I OZ 110/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 16 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 509/19 o odrzuceniu zażalenia A. M. na postanowienie z 21 września 2022 r. w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: odrzucić zażalenie.

Postanowieniem z 16 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 509/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie A. M. (dalej: Skarżący) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 21 września 2022 r., w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Skarżący, pismem z 18 stycznia 2023 r., wniósł w terminie zażalenie na powyższe postanowienie. Pismem z 23 stycznia 2023 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 20 stycznia 2023 r., wezwano Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych zażalenia przez jego podpisanie oraz podpisane odpisu zażalenia bądź nadesłanie dwóch podpisanych odpisów zażalenia, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Skarżący nie uzupełnił braków formalnych zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 194 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Stosownie do art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpis i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Wniesione przez Skarżącego zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z 16 grudnia 2022 r., jak i jego odpis zawierały braki formalne, ponieważ Skarżący nie podpisał zarówno zażalenia, jak i jego odpisu. W związku z tym, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III, wezwano Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, w terminie 7 dni, pouczając jednocześnie o skutkach procesowych niewykonania wezwania w terminie. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zażalenia zostało skutecznie doręczone Skarżącemu 10 lutego 2023 r., a zatem termin do wykonania zarządzenia upłynął 17 lutego 2023 r. Skarżący nie uzupełnił braków formalnych zażalenia. W ocenianej sprawie, jak i w kilku innych sprawach prowadzonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, co wiadomo Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu, Skarżący wielokrotnie wnosił środki zaskarżenia pozbawione podpisu, które w wyniku nieusunięcia przez niego tego braku formalnego podlegały odrzuceniu. Sytuacja taka zaistniała np. w sprawach sygn. akt: III SA/Gd 304/18, czy III SA/Gd 305/19 i ma miejsce również w odniesieniu do ocenianej sprawy. Wnoszący środki odwoławcze jest przez Sąd I instancji każdorazowo prawidłowo wzywany do ich podpisania, pisma zawierające zobowiązania są Skarżącemu skutecznie doręczane – jednak pozostają bez odpowiedzi. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że praktyka Skarżącego wydaje się być zamierzonym działaniem, ukierunkowanym na przedłużanie postępowań sądowych. Zdaniem składu orzekającego w sprawie, tego typu zachowanie strony uznać należy za nadużycie prawa do sądu, które nie może podlegać ochronie prawnej. Nadużycie prawa jest kategorią stosowania prawa. To bardzo konkretna sytuacja, w której określony podmiot działa w sprecyzowany sposób (por.: K. Osajda, Nadużycie prawa w procesie cywilnym, PS 2005/3/47). Ma ono miejsce w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jego sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (por.: M. Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo, 2007/11/49; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, PS 2005/5/81). Tak właśnie ocenić należy działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań administracyjnych lub sądowych w celu innym, niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływając na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochrony prawnej (H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005, Warszawa 2005, s. 136). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie, za słuszne uznał przedstawienie Sądowi odwoławczemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku kolejnego zażalenia strony obarczonego tym samym brakiem formalnym, celem jak najszybszego zakończenia postępowań wpadkowych inicjowanych przez Skarżącego w sprawie. Sąd kasacyjny ocenił, że kwestionowanie przez Skarżącego postanowień Sądu I instancji kolejnymi zażaleniami, które nie zawierają podpisu wnoszącego, przy prawidłowym wystosowywaniu przez WSA kolejnych wezwań w tym samym zakresie (z określeniem terminu na ich wykonanie i wskazaniem prawidłowego rygoru, opatrzonych pouczeniami) traktować należy jako nadużycie prawa do sądu. Nie sposób bowiem uznać, że strona, wielokrotnie pouczana o konieczności sygnowania środka odwoławczego podpisem, nie ma świadomości konsekwencji swojego działania, szczególnie w sytuacji kolejnego zażalenia w tej samej sprawie. Instytucja zażalenia, stanowi jedną z form realizacji wpisanego w Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.) prawa strony do sądu, jednak nie może być skutecznie realizowana w sytuacji wyżej opisanego działania skarżącego, który wydaje się dążyć jedynie do przedłużenia postępowania sądowego, czyniąc ze swojego prawa nienależyty użytek. Norma art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. przewiduje możliwość odrzucenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia, jeżeli ulegało ono odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, a taka sytuacja ma miejsce w ocenianej sprawie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.