I OZ 138/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa w S. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Sz 184/26 o wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego w sprawie ze skargi P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa w S. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 22 grudnia 2025 r. nr GN-2.7570.519.2025.MK w przedmiocie odszkodowania z tytułu przejścia z mocy prawa własności nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.

Pismem z 22 stycznia 2026 r. P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa w S. (dalej: "Skarżąca Spółka") wniosła skargę na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego (dalej: "Wojewoda") z 22 grudnia 2025 r. nr GN-2.7570.519.2025.MK, utrzymującą w mocy decyzję Starosty S. (dalej: "Starosta") z 1 sierpnia 2025 r. o ustaleniu na rzecz Skarżącej Spółki odszkodowania w kwocie 593 100,00 złotych, którą to kwotę ma wypłacić Gmina C. We wniesionej skardze Skarżąca Spółka określiła wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 136.413 złotych (k. 2 akt sądowych) i uiściła wpis od wniesionej skargi w kwocie 2365,00 złotych (k. 15 akt sądowych). W zarządzeniu Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I z 25 lutego 2026 r. rejestrującym powyższą skargę (k.1 akt sądowych) wartość przedmiotu zaskarżenia określono na kwotę 593 100,00 złotych, czyli taką jak wynika z zaskarżonej decyzji. Zarządzeniem z 2 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Sz 184/26 Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wezwał Skarżącą Spółkę do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi o kwotę 3 566,00 złotych, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2021 r. poz. 535, dalej: "rozporządzenie"). Zażalenie na powyższe zarządzenie wniosła Skarżąca Spółka, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu podniosła, że zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Starosty, którą orzeczono, że Skarżącej Spółce należy się odszkodowanie w wysokości 593 100,00 złotych, podczas gdy domaga się ona odszkodowania wyższego o 136,413 złotych. Zdaniem Skarżącej Spółki, zaskarżone zarządzenie jest błędne, gdyż nieprawidłowo przyjęto w nim, że wpis sądowy powinien być wyliczony od kwoty przyznanego odszkodowania. W jej ocenie, prawidłowy sposób liczenia opłaty sądowej polega na odniesieniu się do kwoty spornej, a nie niespornej. Tak więc wpis sądowy powinien być liczony od kwoty dodatkowego odszkodowania, którego domaga się Skarżąca Spółka, czyli od kwoty 136.413 złotych. Dlatego też prawidłowy wpis sądowy w sprawie wynosi 2.365 złotych, uiszczony przez Skarżącą Spółkę wraz z wniesieniem skargi do Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy art. 230 i 231 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") dzielą wpisy sądowe od pism wszczynających postępowanie na stałe i stosunkowe. Stosownie do art. 231 p.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. Przepisy te pozostają w związku z art. 215-218 p.p.s.a., traktującymi o wartości przedmiotu zaskarżenia. Z analizy tych przepisów wynika, że obowiązek podania w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia dotyczy tylko spraw, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, ponieważ tylko wówczas od tej wartości zależy wysokość wpisu. Wniesiona w rozpoznawanej sprawie przez Skarżącą Spółkę skarga na decyzję Wojewody jest pismem wszczynającym postępowanie sądowoadministracyjne, a zatem podlega ona obowiązkowi wpisu sądowego. Zaskarżoną decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty z 1 sierpnia 2025 r., orzekającą o ustaleniu na rzecz Skarżącej Spółki odszkodowania w wysokości 593 100,00 złotych. Nie sporne w sprawie jest to, że należnym wpisem od skargi na decyzję w przedmiocie ustalenia odszkodowania jest wpis stosunkowy. To bowiem charakter sprawy, w której wniesiono skargę, a ściślej to, czy przedmiot skargi wiąże się bezpośrednio z określonymi świadczeniami pieniężnymi, będzie przesądzał o tym, jaki rodzaj wpisu strona będzie zobowiązana uiścić. Skarga wniesiona w sprawie, w której organ administracji orzekł w oddzielnej decyzji o ustaleniu i przyznaniu określonej kwoty odszkodowania, objęta jest wpisem stosunkowym, gdyż przedmiotem zaskarżenia w rozumieniu przepisów art. 215 § 1, art. 216 i art. 231 p.p.s.a jest należność pieniężna. Jednakże przy określaniu wysokości wpisu sądowego od zaskarżonej decyzji odszkodowawczej, pojawia się problem czy w takiej sprawie wartością przedmiotu zaskarżenia jest ustalona w zaskarżonej decyzji kwota odszkodowania, czy tylko ta część należnego zdaniem strony skarżącej odszkodowania, która przekracza powyższą - "decyzyjną" – kwotę odszkodowania, tj. ta część, która jest kwestionowana w skardze do sądu. Zasadą jest, że zakres zaskarżenia decyzji (w całości lub w części) określa wola strony wyrażona w skardze lub wynikająca z jej treści, niezależnie od późniejszych uprawnień sądu administracyjnego do rozszerzenia granic rozpoznania skargi w danej sprawie na podstawie art. 134 i art. 135 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 21 stycznia 2008 r. sygn. akt I GSK 2039/06, ONSAiWSA z 2008 r. nr 5, poz. 80). Zawarte w omawianych przepisach określenie: wartość przedmiotu zaskarżenia, a tym samym wysokość należności pieniężnej (art. 215 § 1 i art. 216 p.p.s.a.) wskazuje, że akcent należy położyć na element zaskarżenia – to co zostało przez wnoszącego skargę zaskarżone. Z uwagi na istotę wpisu sądowego, którego uiszczenie jest warunkiem nadania biegu skardze, w przepisach tych chodzi zatem o wartość tego, co w ramach przedmiotu zaskarżonej decyzji jest w skardze kwestionowane wprost lub wynika z treści skargi i jej uzasadnienia, albo co wynika z istoty, charakteru i okoliczności sprawy. Należy zatem przyjąć, że w sprawie odszkodowawczej wartością przedmiotu zaskarżenia jest wartość tego, co w ramach odszkodowania jako przedmiotu zaskarżonej decyzji jest przez stronę kwestionowane. Takie stanowisko pozostaje w korelacji z podjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą w składzie siedmiu sędziów z dnia 28 stycznia 2008 r., sygn. akt I FPS 7/07, w której wskazano, że "w świetle przepisów art. 231 w zw. z art. 215 i 216 p.p.s.a. wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi tylko ta część należności pieniężnej, która została zakwestionowana w skardze". Uchwała ta została podjęta w odpowiedzi na poważne wątpliwości prawne powstałe przy ustalaniu wysokości wpisu sądowego od kwestionowanych kwot zobowiązań podatkowych. Również w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 21 stycznia 2008 r., sygn. akt I GSK 2039/06 wskazano, że zaskarżoną należnością pieniężną jest różnica między kwotą podatków określoną w zgłoszeniu celnym, a kwotą tych podatków określoną w zaskarżonej decyzji. Niewątpliwie pogląd zaprezentowany przez powiększone składy Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z dnia 28 stycznia 2008 r., sygn. akt I FPS 7/07, którą w zaskarżonym zażaleniu przywołała Skarżąca Spółka i w postanowieniu z 21 stycznia 2008 r., sygn. akt I GSK 2039/06, będzie miał również zastosowanie przy określaniu wysokości wpisu sądowego od skargi na odrębną decyzję ustalającą odszkodowanie za nieruchomość. Wartością przedmiotu zaskarżenia przy decyzji o odszkodowaniu za nieruchomość, o jakiej mowa w przepisach art. 216-218 i art. 231 p.p.s.a., nie jest zatem kwota odszkodowania wskazana w zaskarżonej decyzji administracyjnej, lecz zakwestionowana przez stronę wysokość odszkodowania. Podkreślić należy, że według art. 215 p.p.s.a. to na stronie spoczywa obowiązek wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że Skarżąca Spółka wskazała we wniesione skardze wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 136.413 złotych. Wymóg wskazania przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia zawarty w art. 215 § 1 p.p.s.a. jest spełniony przez wyraźne określenie kwoty tej wartości przy wnoszeniu skargi do sądu lub gdy wartość ta wynika z treści skargi albo w odpowiedzi na wezwanie przewodniczącego do wskazania tej wartości. W tym miejscu przypomnieć należy o treści art. 218 p.p.s.a. Stosownie bowiem do treści tego przepisu, Przewodniczący może sprawdzić wartość przedmiotu zaskarżenia oznaczoną w piśmie i zarządzić w tym celu dochodzenie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest przy tym pogląd, zgodnie z którym konieczność sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia zachodzi, gdy informacja podana w piśmie budzi wątpliwości w świetle materiału wynikającego z akt sprawy. Sprawdzenie takie polega na zweryfikowaniu informacji zawartej w skardze w odniesieniu do treści zaskarżonej decyzji (lub innego aktu). W razie nieskutecznej weryfikacji tych danych sąd może zażądać od stron dodatkowych wyjaśnień w ramach zarządzonego dochodzenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 listopada 2011 r. sygn. akt II FZ 603/11). Ponadto jeżeli w wyniku sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia okaże się, że podana przez skarżącego wartość nie jest prawidłowa, przewodniczący określa zarządzeniem wartość przedmiotu zaskarżenia, przy czym w związku z faktem, że zarządzenie to jest niezaskarżalne, określenie przez przewodniczącego wartości przedmiotu sporu podlega kontroli wskutek zażalenia na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 maja 2014 r. sygn. akt I GZ 101/14 oraz z dnia 11 października 2016 r. sygn. akt II GZ 977/16). Zauważyć też należy, że decyzja Wojewody została zaskarżona również przez płatnika odszkodowania, tj. Gminę C, która to sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Sz 183/26 i w której to skardze Gmina wartość przedmiotu zaskarżenia określiła odmiennie od Skarżącej Spółki, bowiem podała kwotę przyznanego odszkodowania Skarżącej Spółce, tj. 593 100,00 złotych. Na marginesie sprawy dodać należy, że uiszczony przez Skarżącą Spółkę wpis sądowy od skargi, wyliczony od kwoty wartości przedmiotu zaskarżenia podanego w skardze, tj. kwoty 136.413 złotych również jest nieprawidłowo określony i zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2021 r. poz. 535) nie wynosi 2.365 złotych. W tym stanie rzeczy należy uznać, że doszło do naruszenia art. 216-218 i art. 231 p.p.s.a. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.