I OZ 1035/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 1146/16 odrzucające skargę kasacyjną H. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 1146/16 odrzucającego skargę H. M. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: odrzucić zażalenie.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wpłynęła skarga adw. M. M., działającej w imieniu M. M. i H. M., na decyzję Wojewody Lubelskiego z [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 21 grudnia 2016 r. odrzucił skargę H. M. stwierdzając, że jest ona osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, a więc – w świetle art. 26 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej "p.p.s.a."), nie posiada zdolności do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych, co oznacza że nie może działać sama, w tym także przez pełnomocnika, lecz wyłącznie przez swojego przedstawiciela ustawowego. Sąd wskazał, że skarżąca H. M. przedstawiciela takiego nie ma, ponieważ postępowanie o ustalenie dla niej opiekuna jeszcze się nie zakończyło. Oznacza to, że skarżąca obecnie nie może być stroną postępowania sądowoadministracyjnego, a więc sprawa z jej skargi nie może się toczyć. Na powyższe postanowienie adw. M. M. wniosła w imieniu skarżących – H. M. i M. M. – skargę kasacyjną, załączając udzielone jej przez M. M. pełnomocnictwo. Następnie w piśmie z dnia 21 lutego 2017 r. wyjaśniła, że nie zakończyło się jeszcze postępowanie przed Sądem Rejonowym Lublin – Zachód V Wydział Rodzinny w przedmiocie ustanowienia opiekuna prawnego dla całkowicie ubezwłasnowolnionej H. M.; ustanowiono wprawdzie dla skarżącej kuratora na czas postępowania przed Sądem Rejonowym, ale tylko w zakresie opieki faktycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 29 marca 2017 r. odrzucił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że H. M. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, a więc w świetle art. 26 § 1 p.p.s.a. nie posiada zdolności do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych, co oznacza że nie może działać sama, w tym także przez pełnomocnika, którego udział na etapie sporządzenia skargi kasacyjnej jest obowiązkowy (zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a); osoba nieposiadająca zdolności do czynności prawnych może występować przed sądem wyłącznie przez swojego przedstawiciela ustawowego. Sąd podkreślił, że adwokat M. M. wyjaśniła, iż postępowanie w przedmiocie ustanowienia opiekuna prawnego dla skarżącej jeszcze się nie zakończyło, co – w ocenie Sądu – oznacza, że skarżąca nadal nie może być stroną niniejszego postępowania; nie może również udzielić skutecznie pełnomocnictwa do sporządzenia skargi kasacyjnej. Na powyższe postanowienie adwokat M. M., działając w imieniu H. M. złożyła zażalenie zarzucając naruszenie: 1. art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 26 § 1 i art. 27 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi kasacyjnej w oparciu o nieuprawnione przyjęcie, iż skarżąca H. M. nie posiada zdolności procesowej oraz, że nie działa za nią przedstawiciel ustawowy, a tym samym zachodzi przesłanka formalna do wydania zaskarżonego postanowienia, wskutek czego skarżąca H. M. została pozbawiona możności obrony swoich praw i interesów, co stanowi przyczynę nieważności postępowania z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.; 2. art. 7, 9, 77 i 80 K.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę prawdy obiektywnej oraz dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego strony skarżącej wyrażającego się w bezkrytycznym przyjęciu, że skarżąca nie może być stroną postępowania sądowoadministarcyjnego podczas, gdy ze wskazanych przez pełnomocnika skarżącej okoliczności wynika, iż postępowanie o ustalenie opiekuna prawnego dla skarżącej przed Sądem Rejonowym Lublin – Zachód w Lublinie V Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt V RNS 159/15 jest w toku i zmierza do ustanowienia przedstawiciela ustawowego, który będzie działał w imieniu i na rzecz ubezwłasnowolnionej H. M. Wniesiono o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, - zobowiązanie pełnomocnika skarżącej H. M. do złożenia wniosku o ustanowienie kuratora dla ubezwłasnowolnionej całkowicie H. M., który będzie działał w jej imieniu i na jej rzecz do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie ustanowienia opiekuna prawnego, - zawieszenie niniejszego postępowania do czasu wyznaczenia przez sąd powszechny kuratora dla skarżącej H. M. do reprezentowania jej interesów w niniejszym postępowaniu, - zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 27 p.p.s.a., osoba fizyczna niemająca zdolności do czynności w postępowaniu może je podejmować tylko przez swojego przedstawiciela ustawowego. Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 147 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli dobro pozostającego pod opieką tego wymaga, sąd opiekuńczy wydaje niezbędne zarządzenia dla ochrony jego osoby lub majątku aż do czasu objęcia opieki przez opiekuna; w szczególności sąd opiekuńczy może ustanowić w tym celu kuratora. Skoro w niniejszej sprawie H. M. została ubezwłasnowolniona w dniu 30 grudnia 2014 r. – na co wskazuje adw. M. M. zarówno w piśmie z dnia 12 grudnia 2016r., jak i z dnia 21 lutego 2017 – to gdyby zaistniała potrzeba wywołana okolicznościami wskazanymi w w/w przepisie, to z pewnością Sąd już wtedy ustanowiłby kuratora. Jak natomiast z akt niniejszej sprawy wynika, od dnia 30 grudnia 2014 r. H. M. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną i nadal trwa postępowanie przed Sądem Rejonowym Lublin – Zachód w Lublinie V Wydział Rodzinny o ustalenie opieki prawnej i powołanie opiekuna. Wobec tego H. M. jako osoba ubezwłasnowolniona – w świetle art. 26 § 1 p.p.s.a. – nie może działać sama lecz wyłącznie przez przedstawiciela ustawowego. Takiego jednak jeszcze nie ma. Tym samym stwierdzić należy, że adwokat M. M. nie miała umocowania do działania w niniejszej sprawie w imieniu H. M., bowiem pełnomocnictwa do działania w jej imieniu mógłby skutecznie udzielić wyłącznie przedstawiciel ustawowy H. M., który nie został jak na razie ustanowiony. Zatem adw. M. M. występowała bez jakiegokolwiek umocowania do działania w imieniu H. M. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie 180 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.