargowym. Ponadto skarżący wskazywał, że zaskarżony tryb, którego domaga się wstrzymania, powoduje nie tylko poniesienie znacznej szkody majątkowej, ale też bardzo trudne do odwrócenia skutki w przypadku jego wykonania. Oczywistym jest bowiem, że w przypadku, gdyby inna osoba nabędzie sporną działkę od Gminy w trybie zaskarżonego przetargu, zaś następczo Sąd uwzględnił złożoną skargę, odwrócenie skutków na drodze sądowej będzie bardzo trudne i trwać będzie zapewne wiele lat. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest odstępstwem od generalnej zasady jego wykonalności i ma służyć stronie postępowania jedynie jako ochrona przed ściśle określonymi skutkami, jakie mogą powstać w wyniku jego wykonania. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jego wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to zaś takie skutki prawne i faktyczne, które raz zaistniałe spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Podkreślić ponadto wypada, że skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku w taki sposób, aby przekonać sąd do zasadności zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest zatem wystarczające samo stwierdzenie strony, iż taka sytuacja zachodzi, albo wyłącznie wymienienie ustawowych przesłanek, przemawiających za wstrzymaniem wykonania danego aktu. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest w danym przypadku zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrona tymczasowa nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonego aktu, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jego wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Odnosząc powyższe do stanu rozpoznawanej sprawy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie przyjął, iż przedstawiona we wniosku argumentacja nie spełniała powyższych kryteriów. Argumenty wnioskodawcy sprowadzały się bowiem jedynie do przytoczenia ustawowych warunków, których spełnienie jest konieczne do zastosowania ochrony tymczasowej oraz do wskazania, że zbycie nieruchomości w trybie przetargu uniemożliwi mu (jako właścicielowi nieruchomości przyległej) nabycie tej nieruchomości w trybie art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Nie można jednak uznać, iż zaskarżone zarządzenie dotyczące wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości w trybie przetargowym wywołała ww. skutki, bowiem nie dotyczy ono sprzedaży spornej działki, a jedynie wyraża zgodę przeznaczenie tej nieruchomości do sprzedaży. Natomiast ewentualne jej zbycie jest zdarzeniem niepewnym, które może nastąpić w przyszłości lecz nie musi. W tym kontekście same obawy skarżącego, że nie będzie mógł nabyć tej nieruchomości, mają charakter zbyt mocno teoretyczny, aby mogły stanowić podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia. Z tej też przyczyny argumenty skarżącego o bliżej nieokreślonej szkodzie majątkowej spowodowanej ewentualnym przystąpieniem do przetargu również nie mogły uzasadniać zastosowania ochrony tymczasowej. Dodatkowo zauważyć należy, że w przypadku uwzględnienia skargi na zarządzenie, sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdza jego nieważność, a zatem akt taki zostaje wyeliminowany z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, co ma znaczenie dla skuteczności wszystkich późniejszych czynności prawnych dokonanych w oparciu o to zarządzenie. Powyższej oceny nie podważają argumenty zawarte w zażaleniu. Stanowią one bowiem jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu, które, jak wyżej wskazano, zostało uznane za prawidłowe. Z tych względów, uznając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.