I OZ 1091/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: 1 Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 20 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 877/15 o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 877/15 w sprawie ze skargi D. L. i M. Z. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia postanawia: oddalić zażalenie. 2

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 877/15, uwzględnił skargę D. L. i M. Z., na sprecyzowaną w sentencji decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju i uchylił zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2014 r., nr [...]. Pismem z dnia 22 stycznia 2016 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną. Wezwaniem z dnia 28 stycznia 2016 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2016 r., zobowiązano pełnomocnika organu do uzupełnienia braków formalnych złożonej skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie 5 egzemplarzy jej odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Powyższe wezwanie doręczone zostało w dniu 1 lutego 2016 r. (k-219 akt sądowych). Pismem z dnia 11 lutego 2016 r. pełnomocnik organu przesłał do Sądu 5 odpisów skargi kasacyjnej, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 17 marca 2016 r. skarżący D. L. i M. Z. wniosły zażalenie na ww. postanowienie. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I OZ 621/16, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Sądu I instancji z dnia 24 lutego 2016 r. i odmówił Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniesioną przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju skargę kasacyjną. Sąd I instancji wskazał, że pełnomocnik organu nie uzupełnił, w terminie zakreślonym dla dokonania tej czynności, braków formalnych skargi kasacyjnej, a jego wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej załatwiony został odmownie postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. I OZ 621/16. Dlatego też wniesiona skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Minister Infrastruktury i Budownictwa. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 178 w zw. z art. 47 § 1 P.p.s.a. poprzez: - błędne uznanie, że skarga kasacyjna organu zawierała braki formalne, podczas gdy organ pozostawał w usprawiedliwionym przeświadczeniu, że do skargi kasacyjnej dołączono prawidłową liczbę odpisów; - wyciąganie wobec organu ujemnych konsekwencji procesowych w sytuacji, gdy niedołączenie wymaganej liczby odpisów skargi kasacyjnej było skutkiem naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 47 § 1 P.p.s.a., co przejawiało się w niedoręczeniu organowi odpisu kluczowego pisma radcy prawnego P. B., w którym uchylił się on od reprezentowania w postępowaniu sądowym czterech podmiotów, które udzieliły mu w toku postępowania administracyjnego pełnomocnictwa m.in. do reprezentowania ich przez sądem administracyjnym, a także w tym, że Sąd ten nie wezwał radcy prawnego P. B. do nadesłania odpowiedniej liczby odpisów tego pisma; 2) art. 6 P.p.s.a. przez zaniechanie poinformowania organu, występującego przed Sądem I instancji bez profesjonalnego pełnomocnika, że w sprawie zaszła zmiana w zakresie sposobu reprezentacji pięciu uczestników, co wynikało z ww. pisma radcy prawnego P. B.; 3) art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez skrajnie rygorystyczne stosowanie przepisów o wymogach formalnych stawianych pismom procesowym i rozszerzające stosowanie przepisów o odrzuceniu skargi kasacyjnej sprzeczne z ratio legis przepisu art. 178 P.p.s.a.; 4) art. 76 § 1 P.p.s.a. przez błędne uznanie, że radcy prawnemu P. B. należało doręczyć dwa odpisy skargi kasacyjnej organu - raz jako pełnomocnikowi D. L. i M. Z., a drugi raz - jako pełnomocnikowi [...] Sp. z o.o.; 5) art. 141 § 4 w zw. z art. 166 w zw. z art. 178 P.p.s.a. przez zaniechanie oceny, czy przedmiotowa skarga kasacyjna była obarczona wadami formalnymi i ograniczenie się do wskazania, że organ nie odpowiedział na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych w zakreślonym terminie. W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik organu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał przede wszystkim, iż Sąd I instancji nie doręczył organowi odpisu pisma, z którego wynikało, że radca prawny P. B. postanowił reprezentować przed sądem jedynie dwóch spośród sześciu swoich mocodawców będących osobami fizycznymi. Nie wypowiedział się zaś w kwestii reprezentacji [...] Sp. z o.o., a mimo to Sąd ten uznał go za pełnomocnika tej Spółki. Pismo to miało istotne znaczenie dla sprawy, gdyż przepisy P.p.s.a. wymagają od stron z jednej strony dołączania do każdego pisma procesowego odpisów dla pozostałych uczestników postępowania, a z drugiej strony - w przypadku, gdy co najmniej dwie strony reprezentowane są przez pełnomocnika profesjonalnego - doręczania pism bezpośrednio tym pełnomocnikom (art. 66 § 1 P.p.s.a.). Dla prawidłowego wykonania ww. obowiązków konieczne jest doręczanie wszystkim uczestnikom postępowania pism, z których wynikają zmiany w kręgu uczestników oraz zmiany w zakresie ich reprezentacji przed sądem. Gdyby pełnomocnik organu został przez Sąd prawidłowo zawiadomiony o tym, kogo będzie reprezentował radca prawny P. B., to zostałyby do skargi kasacyjnej dołączone jej odpisy we właściwej ilości. W odpowiedzi na zażalenie D. L. i M. Z. wniosły o jego oddalenie i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika. Przepis art. 49 § 1 P.p.s.a. stanowi zaś, iż w wypadku gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepisem szczególnym w stosunku do art. 49 § 1 P.p.s.a. jest art. 178 P.p.s.a., który w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nakazuje sądowi jej odrzucenie. Należy wskazać, że problem braku formalnego w postaci nieprzedłożenia odpisów wnoszonych do sądów administracyjnych pism procesowych był przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13 (ONSAiWSA z 2014 r., nr 3, poz. 39), w której – koncentrując się na braku przedłożenia odpisów skargi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym – stwierdzono, że "niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd". Wskazana uchwała w swojej sentencji zawiera wykładnię art. 49 § 1 i art. 47 § 1 P.p.s.a., znajdującą zastosowanie także w rozpoznawanej sprawie, w myśl której nieprzedłożenie wymaganych przez art. 47 § 1 P.p.s.a. odpisów wniesionego pisma (m.in. skargi kasacyjnej) jest brakiem istotnym, tj. takim, który uniemożliwia nadanie danemu pismu dalszego prawidłowego biegu (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt II FZ 1988/14, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępna pod adresem https://cbois.nsa.gov.pl/). W niniejszej sprawie pismem z dnia 28 stycznia 2016 r. wezwano pełnomocnika organu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem jej odrzucenia, przez złożenie 5 egzemplarzy odpisów skargi kasacyjnej poświadczonych za zgodność z oryginałem. Powyższe wezwanie doręczone zostało w dniu 1 lutego 2016 r. (k-219 akt sądowych). Pismem z dnia 11 lutego 2016 r. pełnomocnik organu przesłał do Sądu 5 odpisów skargi kasacyjnej, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I OZ 621/16, na skutek zażalenia D. L. i M. Z. od postanowienia Sądu Wojewódzkiego z dnia 24 lutego 2016 r., odmówiono Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Konsekwencją tego było odrzucenie skargi kasacyjnej przez Sąd I instancji zaskarżonym obecnie postanowieniem, które uznać należy za prawidłowe i zgodne z prawem. Brak formalny skargi kasacyjnej nie został bowiem uzupełniony w terminie. Dla niniejszej sprawy bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy Sąd meriti powiadomił organ o tym, kogo reprezentuje radca prawny P. B. i czy z tego powodu organ nadesłał nieprawidłową liczbę odpisów skargi kasacyjnej. Okoliczności te mogłyby być ewentualnie podstawą do przywrócenia terminu do uzupełnia braków formalnych skargi, jednakże w piśmie z dnia 11 lutego 2016 r. pełnomocnik organu zarzutu takiego nie podnosił. Na obecnym etapie sprawy badana jest wyłącznie kwestia braku formalnego skargi kasacyjnej, którym jest nienadesłanie jej odpisów w wyznaczonym przez Sąd I instancji terminie. Kwestia uchybienia terminowi w tym przedmiocie przez organ została przesądzona postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2016 r. W takiej sytuacji zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o odrzuceniu skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury i Budownictwa należało uznać za prawidłowe. Odmienny pogląd podważałyby zresztą treść prawomocnego powyższego postanowienia. Rzeczą pełnomocnika organu zresztą było wykonanie wezwania Sądu, do czego bezspornie nie doszło w ustawowym terminie. W tych okolicznościach podniesione w zażaleniu zarzuty okazały się chybione. Niewątpliwie braki formalne skargi kasacyjnej nie zostały uzupełnione w terminie, co skutkuje jej odrzuceniem bez względu na inne kwestie, które tu już nie mogą być brane pod rozwagę. Skutki tego zaniedbania obciążają każdą stronę w równym stopniu, przeto niepodobna ich uznać za zbyt rygorystyczne, zwłaszcza przy fachowej obsłudze prawnej. Co mając na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia. Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na zażalenie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania wskazać należy, że nie może on zostać uwzględniony, bowiem po myśli art. 209 P.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie od postanowienia. ----------------------- 5