I OZ 140/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z 22 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Op 218/22 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego na cele bytowe postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, postanowieniem z 22 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Op 218/22, odmówił R. C. (dalej również: Skarżący) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie z jego skargi na opisaną w sentencji decyzję Kolegium. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Sąd I instancji zarządzeniem z 30 września 2022 r. skierował sprawę na posiedzenie jawne 24 listopada 2022 r., a następnie - wobec nagłej i usprawiedliwionej nieobecności sędziego sprawozdawcy - zarządzeniem z 22 listopada 2022 r. odwołano rozprawę. Jednocześnie przedmiotowa sprawa została skierowana na rozprawę 30 grudnia 2022 r., a o powyższych czynnościach procesowych Sądu I instancji powiadomiono strony postępowania. Korespondencja sądowa w podanym przedmiocie została skutecznie doręczona do rąk Skarżącego 25 listopada 2022 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 33 akt sądowych). Wyrokiem z 30 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Op 218/22 wydanym na posiedzeniu jawnym Sąd I instancji oddalił wniesioną skargę. Następnie, pismami z 24 stycznia 2023 r. (data nadania w urzędzie pocztowym 25 stycznia 2023 r.), Skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Podniósł, że zbyt późno otrzymał informację o zmianie terminu rozprawy, bowiem otrzymał ją już po 24 listopada 2022 r., na który to dzień wyznaczono pierwszy termin rozprawy. Dodał, że nie posiada telefonu, zatem nie mógł skontaktować się z sądem i dowiedzieć się o stanie sprawy. Wskazał także, że jest bezrobotny. Jednocześnie Skarżący drugim pismem z tej samej daty zwrócił się o sporządzenie uzasadnienia wyroku, powtarzając argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności. Dokonując oceny zasadności ww. wniosku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, postanowieniem z 22 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Op 218/22 odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem Sądu I instancji, Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, a wskazane we wniosku okoliczności dotyczące późnego powiadomienia Skarżącego o zmianie terminu rozprawy Sądu - nie stanowią podstawy uznania wniosku za zasadny. Sąd I instancji zaznaczył przy tym, że zarówno o odwołaniu terminu rozprawy, jak i wyznaczeniu nowego terminu Skarżący został skutecznie powiadomiony 25 listopada 2022 r., kiedy to osobiście odebrał zawiadomienie w omawianym przedmiocie (k.33 akt sądowych). Tym samym dysponował ponad miesięcznym okresem, aby zorganizować sobie możliwość osobistego uczestniczenia w rozprawie, bądź skontaktowania się z sądem za pośrednictwem zdalnych środków komunikacyjnych (telefon, poczta e-mail), w celu uzyskania informacji o wydanym 30 grudnia 2022 r. rozstrzygnięciu Sądu i możliwych dalszych czynnościach procesowych. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, nie ma przy tym znaczenia, że Skarżący nie posiada telefonu, albowiem ponad 30-dniowy okres od dnia kiedy Skarżący powziął informację o odwołaniu rozprawy (25 listopada 2022 r.) aż do kolejnego terminu rozprawy (30 grudnia 2022 r.) był wystarczający, aby o możliwość skorzystania ze zdalnych środków komunikacyjnych poprosić znajomych, bliskich, sąsiadów, bądź zwrócić się w tym względzie do instytucji państwowych. Zwłaszcza wobec faktu, że tego rodzaju środki są powszechnym w obecnych czasach źródłem komunikacji, dostępnym praktycznie w każdej rodzinie, bądź środowisku społecznym. Z podanych względów Sąd I instancji uznał, że wskazane przez Skarżącego okoliczności jako przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku z 30 grudnia 2022 r. wraz z uzasadnieniem, nie wskazują na brak winy Skarżącego. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Skarżący. W uzasadnieniu wniesionego zażalenia powtórzył argumentację przedstawioną w złożonym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), powoływanej dalej "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a. warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, czyli niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można więc mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpatrywanej sprawie. Nie sposób bowiem dopatrzyć się w argumentacji wniosku obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w terminowym złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, iż w rozpoznawanej sprawie Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wskazywane przez Skarżącego przyczyny uchybienia, zawiązane ze zbyt późnym zawiadomieniem go o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 30 grudnia 2022 r., której termin został poprzednio zniesiony z 24 listopada 2022 r. - nie stanowiły bowiem dostatecznej podstawy przemawiającej za uwzględnieniem wniosku. Przyjdzie jedynie powtórzyć w tym miejscu argumentację Sądu Wojewódzkiego, iż Skarżący, prawidło powiadomiony o terminie rozprawy, dochowując należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, dysponował ponad miesięcznym okresem, aby zorganizować sobie możliwość osobistego uczestniczenia w rozprawie, bądź skontaktowania się z Sądem I instancji za pośrednictwem zdalnych środków komunikacyjnych (telefon, poczta e-mail), w celu uzyskania informacji o wydanym 30 grudnia 2022 r. rozstrzygnięciu Sądu I instancji i możliwych dalszych czynnościach procesowych. Słusznie przy tym Sąd I instancji wskazał, że nie ma przy tym znaczenia, że Skarżący nie posiada telefonu, albowiem ponad 30-dniowy okres od dnia kiedy Skarżący powziął informację o odwołaniu rozprawy (25 listopada 2022 r.) aż do kolejnego terminu rozprawy (30 grudnia 2022 r.) był wystarczający, aby o możliwość skorzystania ze zdalnych środków komunikacyjnych poprosić znajomych, bliskich, sąsiadów, bądź zwrócić się w tym względzie do instytucji państwowych. Zwłaszcza wobec faktu, że tego rodzaju środki są powszechnym w obecnych czasach źródłem komunikacji, dostępnym praktycznie w każdej rodzinie, bądź środowisku społecznym. Powyższej oceny nie zmieniają argumenty strony zawarte w zażaleniu. Stanowią one bowiem jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie podlega oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a.