I OZ 1235/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA - Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia F. S. i I. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 333/17, umarzające postępowanie w sprawie ze skargi F. S. i odrzucające skargę I. S. postanawia: 1. uchylić punkt II i III zaskarżonego postanowienia 2. oddalić zażalenie w pozostałym zakresie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 maja 2017 r. o sygn. akt I SA/Wa 333/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie w sprawie ze skargi F. S., odrzucił skargę I. S. i zwrócił obojgu skarżącym solidarnie kwotę 200 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi. W uzasadnieniu niniejszego orzeczenia WSA w Warszawie wskazał, że pismem z dnia 28 stycznia 2017 r. F. S. wniósł skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] listopada 1979 r. nr [...], orzekającej o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni 21,78 ha, położonego we wsi [...], składającego się z działek geodezyjnych nr [...],[...],[...],[...] i [...], stanowiącego własność F. i I. S. Następnie adwokat J. P., reprezentująca I. S. i F. S., wniosła pismo z dnia 30 stycznia 2017 r., stanowiące uzupełnienie skargi złożonej przez F. S. Do pisma załączono pełnomocnictwo z dnia 8 grudnia 2014 r., potwierdzające umocowanie adwokat J. P. do występowania w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym w imieniu obojga skarżących, podpisane jedynie przez F. S. Z kolei pismem z dnia 16 lutego 2017 r., nadanym za pośrednictwem faksu, F. S. cofnął wniesioną przez siebie skargę z dnia 28 stycznia 2017 r. Wniosek o cofnięcie skargi został potwierdzony pismem z dnia 27 marca 2017 r., nadesłanym przez skarżącego drogą pocztową. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału pismem z dnia 13 marca 2017 r. pełnomocnik skarżących został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, poprzez złożenie oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa procesowego, potwierdzającego umocowanie adwokat J. P. do występowania w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym w imieniu I. S. oraz nadesłanie 3 odpisów skargi wraz z uzupełnieniem skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem. W odpowiedzi na to wezwanie zostało ponownie nadesłane pełnomocnictwo z dnia 8 grudnia 2014 r., potwierdzające umocowanie adwokat J. P. do występowania w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym w imieniu obojga skarżących, podpisane jedynie przez F. S. oraz 3 odpisy uzupełnień skargi. W ocenie Sądu I instancji F. S. w piśmie z dnia 27 marca 2017 r. wyraził w sposób niebudzący wątpliwości wolę cofnięcia skargi, zaś Sąd uznał cofnięcie skargi za dopuszczalne, uznając, że nie zmierza ono do obejścia prawa ani też nie spowoduje utrzymania w mocy aktu dotkniętego wadą nieważności. Skutkiem tego było umorzenie postępowania sądowego w zakresie skargi F. S. stosownie do art. 161 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako ppsa). Z kolei w odniesieniu do skargi I. S. WSA w Warszawie wskazał, że brak pełnomocnictwa uniemożliwia nadanie skardze prawidłowego biegu, gdyż nie pozwala ustalić, czy skarga pochodzi od osoby uprawnionej do reprezentowania strony skarżącej, a zatem czy wnosząca ją osoba posiada legitymację procesową do skutecznego jej wniesienia. Sąd I instancji wezwał adwokat J. P. do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania I. S. w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi adwokat J. P. nadesłała pełnomocnictwo potwierdzające umocowanie do występowania w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym w imieniu obojga skarżących, podpisane jedynie przez F. S. Oznacza to, że brak formalny skargi nie został uzupełniony w sposób umożliwiający nadanie sprawie dalszego biegu. Spowodowało to odrzucenie skargi I. S. na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. Zażaleniem z dnia 27 maja 2017 r. F. i I. S. reprezentowani przez swojego pełnomocnika zaskarżyli postanowienie z dnia 8 maja 2017 r. w całości, wskazując na naruszenie art. 161 § 1 pkt 1 oraz art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. Jednocześnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania zażaleniowego oraz o przeprowadzenie dowodu z wydruku poczty e-mail pełnomocnika na okoliczność wniesienia przez pełnomocnika skargi, a nie pisma uzupełniającego oraz podpisów na dołączonym pełnomocnictwie. W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, że w rozpatrywanej sprawie, wbrew stanowisku Sądu I instancji, zostały złożone dwie skargi z dnia 28 i 30 stycznia 2017 r., a nie tylko jedna. Pierwsza z nich pochodziła od samego F. S., zaś druga od pełnomocnika małżonków S. Pismo pełnomocnika nie jest uzupełnieniem skargi wniesionej przez F. S., a odrębną skargą na decyzję organu. Gdyby bowiem pełnomocnik chciał złożyć pismo uzupełniające skargę mocodawcy, w taki sposób by je sformułował i zatytułował. Zaznaczono jednocześnie, że F. S. wycofał swoją skargę z dnia 28 stycznia 2017 r., natomiast nie wycofał skargi pełnomocnika z dnia 30 stycznia 2017 r. W tej sytuacji umorzenie postępowania przez Sąd I instancji było niewłaściwe. W zażaleniu wskazano również, że pełnomocnictwo z dnia 8 grudnia 2014 r. zostało podpisane przez oboje skarżących, a więc również przez I. S. Jest ono opatrzone dwoma różnymi podpisami należącymi do obojga małżonków S. i nie ma podstaw do twierdzenia, że I. S. nie jest należycie reprezentowana. Sąd może sprawdzić autentyczność podpisów poprzez biegłego z zakresu pisma. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie w odniesieniu do kwestii odrzucenia skargi I. S. oraz zwrotu wpisu sądowego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie zawiera osobne rozstrzygnięcia, wydane odrębnie w stosunku do każdego ze skarżących i oparte na innej podstawie prawnej. Umorzenie postępowania w zakresie skargi F. S. nastąpiło na mocy art. 161 § 1 pkt 1 ppsa, zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. W ocenie NSA Sąd I instancji prawidłowo zastosował powołany przepis, gdyż skuteczne cofnięcie skargi przez jedną ze skarżących stron spowodowało, że postępowanie sądowoadministracyjne w stosunku do tej strony stało się bezprzedmiotowe, a w konsekwencji podlegało umorzeniu. Oznacza to, że postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zakończyło się w zakresie skargi F. S. Nie ma zarazem znaczenia podnoszona w zażaleniu okoliczność, że pismo z dnia 30 stycznia 2017 r. zostało sporządzone przez pełnomocnika obojga skarżących, a nie przez nich osobiście. Z samej istoty instytucji pełnomocnictwa wynika bowiem, że pełnomocnik nie występuje w postępowaniu sądowym jako samodzielny podmiot, a jedynie dokonuje czynności w imieniu osób, które reprezentuje i ze skutkiem dla nich. Skoro zaś F. S. zrealizował swoje uprawnienie do wniesienia skargi na decyzję organu pismem z dnia 28 stycznia 2017 r., to nie mógł ponownie zaskarżyć tego samego rozstrzygnięcia, nawet działając za pośrednictwem pełnomocnika. Stąd też skargę wniesioną pismem z dnia 30 stycznia 2017 r. Sąd I instancji prawidłowo zakwalifikował jako uzupełnienie poprzedniej skargi F. S., która następnie została w całości skutecznie cofnięta. Przechodząc do kolejnej objętej zażaleniem kwestii należy przypomnieć, że odrzucenie skargi I. S. nastąpiło na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, gdyż w ocenie Sądu I instancji skarżąca nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi w postaci oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa udzielonego przez nią adwokat J. P. Podniesiony w tym zakresie zarzut naruszenia powołanego przepisu NSA uznaje za zasadny. Analiza treści dokumentu nadesłanego przez pełnomocnika I. S. w odpowiedzi na wezwanie Sądu (karta nr 34) wskazuje, że jest to poświadczona za zgodność z oryginałem kopia pełnomocnictwa z dnia 8 grudnia 2014 r., udzielonego adwokat J. P. przez F. S. i I. S., których podpisy (w formie samego nazwiska) widnieją obok siebie pod treścią tego pełnomocnictwa. Ich umiejscowienie może być mylące i sugerować podpis jednej osoby, jednakże porównanie z innymi dokumentami podpisanymi przez skarżących, zawartymi w aktach sądowych, pozwala przyjąć, że pełnomocnictwo podpisali oboje małżonkowie S. Identyczny dokument został zresztą dołączony do akt sprawy już wcześniej (karta nr 20) jako załącznik do skargi z dnia 30 stycznia 2017 r. Stąd też zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 ppsa okazał się zasadny, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie było bowiem podstaw do zastosowania wymienionego przepisu. Jednocześnie NSA nie stwierdza przesłanek do przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentów w trybie art. 106 § 3 ppsa w zakresie okoliczności wskazanych w zażaleniu. Ponadto z uwagi na fakt, że art. 232 § 1 pkt 1 ppsa przewiduje zwrot wpisu uiszczonego od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy, postanowienie o zwrocie wpisu sądowego w niniejszej sprawie podlegało uchyleniu, gdyż skarga I. S. została skutecznie wniesiona, nie zaistniała zatem podstawa do zwrotu tej opłaty. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 oraz art. 185 § 1 ppsa w związku z art. 197 § 1 i 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, ponieważ stosownie do art. 200 ppsa zwrot kosztów w postępowaniu pierwszoinstancyjnym następuje jedynie w przypadku uwzględnienia skargi, natomiast niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, tak więc kończące je orzeczenie nie rozstrzyga o istocie sprawy.