I OZ 1014/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 10 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń Gminy K. i Wojewody [...] na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zawarte w punkcie II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Po 178/13 w sprawie ze skargi Gminy K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę postanawia 1) uchylić postanowienie zawarte w punkcie II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Po 178/13 i zasądzić od Wojewody [...] na rzecz Gminy K. kwotę 11.537 (słownie: jedenaście tysięcy pięćset trzydzieści siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; 2) oddalić zażalenie Wojewody [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 3 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Po 178/13, po rozpoznaniu skargi Gminy K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] (pkt I), zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 4.577 (słownie: cztery tysiące pięćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt II) oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana (pkt III). Zawarte w pkt II powołanego wyżej wyroku postanowienie stało się przedmiotem zażaleń wniesionych do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno przez Gminę K., jak i Wojewodę [...]. Gmina K. zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1) art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w błędnym ustaleniu przez Sąd pierwszej instancji wysokości przyznanych skarżącej kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw w zakresie kosztów zastępstwa procesowego w stałej kwocie 240 zł, podczas gdy wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w niniejszej sprawie powinno być obliczone stosunkowo od wartości przedmiotu zaskarżenia i wynosić 7.200 zł; 2) § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 461), poprzez ich niezastosowanie, skutkujące wydaniem przez Sąd pierwszej instancji wadliwego postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania; 3) § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, poprzez jego nieuprawnione zastosowanie, bowiem niniejsza sprawa dotyczy bezpośrednio należności pieniężnej; 4) art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w braku dostatecznego uzasadnienia postanowienia w przedmiocie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Wskazując na powyższe, wniosła o uchylenie postanowienia zawartego w punkcie II zaskarżonego wyroku i zasądzenie od Wojewody [...] na rzecz Gminy K. kwoty 11.537,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz zasądzenie od Wojewody [...] na rzecz Gminy K. zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy w tym zakresie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Wojewody [...] na rzecz Gminy K. zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Wojewoda [...] zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1) art. 231 zd. 1 p.p.s.a. w związku z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które zostały niewłaściwe zastosowane w wyniku przyjęcia, iż przedmiotem postępowania była należność pieniężna, od której należało ustalić wpis stosunkowy oraz wysokość wynagrodzenia pełnomocnika; 2) art. 231 zd. 2 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które niesłusznie nie zostały zastosowane w sprawie. Wskazując na fakt, iż niniejsza sprawa w swej istocie dotyczy wywłaszczenia, a nie konkretnej kwoty pieniężnej, wniósł o uchylenie punktu II zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w tym zakresie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie Gminy K. zasługuje na uwzględnienie. W sprawie jest niesporne, że kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu była poddana decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę, a więc należność pieniężna. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wniosek o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 (art. 209 p.p.s.a.). W świetle art. 205 § 2 p.p.s.a, do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie regulują szczegółowych zasad ustalania wysokości przysługujących stronie należności, odsyłając w tym zakresie do przepisów odrębnych. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez adwokata, zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, stawki minimalne w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, powinny być obliczane na podstawie § 6 tego rozporządzenia. W niniejszej sprawie wartością przedmiotu zaskarżenia była należność pieniężna w wysokości 431.940 zł. Z § 6 pkt 7 powołanego rozporządzenia wynika, że przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 200.000 zł stawka minimalna wynagrodzenia dla adwokata wynosi 7.200 zł. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu naruszył art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., poprzez nieprawidłowe ustalenie wysokości przyznanych skarżącej Gminie K. kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw w zakresie kosztów zastępstwa procesowego adwokata. Mimo, że jak wyżej wskazano, sprawa dotyczyła należności pieniężnej, błędnie uznał, iż jest to inna sprawa i zastosował § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c cyt. rozporządzenia, zamiast § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 6 pkt 7 tego rozporządzenia. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Zasądzona od Wojewody [...] na rzecz Gminy K. kwota 11.537 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania obejmuje koszty sądowe – wpis stosunkowy od skargi w kwocie 4.320 zł, koszty zastępstwa procesowego adwokata reprezentującego stronę skarżącą w kwocie 7.200 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie Wojewody [...] nie zasługuje na uwzględnienie. Jako nietrafne uznać należy zarzuty naruszenia art. 231 zd. 1 i zd. 2 p.p.s.a. oraz twierdzenie, że w sprawie ma zastosowanie uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 14/09. Na wstępie wyjaśnić należy, iż w rozpoznawanej sprawie powołana uchwała nie ma zastosowania. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem należność pieniężna – ustalona odrębną decyzją wysokość odszkodowania za grunt zajęty pod drogę. W takim przypadku stosownie do art. 231 zd. 1 p.p.s.a., pobiera się wpis stosunkowy. Wartością przedmiotu zaskarżenia jest różnica między wysokością odszkodowania ustaloną w zaskarżonej decyzji a wysokością odszkodowania, jakiej domaga się strona skarżąca. Stosownie do art. 215 p.p.s.a. skarżąca obowiązana jest nią podać (por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2010 r. sygn. akt I OZ 543/10). W niniejszej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 431.940 zł. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wpis stosunkowy został prawidłowo ustalony i uiszczony w wysokości 4.320 zł, obliczonej jako 1% kwoty 431.940 zł, stanowiącej wartość przedmiotu zaskarżenia. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zamierzonego skutku nie mógł odnieść zarzut naruszenia § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, który wprawdzie błędnie, ale nie był przez Sąd pierwszej instancji stosowany, nie mógł zostać zatem naruszony. Z kolei niezrozumiały jest zarzut naruszenia § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c powołanego rozporządzenia, oparty na stwierdzeniu jego niesłusznego niezastosowania mimo, że jak wyżej wskazano, wprawdzie błędnie, został on zastosowany. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w punkcie drugim postanowienia. Jednocześnie w odniesieniu do żądania zawartego w obu zażaleniach dotyczącego zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego wyjaśnić należy, iż przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia sądu pierwszej instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach, na podstawie art. 209 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany do zamieszczenia z urzędu w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach.