I OZ 105/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 3 października 2025 r., sygn. akt I SA/Op 370/25 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 7 marca 2025 r. nr IN.II.7581.2.2025.KWO w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości i zobowiązania do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego postanawia: oddalić zażalenie.

W. G. (dalej "Skarżący") reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, adwokata Z. K., wniósł skargę do Sądu I instancji na opisaną w sentencji decyzję Wojewody w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości i zobowiązania do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego Na skutek zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I z 14 maja 2025 r., wezwano pełnomocnika Skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, przez wskazanie numeru PESEL strony skarżącej oraz miejsca zamieszkania, a w razie jego braku, adresu do doręczeń skarżącego. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi 2 czerwca 2025 r. i pozostało ono bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Op 370/25, Sąd I instancji odrzucił skargę z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych. Pismem procesowym z 26 lipca 2025 r., nadanym w placówce pocztowej 28 lipca 2025 r., Skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi, podając swój numer PESEL i adres zamieszkania. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że o odrzuceniu skargi dowiedział się z odpisu postanowienia z 11 lipca 2025 r., doręczonego 21 lipca 2025 r. jego małżonce H. G. W trakcie osobistej rozmowy z adwokatem uzyskał od niego informację, że ten nie zareagował na wezwanie Sądu i o niczym nie informował ani Skarżącego ani jego żony. Z powodu braku wiedzy nie mógł uzupełnić braków formalnych skargi. Wskazał też, że wypowiedział 25 lipca 2025 r. pełnomocnictwo dotychczasowemu pełnomocnikowi. Wobec powyższego wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Następnie na podstawie zarządzania Sądu I instancji z 4 września 2025 r. Skarżący został wezwany do uzupełnienie braków wniosku o przywrócenie terminu, poprzez: wskazanie czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, ponieważ pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała miejsce w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybia terminu (art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." oraz do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Skarżący odpowiedział pismem procesowym z 18 września 2025 r. Wskazał w nim, że przyczyna uchybienia terminu ustała 21 lipca 2025 r., kiedy dowiedział się z postanowienia doręczonego jego żonie o odrzuceniu skargi. Wyjaśnił, że jego dotychczasowy pełnomocnik reprezentował go przed Sądem I instancji w okresie od złożenia skargi, to jest od 25 kwietnia 2025 r. do 25 lipca 2025 r., kiedy zostało mu wypowiedziane pełnomocnictwo. W wyżej wskazanym 3 miesięcznym okresie adwokat nie informował go ani ustnie ani pisemnie o żadnych rozważaniach, uwagach, wezwaniach sądowych. W związku z tą okolicznością Skarżący uważa, że nie może ponosić winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Postanowieniem z 3 października 2025 r. – Sąd I instancji, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. odmówił przywrócenia Skarżącemu terminu do usunięcia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że Skarżący wraz z wnioskiem uzupełnił braki formalne skargi, a sam wniosek został złożony w przepisanym terminie 7 dni. Odnosząc się do merytorycznego rozpoznania wniosku Sąd I instancji wskazał, że nie może uznać stanowiska Skarżącego za uzasadnione, gdyż jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2024 r., sygn. akt II GZ 277/24), to strona ponosi ryzyko ujemnych skutków niewłaściwego wyboru pełnomocnika. Sąd I instancji wskazał, że działania pełnomocnika traktowane są na równi z działaniem samej strony. Zaniedbania osób, którymi posługuje się Skarżący, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu. Brak należytej staranności osób, które Skarżący upoważnia do działania w swoim imieniu, w szczególności brak kontaktu z nimi, nie stanowi okoliczności wyłączającej winę strony. Skutki działań i ewentualnie zaniechań pełnomocnika obciążają mocodawcę i to one determinują kierunek rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu (ibidem). Wobec powyższego, zdaniem Sądu I instancji, argumentacja Skarżącego wskazana we wniosku o przywrócenie terminu nie może być uznana za przyczynę uzasadniającą ten wniosek. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem, że niedotrzymanie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, nastąpiło nie z jego winy. Na powyższe postanowienie zażalenie w terminie wniosła uczestniczka postępowania H. G. (dalej: "Żaląca się"). Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a to art. 86 § 1 p.p.s.a. i uznanie, że strona z własnej winy uchybiła terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi albowiem odpowiada za dobór pełnomocnika do sprawy, tymczasem strona nie mogła uniknąć błędu procesowego pełnomocnika, była z nim w stałym kontakcie, a sam pełnomocnik nic informował strony aby zaszła konieczność uzupełnienia braków formalnych skargi. Wobec powyższego wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W judykaturze od dawna przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W orzecznictwie przyjęto, że nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu niedostateczna staranność w prowadzeniu zleconych spraw. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Prawidłowe jest bowiem stanowisko Sądu I instancji, że w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe, podejmowane w toku postępowania sądowego przez stronę w szerokim tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego (orzeczenie Sądu Najwyższego z 27.9.1935 r. C.III 258/35, OSP z 1936 r., poz. 150; akceptowane przez J. Gudowskiego, Kodeks postępowania cywilnego. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, W. Pr. 1998 r., t. 1, s. 318, uw. 6; uzasadnienie uchwały SN z 18.9.1992 r. III CZP 112/92, OSNC z 1993/5/75; akceptowanej przez J. Gudowskiego w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, W. Pr. 2006 r., t. 1, s. 240, uw. 8). Stanowisko, zgodnie z którym mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swego pełnomocnika, jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (m.in. postanowienia NSA z: 18.10.2007 r. I FZ 421/07; 11.3.2009 r. I OZ 198/09; 31.3.2009 r. I FZ 69/09; 23.7.2009 r. I OZ 737/09; 23.6.2010 r. I OZ 465/10; 19.8.2010 r. I FZ 133/10; 10.6.2011 r. I OZ 408/11; 28.6.2011 r. I FZ 160/11; 28.7.2011 r. I OZ 545/11; 9.9.2011 r. II FZ 425/11; 29.11. 2011 r. I OZ 894/11; 13.12.2011 r. II FZ 736/11; 14.12.2011 r. II GZ 527/11; 11.1. 2012 r. I GZ 231/11; 25.1.2012 r. II OZ 2/12; 13.9.2012 r. II FZ 689/12; 9.10.2013 r. II FZ 872/13; 18.7.2013 r. I OZ 584/13; 9.1.2013 r. I OZ 958/13; 19.12.2012 r. I FZ 566/12, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA"). Skoro pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, nie może prowadzić do odmiennej oceny niż dokonana przez Sąd I instancji. W związku z tym za prawidłową należy uznać konstatację Sądu I instancji, że na Skarżącym, jako mocodawcy, ciążyło ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania reprezentującego go pełnomocnika. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej. W stosunku do profesjonalnych pełnomocników podwyższone są standardy rzetelności. Tym samym pełnomocnicy czy to działając samodzielnie, czy też posługując się osobami trzecimi, winni dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Od fachowego pełnomocnika wymagać można prawidłowego zorganizowania pracy prowadzonej kancelarii, a więc również reagowania na pisma sądu. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego. Niezależnie od tego czy błąd popełnił pełnomocnik Skarżącego, czy pracownik jego kancelarii, winę za ten błąd ponosi profesjonalny pełnomocnik, a w konsekwencji jego mocodawca. Zaniedbania w tym zakresie stanowią zawinioną przyczynę uchybienia terminu. Sąd I instancji trafnie uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 86 § 1 p.p.s.a. i w konsekwencji odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.