I OZ 1077/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1352/14 odmawiające A. S. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. S. na zachowania Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie konkursów/zatrudnienia na wyższym stanowisku w korpusie służby cywilnej postanawia: oddalić zażalenie.

A. S. w piśmie z dnia 16 maja 2014 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę "(...) na zachowania (decyzje, postanowienia, inne akty lub czynności lub bezczynność itp. itd.) organu czyli Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (jako następcy prawnego byłego Szefa Służby Cywilnej) w przedmiocie konkursów/zatrudnienia na wyższym stanowisku w korpusie służby cywilnej zawarte we wszelkich pismach w sprawie n/w konkursów (...)". Skarżący wniósł o określenie uprawnień oraz obowiązków organów w tym zakresie tj. zatrudnienie go na stanowisku: 1) dyrektora Biura Administracyjno-Budżetowego w Urzędzie Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych – konkurs K/113/02, 2) zastępcy dyrektora Departamentu Orzecznictwa w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych – konkurs K/32/03, 3) zastępcy dyrektora Departamentu Prawno-Legislacyjnego w Ministerstwie Infrastruktury – konkurs K/241/04, 4) dyrektora Sekretariatu Prezesa w Urzędzie Zamówień Publicznych – konkurs K/170/02, 4) dyrektora Biura Dyrektora Generalnego w Zachodniopomorskim Urzędzie Wojewódzkim – konkurs K/59/02. Pismem z dnia 16 lipca 2014 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia poprzez wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, bądź wskazanie, jakiego wniosku skarżącego dotyczy bezczynność Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (wskazano, że należy podać datę i osnowę wniosku). Wezwanie doręczono A. S. w dniu 1 sierpnia 2014 r. W dniu 8 sierpnia 2014 r. (data stempla pocztowego) skarżący złożył do akt sprawy pismo z tej samej daty, w którym – z związku z wezwaniem z dnia 16 lipca 2014 r. – podniósł, że "(...) sądownictwo administracyjne jak dotąd przez bez mała czternaście lat nie było w stanie poprawnie rozpoznać nawet jednej mojej skargi w przedmiocie konkursu na wyższe stanowisko w korpusie służby cywilnej (...)". Stwierdził "(...) w związku z otrzymaniem rzeczonego wezwania nasiliły się u mnie dolegliwości, stany lękowe i boję się i nic z wezwania nie rozumiem, a może rozumiem aż za bardzo albo nie to co trzeba (...)". Nadmienił, że organ administracji, przesyłając jego skargę do Sądu, przedłożył akta pięciu postępowań administracyjnych. Wobec powyższego, określając siebie jako nieporadnego prawnie, skarżący wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, "(...) który w sposób prawidłowy, wysoce profesjonalny usunie braki formalne skargi po zapoznaniu się z aktami [...]". Do pisma z dnia 8 sierpnia 2014 r. skarżący dołączył wypełniony i podpisany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1352/14, odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o po stępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), uznając, że skarga jest oczywiście bezzasadna. Sad wskazał, że skarga A. S. z dnia 16 maja 2014 r. "na zachowania" Prezesa Kancelarii Rady Ministrów nie spełnia wymogu wskazanego w art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Dlatego, opisanym wyżej wezwaniem z dnia 16 lipca 2014 r., strona została wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez jednoznaczne określenie przedmiotu zaskarżania, to jest wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, bądź wskazanie, jakiego wniosku skarżącego dotyczy bezczynność Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. W wezwaniu zawarto pouczenie o treści zarówno art. 57 § 1, jak i o treści art. 58 § 1 p.p.s.a. Skarżący nie uzupełnił więc w wyznaczonym terminie braku formalnego wniesionej skargi. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że ani Sąd, ani organ administracji, za pośrednictwem którego strona wniosła skargę, ani ktokolwiek inny nie jest uprawniony do określenia przedmiotu zaskarżenia za skarżącego. To ta strona postępowania decyduje, który konkretnie akt lub czynność albo bezczynność będą przedmiotem kontroli legalności dokonywanej przez sąd administracyjny. Pomoc prawna – także w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu – udzielana jest w sprawie. Zatem skarżący, ubiegając się o przyznanie prawa pomocy (czy to w toku, czy to przed wszczęciem postępowania), zobligowany jest najpierw określić przedmiot zaskarżenia. Niezależnie od powyższego Sąd zauważył, że A. S., chociaż określił siebie jako osobę nieporadną prawnie, to jak sam podał w piśmie z dnia 8 sierpnia 2014 r., od kilkunastu lat wszczyna postępowania przed sądami administracyjnymi. Od początku funkcjonowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (1 stycznia 2004 r.) zarejestrowano w nim przeszło 500 spraw wszczętych skargami lub wnioskami A. S. W toku postępowań w tych sprawach skarżący wielokrotnie składał do akt różnego rodzaju pisma procesowe, niejednokrotnie posługując się fachową terminologią prawniczą i obszerną argumentacją prawną. Sąd podkreślił, że z urzędu jest mu wiadome, że skarżący posiada wykształcenie prawnicze i ekonomiczne. Powyższe okoliczności dają podstawę, by twierdzić, że A. S. jest w stanie określić przedmiot zaskarżenia objęty skargą z dnia 16 maja 2014 r. w sposób odpowiadający wymogom przewidzianym w art. 57 § 1 p.p.s.a. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, w którym kwestionując zaskarżone rozstrzygnięcie, w sposób obraźliwy i odbiegający od podstawowych standardów pisma kierowanego do Sądu, wyraził swoje niezadowolenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 247 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Okoliczność taka zachodzi, gdy bez potrzeby dokonania głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że skarga ta nie może zostać uwzględniona (por. postanowienia NSA z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 273/08 oraz z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt II GZ 41/12; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 572, Jagielska M., Jagielski J., Gołaszewski P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 803). Zastosowanie przepisu art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 p.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, iż w danej sprawie wystąpiła "oczywista bezzasadność" skargi, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Opisana powyżej sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Skarżący wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez określenie jaki jest przedmiot zaskarżenia, nie wskazał konkretnej decyzji, postanowienia, aktu lub czynności Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, którego dotyczy wniesiona skarga. W takiej sytuacji Sąd I instancji słusznie uznał, że skoro skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., to tym samym z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi, prawo pomocy zgodnie z art. 247 p.p.s.a. stronie nie przysługiwało. W okolicznościach niniejszej sprawy odmowa przyznania przez Sąd I instancji prawa pomocy była zgodna z prawem. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.