I OZ 126/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1441/24 o odrzuceniu skargi A. C. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 7 lutego 2024 r., znak : DO.3.7611.175.2019.EK w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 29 sierpnia 2024 r. odrzucił skargę A. C. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 7 lutego 2024 r., znak: DO.3.7611.175.2019.EK w przedmiocie umorzenia postępowania. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z 20 maja 2024 r. A. C. wniosła skargę na opisaną powyżej decyzję. Zarządzeniem z 19 lipca 2023 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od przedmiotowej skargi w kwocie 200 zł w termie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie poinformował skarżącą, że dołączony do skargi z 20 maja 2024 r. dowód uiszczenia wpisu został przypisany do sprawy o sygn. akt I SA/Wa 909/24, gdyż ten sam dokument został dołączony do dwóch skarg (tj. I SA/Wa 909/24 i I SA/Wa 1441/24). Powyższe wezwanie doręczono skarżącej 5 sierpnia 2024 r. Siedmiodniowy termin na uzupełnienie braków fiskalnych skargi upłynął z dniem 12 sierpnia 2024 r. Do tego dnia nie uzupełniono wskazanego braku. Pismem z 6 sierpnia 2024 r. skarżącą wniosła jedynie o połączenie niniejszej sprawy z postępowaniem prowadzonym przed sądem pod sygn. akt I SA/Wa 909/24. Z tego względu Sąd I instancji odrzucił skargę jako nieopłaconą na podstawie art. 220 § 3 w związku z art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: P.p.s.a.). W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej podniósł, że A. C. wniosła już skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 7 lutego 2024 r., która została należycie opłacona. Nie było więc podstaw do ponownego opłacania skargi na tę samą decyzję, składaną przez tę samą osobę. Pełnomocnik wyjaśnił, że początkowo zaskarżona decyzja nie została doręczona skarżącej w związku z czym złożyła ona skargę wraz z pozostałymi uczestnikami (we właściwym dla nich terminie) wnosząc o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wskutek interwencji skarżącej organ doręczył decyzję jej pełnomocnikowi 22 kwietnia 2024 r., który z ostrożności procesowej złożył skargę z 20 maja 2024 r. Pełnomocnik wskazał, że współuczestnictwo, które ma miejsce w przedmiotowym postępowaniu ma charakter materialny, a dodatkowo nie ma możliwości prowadzenia spraw oddzielnie w stosunku do poszczególnych uczestników. Zdaniem pełnomocnika, w tej sytuacji Sąd I instancji zobowiązany był połączyć sprawy, a tym samym uznać, że opłata uiszczona w ramach postępowania prowadzonego pod sygn. akt I SA/Wa 909/24 dotyczy skargi A. C., a co za tym idzie uznać ww. za skarżącą w tym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy prowadzonej pod sygn. akt I SA/Wa 909/24 wynika, że A. I., A. M., B. B., E. Ł., A. T., Z. A. i B. K. reprezentowanie przez profesjonalnego pełnomocnika pismem z 13 marca 2024 r., wnieśli skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 7 lutego 2024 r., nr DO.3.7611.175.2019.EK. Zaskarżoną decyzją organ stwierdził, że postępowanie w sprawie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 23 maja 1952 r., nr MT-VII-2/2665-1/52 oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 20 marca 1952 r., nr Gm.II.15/P/113/52 odmawiającego dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], zostało umorzone z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. W przedmiotowej skardze A. C. zawarła wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie na prawach strony skarżącej. Wskazywała, że nie doręczono jej zaskarżonej decyzji, pomimo iż jest następcą prawnym byłego współwłaściciela nieruchomości, co poparła odpowiednimi dokumentami. Do skargi z 13 marca 2024 r. załączono dowód uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł. W dniu 22 kwietnia 2024 r., wskutek interwencji A. C., Minister Rozwoju i Technologii doręczył jej decyzję z 7 lutego 2024 r., którą ww. pismem z 20 maja 2024 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Do skargi załączono ten sam dowód uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł, który przedłożono w sprawie I SA/Wa 909/24. Przedmiotowa skarga wpłynęła do Sądu Wojewódzkiego 1 lipca 2024 r. i została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 1441/24. Należy również odnotować, że postanowieniem z 11 lipca 2024 r. wydanym w sprawie I SA/Wa 909/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił A. C. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. W tak przedstawionym stanie sprawy zasadniczą kwestią wymagającą rozważenia pozostawała zasadność wezwania A. C. do uiszczenia odrębnego wpisu w wysokości 200 zł od skargi wywiedzionej 20 maja 2024 r., w sytuacji gdy wpis ten został uiszczony przez wnoszących skargę z 13 marca 2024 r. (w tym również przez A. C., która domagała się przyznania statusu strony skarżącej) złożoną na tę samą decyzję dotyczącą jednej nieruchomości stanowiącej uprzednio własność ich poprzedników prawnych. Stosownie do treści art. 51 P.p.s.a. kilku uprawnionych do wniesienia skargi może w jednej sprawie występować w roli skarżących, jeżeli ich skargi dotyczą tej samej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności albo bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Cytowany przepis wprowadza instytucję współuczestnictwa kilku skarżących w jednej sprawie. Współuczestnictwo to zachodzi, gdy stroną skarżącą jest nie jeden, lecz dwa lub więcej podmiotów. Podmioty te mogą występować w jednej sprawie w charakterze strony tylko wówczas, jeżeli ich skargi dotyczą tej samej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności albo bezczynności organu czy przewlekłości postępowania. Niewątpliwie skorzystanie z formy współuczestnictwa w sytuacji określonej w art. 51 P.p.s.a. jest uprawnieniem strony a nie jej obowiązkiem. Jednakże fakt, że skarżący wnieśli odrębne skargi na przykład na tę samą decyzję, nie oznacza, że skargi te powinny być odrębnie zarejestrowane i rozpoznane. Należy bowiem mieć na uwadze regulację zawartą w art. 111 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą Sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą. Z zestawienia art. 51 i art. 111 § 1 P.p.s.a. wynika, że w każdej sytuacji, w której skarżący nie skorzystali z przysługującej im formy współuczestnictwa przewidzianej w art. 51 P.p.s.a., sąd administracyjny zobowiązany jest z urzędu do połączenia spraw, które mogły być objęte jedną skargą (postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt II GSK 255/08). Zwrócić ponadto trzeba uwagę na treść art. 214 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, w postępowaniu sądowoadministracyjnym do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (§ 1), z tym że pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne podlega jednej opłacie, w przeciwnym bowiem razie każda z tych osób uiszcza opłatę oddzielnie stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku (§ 2 ). Przepis § 2 art. 214 P.p.s.a. ma zastosowanie w przypadku współuczestnictwa materialnego, to jest wówczas gdy uprawnienia lub obowiązki dwóch (kilku) osób związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, np. w przypadku wspólnych uprawnień i obowiązków współwłaścicieli nieruchomości, którzy wywodzą swój interes prawny z prawa własności nieruchomości. Opłata sądowa obciąża wówczas skarżących solidarnie, a nie każdego z nich w pełnej wysokości. Skarżący - zobowiązani solidarnie - mogą uiścić stosowny wpis razem albo wpłaty takiej może dokonać (w całości) jedna osoba. Uiszczenie wpisu przez jednego ze skarżących zwalnia pozostałych z obowiązku uiszczenia tej należności. Odmienna natomiast sytuacja ma miejsce w przypadku współuczestnictwa formalnego, kiedy to występuje taka sama podstawa faktyczna, a nie wspólność praw i obowiązków skarżących, czyli chodzi jedynie o takie samo a nie o to samo uprawnienie. Wówczas każda z osób wnoszących pismo uiszcza opłatę oddzielnie, stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku (T. Woś, H. Knysiak- Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005, str. 601). Z tych względów należy dojść do wniosku, że skargi niezależnie od tego czy zostały wniesione w jednym piśmie czy też w kilku pismach (w sytuacji o jakiej mowa w art. 51 i art. 111 § 1 P.p.s.a.) podlegają odrębnemu wpisowi w pełnej wysokości od każdego ze skarżących, tylko w przypadkach przewidzianych w art. 214 § 2 zdanie drugie P.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 21 maja 2020 r., sygn. akt II GZ 138/20, 25 czerwca 2020 r., sygn. akt II GZ 153/20, 9 lutego 2016 r., sygn. akt II OZ 113/16, 7 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1788/12, 19 lipca 2012 r., sygn. akt I OZ 508/20). W analizowanym przypadku skargi zostały złożone na tę samą decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 7 lutego 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej, która dotyczy wspólnych praw skarżących będących spadkobiercami dawnych właścicieli nieruchomości warszawskiej. Skarżący są zatem w postępowaniu sądowoadministracyjnym współuczestnikami materialnymi, wobec czego od ich skarg należało uiścić jeden wpis, stosownie do art. 214 § 2 zdanie pierwsze P.p.s.a. Skoro wymagany wpis został uiszczony przez wnoszących skargę z 13 marca 2024 r., to Sąd I instancji nie miał podstaw do odrzucenia drugiej ze skarg z powodu nieuiszczenia wpisu. Sprawy z tych skarg winny zostać połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia jak tego wymaga art. 111 § 1 P.p.s.a. Z tego też względu Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do treści art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.