I OZ 1060/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 19 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 1166/14 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego WSA Stanisława Niteckiego i sędziego WSA Beaty Kozickiej od orzekania w sprawie ze skargi M.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zasiłku stałego postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 1166/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek skarżącego M.D. o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie sędziego WSA Stanisława Niteckiego i sędziego WSA Beaty Kozickiej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem z dnia 12 listopada 2014 r. M.D. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2014 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zasiłku stałego. Na rozprawie w dniu 13 czerwca 2016 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziów, którzy uczestniczyli w wydaniu wyroków o zasiłek stały, które toczyły się pod sygnaturami IV SA/Gl 750/10, IV SA/Gl 460/11, IV SA/Gl 460/12, IV SA/Gl 683/12 oraz IV SA/Gl 835/14, nazwisk sędziów nie pamięta, a kwestię tę pozostawił do ustalenia sądowi. W piśmie z dnia 20 czerwca 2016 r. skarżący uzupełnił swój wniosek wskazując, iż wnosi o wyłączenie sędziego WSA Stanisława Niteckiego, oraz sędziego WSA Beaty Kozickiej albowiem wskazani sędziowie rozstrzygali w sprawie o sygn. IV SA/Gl 683/12, która dotyczyła przyznania zasiłku stałego. Zdaniem skarżącego uzasadnia to wyłączenie tych samych sędziów z mocy ustawy w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o zasiłek stały. Oddalając wniosek Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie z oświadczenia sędziego WSA Stanisława Niteckiego z dnia 15 czerwca 2016 r. oraz sędziego WSA Beaty Kozickiej z dnia 20 czerwca 2016 r. wynika, że nie istnieją ani przesłanki z art. 18 p.p.s.a. ani też okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w rozpoznawanej sprawie. Oświadczenia sędziów i ich prawdziwość nie budzą żadnych wątpliwości, że nie zachodzą okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z ugruntowanym poglądem judykatury, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, skoro sędzia, którego dotyczy wniosek, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w ww. przepisach, dające podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie. Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego. W ocenie Sądu, okoliczność przedstawiona we wniosku skarżącego nie stanowi o konieczności wyłączenia od rozpoznania wskazanych powyżej sędziów albowiem sprawa, na którą powołuje się skarżący o sygn. akt IV SA/Gl 683/12 dotyczyła postępowania administracyjnego w którym zaskarżono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...]grudnia 2010 r. nr [...]. W sprawie o sygn. IV SA/Gl 683/12 Sąd uchylił decyzję organu odwoławczego, a w zaleceniach prawnych wskazał na konieczność umorzenie postępowania w sprawie. Przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...]. W wyniku wniesienia skargi od decyzji utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 460/12 oddalił skargę. Sprawa ta jest prawomocnie zakończona. Fakt braku podstawy wyłączenia w niniejszej sprawie potwierdza również treść 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M.D., wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. oraz art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez niezawieszenie postępowania w sprawie IV SA/Gl 1097/14. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosowanie do treści art. 20 powołanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. W obu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, iż w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego WSA Stanisława Niteckiego i sędziego WSA Beaty Kozickiej. Z oświadczeń złożonych przez sędziów wynika, iż nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać jej wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 p.p.s.a. Skarżący natomiast zarówno we wniosku, jak również w zażaleniu nie wykazał w żaden sposób, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności. Wbrew stanowisku skarżącego, w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka wyłączenia, wskazana w art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne dotyczy skargi na postanowienie SKO w K. z dnia [...] września 2014 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] uchylającej z dniem 1 lutego 2006 r. decyzję z dnia [...] października 2005 r. przyznającą skarżącemu zasiłek stały. Natomiast w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 683/12, na którą powołuje się skarżący przedmiotem kontroli legalności Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] uchylającą decyzję z dnia [...] października 2005 r. Z uzasadnienia wyroku w sprawie IV SA/Gl 683/12 wynika, że uchylając zaskarżoną decyzję, Sąd nakazał organowi odwoławczemu umorzenie postępowania z uwagi na funkcjonowanie w obrocie prawnym dwóch tożsamych decyzji Prezydenta Miasta B. w przedmiocie uchylenia zasiłku stałego (decyzji wcześniejszej z dnia [...] listopada 2007 r. i decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r.). Odnośnie natomiast decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2012 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] listopada 2007 r. (której dotyczył wniosek o stwierdzenie nieważności), to WSA w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 14 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 460/12 oddalił skargę na tę decyzję. Mając na uwadze powyższe, nie można przyjąć, iż orzekanie wskazanych we wniosku sędziów w sprawie IV SA/Gl 683/12 stanowi podstawę ich wyłączenia od udziału w niniejszym postępowaniu. Wobec powyższego uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zasadnie oddalił wniosek skarżącego w tym przedmiocie. Niezrozumiały natomiast jest zarzut naruszenia art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a., skoro skarżący wskazuje, iż zawieszenie postępowania powinno nastąpić w sprawie sygn. akt IV SA/Gl 1097/14. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), postanowił jak w sentencji