I OZ 1078/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 793/14 odmawiające wstrzymania wykonania decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia [...] czerwca 2014 r., nr: [...] w sprawie ze skargi S. R. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] czerwca 2014 r., nr: [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie napowietrznej linii elektroenergetycznej. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

S. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] czerwca 2014 r., nr: [...], wydaną w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie napowietrznej linii elektroenergetycznej. W skardze tej został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 24 września 2014 r., na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd stwierdził, że strona skarżąca nie wskazała, jakie przesłanki przemawiają za tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, jak też, czy występują okoliczności powodujące, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Brak uzasadnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej uniemożliwia Sądowi jego merytoryczną ocenę. Sąd nie dostrzegł okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku. Podkreślił, ze nie jest wystarczające upatrywanie zasadności takiego wniosku w zarzutach dotyczących zaskarżonej decyzji, gdyż na tym etapie postępowania Sąd nie jest uprawniony do oceny legalności decyzji administracyjnej. Sąd zauważył, że z decyzji Prezydenta Suwałk z dnia 24 marca 2014 r. wynika, że jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ustalającego odpowiednie odszkodowanie. Wskazano ponadto, ze rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd winien wyważyć przeciwstawne interesy: indywidualny i społeczny. Podano, że realizowana inwestycja ma strategiczne znaczenie nie tylko dla województwa podlaskiego. Z jednej strony połączy system elektroenergetyczny Polski i Litwy poprawiając bezpieczeństwo energetyczne województwa warmińsko-mazurskiego i podlaskiego od strony litewskiej. Z drugiej – linia ta umożliwi transgraniczną wymianę energii elektrycznej i zamknie tzw. "pierścień bałtycki", będący elementem wspólnotowego rynku energii. Uwzględnienie wniosku w przedmiotowej sprawie byłoby – w ocenie Sądu – istotnym zaburzeniem inwestycji i jednocześnie naruszałoby interes społeczny. Sąd podał przy tym, że nie popiera stanowiska prezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, że w sytuacji, gdy organ administracyjny nie wykonał obowiązku nałożonego przez art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a wniosek strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skierowany został do sądu, to nawet, gdy wniosek ten posiada pewne mankamenty np. lakonicznie uzasadnione przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., niedopuszczalna jest odmowa wstrzymania wykonania decyzji. Na powyższą decyzję zażalenie wniósł S. R., reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. W zażaleniu wskazano, że organ powinien wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Stosownie bowiem do tego przepisu, jeżeli w sprawie zakończonej decyzją wydaną na podstawie art. 124 tej ustawy zostanie wniesiona skarga do sądu administracyjnego, organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie. Organ tego nie uczynił, dlatego Sąd obowiązany był rozpoznać wniosek dotyczący wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący nie zgodził się z wyrażoną zaskarżonym postanowieniu oceną, że w sprawie nie wykazał przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdził, że uzasadnił swój wniosek, gdyż podniósł, że zostanie mu wyrządzona szkoda, jaką jest utrata władztwa nad użytkowanym rolniczo gruntem i straty z tego tytułu. Wskazał też na utratę dochodów z działalności rolniczej, osłabienie pozycji negocjacyjnej wobec inwestora, a ponadto zaburzenie flory i fauny prowadzonych upraw ekologicznych. Podniósł, że ingerencja w grunty rolne, na których prowadzone są uprawy ekologiczne, jest nieodwracalna. W zażaleniu odwołano się do postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których przyjęto, że w sytuacji, gdy organ nie wykonał obowiązku nałożonego art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to niezależnie od argumentacji podanej we wniosku, uzasadnione jest wstrzymanie wykonania decyzji przez Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: . Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji wskazanego przepisu wynika, iż to na stronie spoczywa obowiązek wykazania we wniosku przesłanek zawartych w powołanym przepisie, to jest przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Stosownie jednak do art. 9 ustawy z dnia21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w sprawach, o których mowa w przepisach działu III tej ustawy, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Podzielić należało stanowisko przyjęte w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (m. in. postanowienie z dnia 8 października 2008 r., sygn. akt I OZ 770/08, z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 133/12, z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 1041/13 i z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt I OSK 2232/14), że w sytuacji, gdy organ administracyjny nie wykonał obowiązku nałożonego przez art. 9 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, to w przypadku skierowania do Sądu wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji niedopuszczalna jest odmowa jego uwzględnienia. Nawet, gdy wniosek strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skierowany do sądu sformułowany jest lakonicznie, to okoliczność, że organ, mimo zobowiązania zawartego w art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie wstrzymał wykonania decyzji, znajduje do zaskarżonej decyzji zastosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a. Taka właśnie sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji Wojewody Podlaskiego stanowiły bowiem przepisy art. 124 ust. 1 i 3 powołanej wyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami, które to przepisy mieszczą się w dziale III tej ustawy i nie są przepisami stanowiącymi wyjątek, w myśl art. 9 tejże ustawy. Oznacza to zatem, że organ administracyjny – w celu ochrony tymczasowej na podstawie art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami – powinien z urzędu wstrzymać wykonanie decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia [...] czerwca 2014 r., czego jednakże nie uczynił. Wobec tego, że Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z przedstawionych wcześniej względów, należało uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 września 2014 r. i wstrzymać wykonanie tej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 188 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji