I OZ 112/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 400/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej czynności w sprawie ze skargi K.R. na czynność Wójta Gminy [...] z dnia 17 stycznia 2023 r., znak: GK.6624.4.5.2023 w przedmiocie nadania numeru porządkowego budynku mieszkalnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 28 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 400/23 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej czynności w przedmiocie nadania numeru porządkowego budynku mieszkalnego. Sąd I instancji odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej czynności uznał, że skarżący nie przedstawił przekonujących argumentów jakie niebezpieczeństwo dla niego niesie zaskarżona czynność, zaś skutki prawne zaskarżonej czynności nie stwarzają według Sądu bezpośredniego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków. Zażalenie na postanowienie z dnia 28 lipca 2023 r. złożył skarżący zarzucając naruszenie: - art. 61 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uznanie contra legem, że nie można wstrzymać zaskarżonej czynności materialno-technicznej polegającej na nadaniu numeru porządkowego nieruchomości, ponieważ została już wykonana - art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuprawnione przyjęcie, że w sprawie nie wystąpiło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności polegającej na nadaniu numeru porządkowego "[...]" budynkowi mieszkalnemu usytuowanemu na działce o nr ew. [...] w [...], na czas trwania postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków tej czynności, a szkoda, jakiej przez zaskarżoną czynność skarżący może doznać polega na konieczności dokonania zmian adresowych i wymiany dokumentów, co generuje koszty w postaci opłat od wniosków o wymianę dokumentów, koszty generowania i przesyłania nowych danych adresowych oraz koszty dojazdów do właściwych urzędów I instytucji, aby dokonać czynności związanych ze zmianą danych adresowych. Łącznie te koszty skarżący szacuje na co najmniej 1.500 zł. Rentę skarżący otrzymuje w kwocie 1.540 zł miesięcznie. Dla skarżącego kwota 1.500 zł jest kwotą bardzo dużą. Za takie pieniądze zapewnia sobie wyżywienie i możność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Konieczność poniesienia wydatku na poziomie 1.500 zł spowoduje, że skrzący nie będzie miał w kolejnym miesiącu na jedzenie ani utrzymanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 powołanego przepisu, jednak wyłącznie wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić przy tym należy, że postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi wskazać na konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji. Z treści przytoczonego przepisu wynika wprost, że sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek, zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony tudzież zawarcie w piśmie procesowym wniosku. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Rozstrzygając wniosek o wstrzymanie wykonania, Sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu/czynności, bowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu. Bada jedynie, czy wykonanie zaskarżonej czynności może prowadzić w okolicznościach danej sprawy, wskazanych przede wszystkim przez skarżącego we wniosku, do zagrożenia w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Dlatego też – jak przyjęto w orzecznictwie – wniosek taki powinien zawierać odrębne uzasadnienie. Podkreślić przy tym należy, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Każdy bowiem akt prawny wywołuje określone skutki prawne, nie wszystkie jednak podlegają ochronie tymczasowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2021 r. sygn. akt I OZ 486/21 i I OZ 488/21 oraz z dnia 28 marca 2022 r. sygn. akt I OZ 78/22 – publ: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczy czynności materialno-technicznej w przedmiocie nadania numeru porządkowego nieruchomości skarżącego. Celem nadania numeru nieruchomości jest jednoznaczne zidentyfikowanie danej nieruchomości w obrębie danej miejscowości lub ulicy, jest to zatem uporządkowanie numeracji porządkowej nieruchomości położonych w danej miejscowości. W zażaleniu skarżący wskazuje na szereg utrudnień jakie spowoduje wykonanie zaskarżonej czynności i kosztów które będzie musiał ponieść w związku z nadaniem spornego w sprawie numeru porządkowego, tj. ok 1500 zł, przy jednoczesnym wskazaniu na wysokość otrzymywanej miesięcznie renty, tj. 1540 zł (bez nadesłania odcinka renty dla uwiarygodnienia tej informacji). Odnosząc się do argumentacji przedstawionej we wniesionym zażaleniu, wyjaśnić trzeba, iż ich przedstawienie nie jest wystarczające i nie może prowadzić do uwzględnienia zażalenia, bowiem nie pozwala na skuteczne postawienie Sądowi pierwszej instancji zarzutu naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. Zauważyć trzeba, iż okoliczności te, o ile wskazują na utrudnienia w życiu codziennym strony i przypuszczalnym uszczupleniu posiadanego miesięcznego dochodu (renty), to nie przesądzają one jeszcze o wystąpieniu kwalifikowanych niebezpieczeństw, o których mowa we wskazanym na wstępie przepisie. Nadto, wbrew przekonaniu skarżącego - są to czynności których wykonanie można rozciągnąć w czasie, co spowoduje rozciągnięcie w czasie również kosztów, tym samym nie będą to koszty które należy ponieść w ciągu jednego miesiąca. W żaden sposób nie zostało uprawdopodobnione jakie koszty trzeba będzie ponieść w związku z wykonaniem zaskarżonej czynności, skąd skarżący czerpie wiedzę o wysokości prawdopodobnych kosztów. Nie przedstawiono żadnych obliczeń czy wykazu ewentualnych kosztów (wydatków) w tym zakresie. Zwrócić należy zatem uwagę, że Sąd, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności, nie ustala faktów za skarżącego, nie dokonuje oceny zasadności skargi, dlatego też wniosek powinien zawierać odrębne uzasadnienie i uprawdopodobnienie zwartych w nim tez. Celem instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu/czynności jest bowiem jedynie tymczasowe udzielenie ochrony stronie skarżącej, tj. do czasu rozpoznania skargi, a nie ocena legalności zaskarżonego aktu/czynności, czy dokonywanie ustaleń faktycznych. Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie wielokrotnie już podkreślał, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji/czynności jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracał uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać Sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania czynności (zob. postanowienie NSA: z dnia 21 lipca 2023 r. I OSK 438/23; z dnia 17 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 7370/21, publ: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ulega wątpliwości, że wniosek taki powinien zostać poparty stosownymi dokumentami źródłowymi pozwalającymi wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu/czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Brak rzetelnego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Dlatego odmówić słuszności należy zrzutowi naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia także, na co zwracano również uwagę również w rozważaniach, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania Sąd nie dokonuje oceny prawidłowości i zgodności z prawem zaskarżonej czynności, ponieważ przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi. Jednocześnie, za całkowicie niezasadny i zupełnie bezpodstawny uznać należy zarzut naruszenia art. 61 § 2 pkt 2 p.p.s.a., który to skierowany jest do organu i wskazuje co może zrobić organ (a nie Sąd). A skoro tak to Sąd nie mógł tego przepisu naruszyć - jedynym przepisem, który był w sprawie wstrzymania wykonania zastosowany był art. 61 § 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 184 i w zw. z art. 193 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.