I OZ 1059/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 19 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 marca 2016 r., sygn. akt II SO/Gl 1/16 o zawieszeniu postępowania w sprawie z wniosku J. L. i E. L. o wymierzenie Wójtowi Gminy M. grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę w sprawie wszczęcia postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 11 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił niniejsze postępowanie wszczęte wnioskiem J. L. i E. L. o wymierzenie Wójtowi Gminy M. grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem z dnia 30 grudnia 2015 r. J.L. i E.L. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, za pośrednictwem Wójta Gminy M., z wnioskiem o wymierzenie temu organowi grzywny za nieprzekazanie Sądowi ich skargi (tj. pisma z dnia 16 listopada 2015 r.) na postanowienie z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] wraz z aktami administracyjnymi sprawy i odpowiedzią na skargę. W odpowiedzi na wniosek organ oświadczył, że skargę wraz z odpowiedzią i aktami sprawy przekazał Sądowi w dniu 9 stycznia 2016 r. Następnie w toku postępowania organ poinformował o śmierci E. L., nadsyłając odpis skrócony aktu zgonu. Przewodniczący Wydziału II zarządzeniem z dnia 29 stycznia 2016 r. wezwał J. L.do wskazania następców prawnych zmarłej w dniu 17 stycznia 2016 r. E.L., poprzez podanie ich imion, nazwisk oraz adresów, w terminie 7 dni pod rygorem zawieszenia postępowania sądowego (art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Zawieszając postępowanie, Sąd jako podstawę powołał przepis art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu skarżącego lub niewykonania przez skarżącego innych zarządzeń nie można nadać sprawie dalszego biegu. Sąd podkreślił przy tym, że instytucja zawieszenia postępowania może być stosowana wyłącznie w stosunku do takich zarządzeń, których niewykonanie uniemożliwia dalsze poprowadzenie sprawy. Powołany przepis stanowi bowiem swego rodzaju sankcję procesową za niewypełnienie nałożonego przez Sąd obowiązku w sytuacji, gdy strona zobowiązana w terminie jej wyznaczonym nie uczyni zadość wezwaniu lub nie zareaguje w inny sposób, pozwalający na kontynuowanie sprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, wskutek braku następców prawnych wnioskodawczyni, dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe. Sąd wskazał dalej, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż wezwanie zostało doręczone J. L. w dniu 9 lutego 2016 r. Zatem wyznaczony termin upłynął w dniu 16 lutego 2016 r. Jednakże wnioskodawca do dnia wydania postanowienia nie udzielił na nie odpowiedzi. Odpowiedzi takiej zdaniem Sądu nie może stanowić pismo wnioskodawcy z dnia 12 lutego 2016 r. (skierowane do sprawy II KO/Gl 1/16, ale nawiązujące także do wezwania w zawisłej sprawie), albowiem nie wskazuje ono następcy prawnego. Wobec powyższego nie jest możliwym ustalenie, czy istnieją następcy prawni zmarłej wnioskodawczyni. Przedmiotowe wezwanie miało bowiem na celu dalsze prowadzenia zainicjowanego postępowania sądowego. Brak określenia stron uniemożliwia kontynuowanie postępowania sądowoadministracyjnego, a w konsekwencji jego zakończenie. Obowiązek zawiadamiania stron o czynnościach procesowych nie tylko gwarantuje im czynny udział ale również stanowi rękojmię realizacji konstytucyjnego prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd. Niezachowanie zaś powyższego nosi znamiona rażącego naruszenia prawa. Sąd zatem nie może nadać dalszego biegu powołanemu na wstępie wnioskowi. Uwzględniając powyższą argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 i art. 131 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. zawiesił niniejsze postępowanie. Końcowo Sąd podniósł, że skarga, której rozpoznawany wniosek dotyczy, wpłynęła do siedziby organu w dniu 16 listopada 2015 r., zaś do siedziby Sądu w dniu 14 grudnia 2015 r., przy czym postanowieniem z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 1178/15 została odrzucona jako niedopuszczalna. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Sądu, J. L. wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 11 marca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Niniejsze postępowanie zostało wszczęte wnioskiem J. Lo. i E. L. z dnia 30 grudnia 2015 r. złożonym w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy (odpis skrócony aktu zgonu), wnioskodawczyni E.L. zmarła w dniu 17 stycznia 2016 r. Informację tę Sąd pierwszej instancji powziął z pisma organu z dnia 22 stycznia 2016 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe okoliczności wypełniały hipotezę normy prawnej zawartej w przepisie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. stanowiły przesłankę do zawieszenia niniejszego postępowania na tej właśnie podstawie. Według treści tego przepisu, śmierć strony stanowi bowiem obligatoryjną przesłankę zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego z urzędu. Sąd w pierwszej kolejności winien był zatem zawiesić postępowanie na podstawie powołanego przepisu, a dopiero później - w oparciu o regulację z art. 127 § 3 p.p.s.a. - podjąć czynności mające na celu ustalenie następców prawnych zmarłej. W okolicznościach niniejszej sprawy brak było natomiast podstaw do zastosowania fakultatywnej przesłanki zawieszenia wskazanej w art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie zawieszające przedmiotowe postępowanie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) oddalił zażalenie.