I OZ 126/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. G. i H. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 911/22 o odrzuceniu skargi B. G. i H. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 2 listopada 2022 r. znak SKO.41/3690/GG/2022 w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji dotyczącej scalenia działek postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Zaskarżonym postanowieniem z 31 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę B. G. i H. G. na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji dotyczącej scalenia działek, z powodu nieuiszczenia w wyznaczonym terminie wpisu sądowego. Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, uiszczając jednocześnie wpis od skargi. Wskazali, że w adresowanych do nich kopertach zawierających przesyłkę z Sądu, była odpowiedź na skargę, wezwanie do podania numeru PESEL oraz nadesłania dwóch odpisów skargi. Po otrzymaniu tych wezwań podali numery PESEL oraz nadesłali brakujące odpisy skargi. Poinformowali także, że w kopertach nie było wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.) od skargi pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie natomiast do treści art. 220 § 3 P.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Na gruncie rozpoznawanej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zastosował ten przepis wobec dokonanego na podstawie akt sprawy ustalenia, że termin do uzupełnienia braku fiskalnego skargi poprzez uiszczenie wymaganego wpisu, został uchybiony. Kwestię sporną stanowi to, czy skarżący w jednej kopercie wraz z pouczeniem, odpowiedzią na skargę i wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL oraz nadesłanie dwóch odpisów skargi, otrzymali również wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, jak uznał Sąd I instancji, czy pomimo informacji znajdującej się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru o zawartości przesyłek - faktycznie nie zawierały one wskazanego wezwania, jak twierdzą skarżący. Podkreślenia wymaga, że podczas kwitowania odbioru przesyłek u listonosza nie ma powszechnej praktyki polegającej na konfrontowaniu treści poświadczenia z treścią pism znajdujących się wewnątrz koperty. Tym samym, jedynie z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że w przesyłce sądowej (w kopercie) były wszystkie wskazane dokumenty (por. postanowienia NSA: z 25 września 2018 r., sygn. akt II GZ 323/18; z 8 maja 2019 r., sygn. akt II GZ 68/19). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dowodowo niemożliwe jest wykazanie, że przesyłka rzeczywiście zawierała wskazane na zwrotce pisma lub ich nie zawierała, jak dowodzi strona. W obu przypadkach jest to domniemanie, które można jedynie uprawdopodobnić. Z doświadczenia życiowego wynika, że racjonalnym działaniem strony zainteresowanej w rozpoznaniu jej sprawy jest wykonywanie wszelkich obowiązków, które są warunkiem nadania biegu sprawie w postępowaniu, które przecież skarżący sami zainicjowali. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie da się wykluczyć, że w adresowanych do skarżących przesyłkach – pomimo opisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru – znajdowały się tylko trzy pisma (wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, pouczenie oraz pismo przewodnie, do którego załączono odpowiedz na skargę . Sądowi drugiej instancji znane jest stanowisko orzecznictwa, że praktyka doręczania stronie postępowania kilku pism w jednej przesyłce nie narusza zasad ani trybu doręczania pism w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dla prawidłowego doręczenia niezbędne jest jednak, aby pismo sądowe zostało wysłane, jako list za potwierdzeniem odbioru, a przesłanie kilku pism sądowych musi być odnotowane w formularzu potwierdzenia odbioru. Niemniej w orzecznictwie postulowany był także pogląd, że zasadnym jest wzywanie o uzupełnienie wszystkich braków na jednym formularzu (np. postanowienie NSA z 30 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GZ 202/20). Sporządzenie dwóch osobnych wezwań, na dwóch oddzielnych kartkach, gdy wysyłane są w jednej kopercie tego samego dnia zwiększa prawdopodobieństwo, że jedno z takich pism przypadkowo nie zostanie włożone do koperty. Wysłanie jednego pisma ze wskazaniem – w punktach – jakie braki strona ma uzupełnić pozwoliłoby usunąć wątpliwości, czy wezwanie o uzupełnienie tego konkretnego braku znajdowało się w kopercie czy nie, tym bardziej, że rygor w każdym przypadku jest taki sam. Decydując się natomiast na sporządzanie odrębnych pism/zarządzeń należy konsekwentnie doręczać je w oddzielnych przesyłkach, co niweluje prawdopodobieństwo pomyłki i umożliwia stronom postępowania i sądowi jednoznaczne ustalenie zawartości tych przesyłek. A zatem pożądaną praktyką wydaje się, by w takiej sytuacji jak w rozpoznawanej sprawie, w piśmie przewodnim (wezwaniu, zarządzeniu, zawiadomieniu) wyraźnie wskazywać, że doręczenie dotyczy kilku pism (wezwań) wymienionych w treści pisma. Praktyka taka stosowana już przez niektóre sądy pozwoliłaby na wyeliminowanie wielu sytuacji, w których kwestionowana jest zawartość doręczonej stronie postępowania korespondencji. Niewątpliwie dla strony, szczególnie gdy tak jak w rozpoznawanej sprawie działa ona bez profesjonalnego pełnomocnika, łatwiejsze byłoby wtedy zweryfikowanie, czy zawartość przesyłki jest zgodna z wyliczeniem zawartym w piśmie przewodnim (zawiadomieniu, wezwaniu), a w konsekwencji podjęcie działań zmierzających do zgłoszenia zastrzeżeń nadawcy przesyłki (por. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt II GZ 474/21). W rozpoznawanej sprawie nie można wykluczyć, że przesyłki sądowe adresowane do skarżących z niewyjaśnionych przyczyn nie zawierały wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, a zaistniałe wątpliwości nie mogą obciążać strony. Szczególnie w sytuacji, gdy inne braki formalne skargi zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie, zaś brakujący wpis strona uiściła niezwłocznie po zapoznaniu się z treścią zaskarżonego postanowienia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, za takim rozstrzygnięciem wątpliwości na korzyść skarżących przemawia w tym konkretnym przypadku umożliwienie stronie zainteresowanej ochroną swych praw skorzystanie w pełni, stosownie do art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, z konstytucyjnego prawa do sądu (postanowienie NSA z 28 czerwca 2017 r., sygn. akt II FZ 236/17). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.