I OZ 102/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. R. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt IV SO/GL 50/13 pozostawiające bez rozpoznania wniosek Z. R. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu od orzekania w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 76/13 w kwestii wniosku skarżącego z dnia 5 grudnia 2013 r. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach postanawia: oddalić zażalenie. .

W sprawie toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu o sygn. akt IV SAB/Wr 76/13 Z. R. pismem z dnia 8 lipca 2013 r. złożył wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów tego sądu oraz sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach jako właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Zarządzeniem z dnia 18 listopada 2013 r. wezwano stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku. W odpowiedzi Z. R. pismem z dnia 5 grudnia 2013 r. zażądał wyłączenia wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2013 r. wezwano Z. R. do uzupełniania braków wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, poprzez wskazanie imienia i nazwiska każdego sędziego, którego wniosek dotyczy oraz podanie i uprawdopodobnienie przyczyny wyłączenia odnoszącej się do każdego sędziego z osobna. Odpis powyższego wezwania został skarżącemu doręczony w dniu 13 stycznia 2014 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. W dniu 13 stycznia 2014 r. wnioskodawca złożył do biura podawczego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu pismo z tej samej daty, które zostało przekazane Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Oświadczył w nim, że zna jedynie nazwiska dwudziestu czterech sędziów, którzy rozpoznawali jego sprawy. Z. R. jako bezcelowe uznał wskazanie imion i nazwisk sędziów. Ponadto odmówił "ujawnienia jakichkolwiek osobistych wycieczek w stosunku do każdego z nich, bo one nie istnieją". Podniósł, że nie utrzymuje kontaktu z sędziami. Jednocześnie wyłączenia sędziów domaga się z innych powodów niż zawarte w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") bowiem "zamykają mu drogę do sądu i do sprawiedliwego wyroku, a także skazują na śmierć głodową i wykluczenie społeczne, pozbawiając go praw obywatelskich bez wyroku". Analogiczne zarzuty znalazły się w kolejnym piśmie Z. R. z dnia 24 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zarządzeniem z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt IV SO/Gl 50/13, na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a., pozostawił bez rozpoznania wniosek Z. R. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu od orzekania w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 76/13 w kwestii wniosku skarżącego z dnia 5 grudnia 2013 r. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Sąd wskazał, że pomimo wezwania Sądu, skarżący nie wskazał imion i nazwisk sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, których wniosek dotyczy oraz nie podał i nie uprawdopodobnił przyczyn odnoszących się do każdego z nich. Sąd podkreślił, że niewskazanie sędziów, których wniosek dotyczy z imienia i nazwiska czyni niemożliwym jego rozpoznanie. Nie można bowiem stwierdzić, czy zachodzi w ogóle przesłanka wyłączenia określona w ustawie jako istnienie okoliczności, która w odniesieniu do konkretnej osoby mogłaby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności. Natomiast precyzyjne określenie z imienia i nazwiska sędziego lub sędziów w ramach złożonego wniosku na celu umożliwienie jego rozpatrzenia w świetle ewentualnych podstaw wyłączenia. Na marginesie Sąd I instancji zauważył, że podniesione przez skarżącego przyczyny uzasadniające wyłączenie sędziów, nawet w przypadku wskazania ich z imienia i nazwiska, nie mogły odnieść oczekiwanego skutku. Na powyższe postanowienie Z. R. złożył zażalenie, wnosząc, że Sąd nałożył na niego obowiązek, któremu nie mógł sprostać z przyczyn obiektywnych i niezależnych od niego, gdyż nie posiada takiej wiedzy. Zażądał wyłączenia w/w sędziów z powodów "innych niż wymienione w art. 18 i 19 p.p.s.a.". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Charakter instytucji wyłączenia sędziego jest oczywisty - sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn, które mogłyby skutkować pojawieniem się jakichkolwiek wątpliwości, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy. Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Niezależnie jednak od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego, o czym stanowi art. 19 wskazanej ustawy. Zaznaczyć przy tym należy, że podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne odczucia strony skarżącej. Konieczne jest uprawdopodobnienie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego, zgodnie z treścią art. 19 tejże ustawy. Wniosek o którym mowa musi zawierać, jak wynika z regulacji powołanej powyżej, wskazanie sędziego, podanie przyczyny uzasadniającej wyłączenie, uprawdopodobnienie tej przyczyny przez wskazanie pewnych dowodów, które podane okoliczności czyniłyby prawdopodobnymi. W przypadku natomiast zgłoszenia żądania wyłączenia w stosunku do kilku sędziów koniecznym warunkiem do rozpatrzenia wniosku o wyłączenie jest wskazanie imion i nazwisk tych sędziów jak też odniesienie przyczyn wyłączenia do każdego z nich z osobna. Precyzyjne określenie z imienia i nazwiska sędziego lub sędziów w ramach złożonego wniosku o wyłączenie ma na celu umożliwienie precyzyjnego rozpatrzenia wniosku w tym przedmiocie w świetle ewentualnych podstaw wyłączenia. Wniosek o wyłączenie sędziego, który nie zawiera wymogów powołanych powyżej nie może otrzymać prawidłowego biegu na skutek niezachowania warunków formalnych, a tym samym podlega on, stosownie do treści art. 49 § 1 P.p.s.a., na wezwanie przewodniczącego uzupełnieniu lub poprawieniu w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W rozpoznawanej sprawie Z. R. został wezwany do uzupełnienia wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach poprzez wskazanie sędziów, których przedmiotowy wniosek dotyczy, podanie przyczyny uzasadniających wyłączenie oraz powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających istnienie przyczyn wyłączenia w odniesieniu do każdego z sędziów. Mimo upływu zakreślonego terminu skarżący nie uzupełnił wskazanych w zarządzeniu braków formalnych wniosku, co uzasadniało z mocy art. 49 § 2 P.p.s.a. wydanie zarządzenia o pozostawieniu wniosku Z. R. o wyłączenie sędziów bez rozpoznania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.