I OZ 119/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. i G. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2450/19 o odrzuceniu skargi J. W. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1) odrzucić zażalenie G. W.; 2) uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Postanowieniem z dnia 17 września 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2450/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. W. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju została doręczona J. W. w dniu 23 września 2019 r. Od powyższej decyzji w dniu 24 października 2019 r. skarżący wniósł skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając ww. skargę stwierdził, że skoro zaskarżona decyzja została doręczona w dniu 23 września 2019 r., to termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 23 października 2019 r. Skarżący wniósł natomiast skargę w dniu 24 października 2019 r. (co wynika ze stempla pocztowego na kopercie), a zatem z uchybieniem ustawowego terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli J. W. i G. W., zarzucając nieprawidłowe przyjęcie, że skargę wniesiono po terminie. W ocenie wnoszących zażalenie skarga została wniesiona w dniu 23 października 2019 r., na co przedstawili dowód nadania przesyłki oraz informację z systemu śledzenia przesyłek pocztowych. Data 24 października 2019 r. na odwrocie koperty oznacza, że przesyłka następnego dnia po nadaniu została przyjęta dalej do transportu. Natomiast z przedłożonych dowodów wynika bezsprzecznie, że została nadana w terminie 23 października 2019 r. W tym stanie rzeczy wniesiono o uznanie zażalenia jako oczywiście uzasadnionego i uchylenie postanowienia w całości i przyjęcie skargi do rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: w pierwszej kolejności należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając wniesione zażalenie jest zobowiązany z urzędu badać, czy zostało ono wniesione przez strony do tego upoważnione. Powyższe stanowi jedną z przesłanek dopuszczalności zażalenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, nabywa status uczestnika postępowania na prawach strony wyłącznie w przypadku skutecznego wszczęcia postępowania sądowego zainicjowanego skargą innej osoby. Ponadto, zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść wyłącznie strona lub uczestnik na prawach strony (oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 P.p.s.a.). Zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi, wniesione przez osobę, która nabędzie status uczestnika postępowania na prawach strony, stosownie do art. 33 § 1 P.p.s.a., dopiero z momentem skutecznego wniesienia skargi, uznać należy za niedopuszczalne (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2016 r. sygn. akt II OZ 512/16, z dnia 7 lutego 2017 r. sygn. akt II OZ 64/17, z dnia 6 lutego 2018 r. sygn. akt II OZ 75/18, z dnia 17 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OZ 367/18 oraz z dnia 12 lipca 2018 r. sygn. akt II OZ 753/18; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych -http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego względu skoro inne podmioty poza skarżącym nie posiadają interesu prawnego w sprawach, w których nie nastąpiło skuteczne wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, niedopuszczalnym jest udział takich podmiotów w postępowaniu w charakterze uczestnika, a tym samym – wnoszenie środków zaskarżenia w toku postępowania, w którym oceniono, że skarga nie została skutecznie wniesiona np. z uwagi na uchybienie terminu. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powinien odrzucić zażalenie G. W. na postanowienie o odrzuceniu skargi J. W., ponieważ G. W. aktualnie nie posiada przymiotu strony – uczestnika postępowania. Z tych względów orzeczono jak w pkt 1 postanowienia w oparciu o treść art. 178 i art. 180 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Zażalenie wniesione przez J. W. zasługuje natomiast na uwzględnienie. Stosownie do art. 53 § 1 P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Podkreślić należy, że odrzucenie skargi z powodu wniesienia jej po terminie może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny naruszenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Jakiekolwiek braki w ustaleniach faktycznych w tym zakresie nie mogą obciążać strony skarżącej, taka bowiem okoliczność oznaczałaby nieuprawnione ograniczenie wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2015 r. sygn. akt II GSK 1772/15, z dnia 7 grudnia 2016 r. sygn. akt II GZ 1229/16 oraz z dnia 10 grudnia 2020 r. sygn. akt II GZ 356/20). Również wykazanie takich okoliczności, na podstawie których można ustalić inny stan faktyczny sprawy, nie może pozostawać bez wpływu na ocenę terminowości złożenia skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec przedstawionych w zażaleniu okoliczności, wskazujących na inną datę nadania przesyłki zawierającej skargę niż data, którą przyjął Sąd I instancji, odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. trzeba ocenić jako przedwczesne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dokonał bowiem stosownych ustaleń, co do zasadniczej kwestii, która stała się przyczyną odrzucenia skargi. Odrzucając skargę uznano, że datą wniesienia skargi był dzień 24 października 2019 r., czyli data wynikająca ze stempla pocztowego widniejącego na kopercie, w której nadano skargę. Tymczasem wnoszący zażalenie w zażaleniu podniósł, że ustalenia Sądu I instancji poczynione w tym zakresie są błędne, ponieważ rzeczywistą datą nadania przesyłki zawierającej skargę był dzień 23 października 2019 r. Na tę okoliczność przedstawił dowód w postaci potwierdzenia nadania w Urzędzie Pocztowym [...] przesyłki poleconej nr [...] oraz wydruk z systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej (emonitoring.poczta-polska.pl), z którego wynika, że ww. przesyłka zawierająca pisma wniesione do trzech spraw, w tym dotycząca decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju nr [...] została nadana w dniu 23 października 2019 r. o godz. 23:39, a następnego dnia, tj. 24 października 2019 r. o godz. 6:00 przyjęto ją dalej do transportu. Z zestawienia okoliczności podniesionych i uwiarygodnionych przez wnoszącego zażalenie z okolicznościami przyjętymi przez Sąd I instancji wynika, że w rozpoznawanej sprawie data złożenia przez skarżącego skargi budzi uzasadnione wątpliwości. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje ponadto, że na kopercie zawierającej skargę, która znajduje się w aktach sprawy (k. 4 verte akt sądowych) istotnie widnieje data 24 października 2019 r. i stempel pocztowy Urzędu Pocztowego w K. Wynika z niej inny numer przesyłki poleconej kierowanej do Ministra Inwestycji i Rozwoju – [...] niż wskazuje to strona skarżąca, przy czym z dołączonego do akt sprawy potwierdzenia nadania tej przesyłki wynika, że jej adresatem był również Minister Inwestycji i Rozwoju i dotyczyła ona także sprawy nr [...]. Różne numery przesyłek poleconych dotyczących tej samej sprawy toczącej się przed organem, a także dwie różne daty wynikające ze stempli pocztowych dwóch różnych placówek pocztowych, pozwalały na powzięcie wątpliwości co do daty nadania przesyłki zawierającej skargę wniesioną przez J. W., która to kwestia miała w rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie. Sąd I instancji nie dokonał natomiast ustaleń we wskazanym zakresie, ani też nie podjął działań celem wyjaśnienia zaakcentowanych w zażaleniu rozbieżności w datach nadania skargi. Zwrócić także należy uwagę, że Minister Inwestycji i Rozwoju w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie a nie odrzucenie z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia a ponadto poinformował, że J. W. wniósł "skargi" do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyjaśniono także, że oryginały "skarg" J. W. z dnia 19 października 2019 r., zostały przesłane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przy piśmie z dnia 5 listopada 2019 r., stanowiącym odpowiedź na skargę na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2019 r. nr [...], a jako załączniki wymieniono m.in. uwierzytelnioną kopię "skarg" z dnia 19 października 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa ponadto, że do akt sprawy nie został dołączony potwierdzony za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika organu egzemplarz niepodpisanej przez J. W. skargi m.in. na decyzję z dnia [...] września 2019 r. nr [...] wraz z kopertą zawierającą stempel placówki Urzędu Pocztowego [...] i datą nadania 23 października 2019 r., który znajduje się w luźnym pliku dokumentów. Z uwagi na powyższe wątpliwości wynikające z rozbieżności dat, gdy zestawi się dowody nadania różnych przesyłek pocztowych nadanych w innych urzędach pocztowych a skierowanych do tego samego organu i dotyczących tego samego numeru sprawy, a także wobec znajdujących się w aktach sprawy dwóch egzemplarzy skargi sporządzonej przez J. W. należy jednoznacznie ustalić, w jakiej dacie w rzeczywistości skarżący złożył środek zaskarżenia, a zatem czy został zachowany trzydziestodniowy termin do złożenia skargi na decyzję organu administracji. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.